Ózbekstan Respýblikasy táýelsizdiginiń 30 jyldyǵyna orai keshe Ózbekstan Respýblikasy Prezidentiniń bir top óner, mádeniet, sport jáne qoǵam qairatkerlerin memlekettik ataqtarmen marapattaý týraly Jarlyǵy shyqty. Solardyń arasynda etnikalyq qazaq, áigili opera ánshisi Jeńisbek Piiazov «Ózbekstan halyq ártisi» ataǵyn aldy. Osyǵan orai, QazAqparat agenttiginiń tilshisi Ózbekstandaǵy opera ánshisi jáne onyń óner jolyna kelýine tikelei áser etken Piiazovtar áýletiniń tanymal tulǵalary týraly oqyrmandarǵa maǵlumat usynady.
Piiazovtar áýletiniń 30-ǵa tarta múshesi ónerdiń órinen ómirlik ózek tapqan jandar. Osynyń bastaýynda Nókistegi Stanislavskii atyndaǵy memlekettik drama teatryna búkil sanaly ǵumyryn arnaǵan Zeinel Piiazov ónegesi tur. Al, bul áýlettiń arǵy ataqonysy Qyzylorda oblysynyń Qazaly aýdany sanalady. Keshegi alasapyran asharshylyqta jan-jaqqa tarydai shashyraǵan qazaqtyń bir butaǵy sonaý Besqalaǵa baryp shanshylǵan edi.
Zeinel Piiazov 1932 jyly Taqtakópir aýdanynyń Bórshitaý aýylynda dúniege kelgen. Orta mektepti bitirer tusta aýylǵa Nókisten ártister kelip, spektakl qoiady. Olardyń ónerine tánti bolǵan bozbala Zeinel ata-babasy buryn kásip etpegen mamandyqty tańdady. Baǵyna orai, 1951 jyly Ostrovskii atyndaǵy Tashkent teatr jáne kórkemóner institýtynda Qaraqalpaqstan jastary úshin arnaiy synyp ashylǵan bolatyn. Oilanbastan osy oqý ornyna qujattaryn tapsyryp, synaqtan súrinbei ótti.
Akterliktiń qyr-syryn úirenip, 1955 jyly institýtty aiaqtaǵan soń Stanislavskii atyndaǵy qaraqalpaq memlekettik drama teatrynda eńbek jolyn bastap, ómiriniń sońyna deiin sol teatrǵa ter tókti. Sol kezdegi teatr rejisseri jalyndap turǵan jas mamannyń darynyna sengen bolýy kerek, birden «Ǵashyq Ǵarip» qoiylymyndaǵy Shahabbastyń rólin oinaýdy usyndy. Shyǵystyń ataqty eposyndaǵy patshanyń beinesi Zeineldiń oryndaýynda óte sátti shyqty. Sondyqtan bolar, jas akter birden kórermenniń júregine jol tapty. Kóp ótpei Shekspirdiń «Otellosynda» – Iago, Z.Rannettiń «Adasqan ulynda» Lembit Fedaias siiaqty kúrdeli obrazdardy somdady.
Oǵan 1966 jyly Qaraqalpaqstannyń eńbek sińirgen ártisi, 1969 jyly Qaraqalpaqstannyń halyq ártisi, al 1977 jyly Ózbekstannyń eńbek sińirgen ártisi ataqtary berildi. Ol KSRO halyq ártisi A. Shamuratova, Ózbekstan halyq ártisteri T.Allanazarov, Sh.Ótemuratov, Q.Ábdireiimov, N.Ańsatbaev siiaqty sańlaqtarmen birge 80-nen astam róldi somdady.
Zaiyby 47 jasynda ómirden ozǵan soń, 9 ul-qyzdyń tárbiesimen jalǵyz ózi ainalysty. Úlken qyzy Áziza búginde Stanislavskii atyndaǵy teatrda, al Roza Nókistegi jastar teatrynyń aktrisasy. 2007 jyly Mysyrda ótken eksperimentaldy teatrlar baiqaýyna qatysyp, ujymmen birge laýreat atanǵan. Kúieýi Elmurat Esemuratov Qaraqalpaq radiosynda rejisser. Liza – Almatydaǵy Ǵabit Músirepov atyndaǵy balalar men jasóspirimder teatrynyń aktrisasy, «Daryn» memlekettik jastar syilyǵynyń laýreaty. Kúieýi Ábýnasyr Serikov «Nysana» ázil-syqaq teatrynyń direktory. Uly Mansur «Meniń balalyq shaǵymnyń aspany» filminde el Prezidenti Nursultan Nazarbaevtyń balalyq shaǵyn somdaǵan.
Piiazov áýletiniń taǵy bir múshesi – Maral súigen jary Altai Táýekelovpen birge Almatydaǵy qýyrshaq teatrynda óner kórsetedi. Uldardan Búrkit óner salasyn tańdaǵan. Nókis qalasyndaǵy mýzyka mektebinde dombyradan sabaq beredi. Búrkittiń zaiyby Injigúl Sabyrova belgili qobyzshy, Qaraqalpaqstanǵa eńbek sińirgen mádeniet qyzmetkeri. Qyzdary Baqyt – ánshi, Ainur – bishi. Uldary Nurlybek – mádeniet kolledjinde oqytýshy, Aqylbek – kúishi-dombyrashy, 2007 jyly Tashkentte ótken «Jańa urpaq» («Iangi avlod») respýblikalyq baiqaýynyń 1-oryn iegeri, Jánibek – qobyzshy, Ózbekstannyń memlekettik «Nihol» jastar syilyǵynyń laýreaty. Al, opera ánshisi Jeńisbek Piiazov osy Búrkit pen Injigúldiń ekinshi uly.
Jeńisbek Piiazov Prezident Islam Karimov syiǵa tartqan páterde turady. Tamyrynda tekti áýlettiń qany aǵyp turǵan Jeńisbek 1988 jyly Nókis qalasynda dúniege kelgen. Óziniń aitýynsha, ekinshi synypta oqyp júrgen kezinen bastap toilarda án salǵan. Alaida, ol ánshi emes, atasy siiaqty akter bolýdy armandaidy. Sol sebepti, 2004 jyly Nókistegi Japaq Shamuratov atyndaǵy ýchilisheniń akterlik bólimine oqýǵa túsedi. Osy bólimde vokaldyń qyryn-syryn meńgeredi. Ustazdary onyń daýsynyń ereksheligin baiqap, mundai daýyspen kez kelgen sahnada óner kórsetýge bolatynyn aitady. Alǵashynda bul sózge ol onsha mán bermegenmen, birte-birte ynta-jigeri sol ónerge qarai oiysa túsedi. Sóitip júrgende A.Qalievtiń synybyna aýysady. Opera óneriniń esigin ashqan kúnnen bastap, burynǵydai toi-tomalaqta án salýdy birden tyiady. 2007 jyly Ózbekstan memlekettik konservatoriiasynyń akademiialyq án kafedrasyna, professor S.Tsoidyń synybyna oqýǵa qabyldanady.
Úsh jyldyq úzilisten soń alǵash ret úlken sahnaǵa shyǵyp, Ózbekstan vokalisteriniń respýblikalyq baiqaýyna qatysyp, 1-oryndy jeńip alady. Operadaǵy qadamyn sátti bastaǵan Jeńisbekke sol joly Ózbekstannyń talantty jastaryna arnalǵan «Nihol» syilyǵy beriledi. 2008-2009 jyldary Frantsiia, Ispaniia, Malaiziia, Portýgaliiada ótken folklorlyq festivaldarǵa qatysyp, biik belesterden kórinse, XII halyqaralyq «Qazaq romansiadasy» jáne Máskeýde ótken orys romanstaryn oryndaýshylardyń XIII baiqaýynda 1-oryndy ielenedi. 2010 jyly tamyz aiynda, iaǵni Ózbekstannyń táýelsizdik kúni qarsańynda jas opera ánshisiniń italian, orys, ózbek operalarynan belgili ariialardy oryndaityny eskerilip, «Shýhrat» medalimen marapattaldy. Sol jyly TMD elderi mýzyka akademiialarynyń Minskide ótken sheberlik sabaǵyna qatysty.
Qarasha aiynda Bakýdegi Polat Bulbuloǵly atyndaǵy vokalisterdiń V halyqaralyq baiqaýyna qatysyp, M.Burhanovtyń «Álisher Naýai» operasyndaǵy Gerat patshasy Husaiyn Baiqaranyń ariiasyn oryndaǵany úshin 2-oryndy jáne «Ázerbaijan úmiti» atty arnaiy syilyqty jeńip aldy.
Ózbek operasynyń órkendeýine SSSR halyq ártisi Berta Davydova, Ózbekstan halyq ártisi Kárim Zakirovter mol úles qosqan desek, al estrada juldyzdary Batyr, Farrýh, Navfaldardy dúniege ákelgen ardaqty áke ári qudiretti daýys iesi Kárim Zakirovten soń «Álisher Naýai» operasynan ariia oryndaý jáne ony halyqaralyq sahnada moiyndatý tek has sheberdiń ǵana qolynan keletin is edi. Reseidiń Saratov qalasynda ótken Sobinov festivalinde qazylar alqasy onyń asyqtai pishininen asyp túser daýys diapazonyna tań qaldy. Óitkeni, Dj. Rossinidiń «Sevil shashtarazy» operasyndaǵy Don Bazilio ariiasyn osyǵan deiin álemde tek alyp deneli ánshiler ǵana shyrqaǵan. Qazylardyń bura tartqan sheshimine kóńili tolmaǵan kópshilik qarsylyq bildirgen soń, olar «Kórermen kózaiymy» júldesimen birge Germaniia operasyna joldama berýge májbúr bolǵan edi. 2011 jyly Miýnhen opera festivaline qatysyp, sońynan nemisterdiń arnaiy shaqyrtýymen bir jyl Germaniiada eńbek etip keldi.
Osy arada taǵy bir jaitty aitpai ketýge bolmas, ol konservatoriiada oqyp júrgen kezinen-aq Álisher Naýai atyndaǵy úlken opera jáne balet teatrynda óner kórsetti. 2012 jyly elge oralǵan soń qazanda Máskeýdiń Krokýs siti Holl kontsert zalynda ótken Mýslim Magomaev atyndaǵy II halyqaralyq vokalister baiqaýyna qatysty. Quramynda KSRO halyq ártisi, professor Elena Obraztsova, Latviia jáne Resei estrada juldyzy Laima Vaikýle, KSRO jáne Ázerbaijan halyq ártisi, Baký mýzykalyq akademiiasynyń rektory Farhad Badalbeili, Resei halyq ártisi, «Gelikon-opera» teatrynyń kórkemdik jetekshisi, professor Dmitrii Bertman, Italiia opera akademiiasynan arnaiy kelgen Vintsentso De Vivo siiaqty maitalmandar bar qazylar alqasyna KSRO halyq ártisi, úlken teatrdyń solisi, professor ári Mýslim Magomaevtyń jesiri Tamara Siniavskaia basshylyq etken bolatyn. Bul baiqaýǵa álemniń kóptegen elderinen 200 ánshi qatysýǵa ótinish bildirgenmen, 17-si ǵana irikteýden súrenbei ótti. Ekinshi týrǵa AQSh, Ázerbaijan, Ózbekstan, Resei, Ýkraina, Belarýs, Grýziia, Germaniia, Mońǵoliia, KHDR siiaqty elderden kelgen 10 ánshi ǵana jiberildi. Bul baiqaýda Jeńisbek Piiazov Saratovtaǵy Sobinov festivali moiyndai almaǵan Don Bazilio ariiasyn taǵy bir qaitalap oryndaǵanda jurt oryndarynan tik turyp, qol soqty. Tipti, italiialyq Vinchentso De Vivonyń ózi onymen qosyla shyrqap jibere jazdap, ornyna jaiǵasty. Sóitip, ol alapat zor daýys ánshiniń denesine qarap ólshenbeitinin dáleldep shyqty. A.Babadjaniannyń «Verni mne mýzyký» ánin oryndaǵan sátte Tamara Siniavskaia men Elena Obraztsova tańdanystaryn jasyra almady. Ózbekstan atynan baiqaýǵa qatysqanmen qandas baýyrymyzdyń úlken dodada gran-pridi jeńip alǵany bizdiń de ortaq jeńisimiz siiaqty túiildi.
«Etot sovershenno potriasaiýshii hýdenkii malchik iz Ýzbekistana s takim moshnym golosom porazil nas eshe na proslýshivanii. On obladaet ýdivitelnoi mýzykalnostiý i, dýmaiý, podsoznatelnym i prirodnym chývstvom stseny. On ni na kogo ne pohoj i ne stremitsia nikomý podrajat. Eto bolshaia redkost i nashe mnenie bylo edinoglasnym!» – dedi sol joly Elena Obraztsova.
Elge jeńispen oralǵan Jeńisbek Piiazovqa Qaraqalpaqstan Joǵarǵy Keńesiniń Tóraǵasy Musa Erniiazovtyń jarlyǵymen «Qaraqalpaqstannyń eńbek sińirgen ártisi» ataǵy berildi. Jeńisbek sol jyly Spivakov kontsertinde, kelesi jyly Máskeýdegi Chaikovskii zalynda ataqty V.Fedoseevpen birge óner kórsetý qurmetine ie boldy. Sol kontsertti Máskeýde resmi saparmen júrgen Ózbekstan prezidenti Islam Karimov Resei úkimetiniń basshysy Dmitrii Medvedovpen qatar otyryp tamashalady. Bul telearnalar arqyly pash etildi. Ózbekstan basshysy arada apta ótpei jatyp opera ánshisine Tashkent qalasynan úsh bólmeli páterdiń kiltin tabystaǵanyn estidik.
Kúnine 7-8 saǵat daýys jattyqtyratyn Jeńisbek Piiazov jetistikterge masattanyp, toqmeiilsýdi bilmeitin eńbekqor jan. Tynymsyz eńbeginiń arqasynda 2013 jyly Ózbekstan memlekettik konservatoriiasynyń magistratýrasyna granttyq negizde oqýǵa tústi. Sonymen birge, konservatoriia janyndaǵy «Mýzykalyq teatr stýdiiasynda» opera ánshisi retinde qyzmet etýde.
Sondai-aq, Jeńisbek Piiazov La-Skalada óner kórsetken tuńǵysh orta aziialyq ánshi.
Mineki, keshe ǵana Ózbekstan Prezidenti Sh. Mirziiaevtiń Jarlyǵymen Jeńisbek Piiazov baýyrymyzǵa «Ózbekstan halyq ártisi» ataǵy berildi. Qandasymyz 33 jasynda osyndai qurmetti ataqqa qol jetkizip otyr.
