قاسىم-جومارت توقاەۆ «ورتالىق ازييا – ەۋروپا وداعى» سامميتٸندە قانداي مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ?

قاسىم-جومارت توقاەۆ «ورتالىق ازييا – ەۋروپا وداعى» سامميتٸندە قانداي مەسەلەلەردٸ كٶتەردٸ?

فوتو: اقوردا

پرەزيدەنت «ورتالىق ازييا – ەۋروپا وداعى» سامميتٸنە قاتىسىپ, ساۋدا جەنە ەكسپورت, ەنەرگەتيكا, حالىقارالىق قاتىناستار جەنە ت.ب. تاقىرىپتاردا سٶز سٶيلەدٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.

مەملەكەت باسشىسىنىڭ سٶيلەگەن سٶزٸنەن:

ساۋدا جەنە ەكسپورت 

- قازاقستان ەو نارىعىنا جالپى قۇنى 2 ميلليارد دوللاردان اساتىن 175 تاۋار تٷرٸنٸڭ ەكسپورتىن ۇلعايتۋعا دايىن;

- ەۋروپا وداعى شەتەلدەن يمپورتتايتىن مۇنايدىڭ 13 پايىزعا جۋىعى بٸزدٸڭ ەلٸمٸزگە تيەسٸلٸ. ونىڭ باسىم بٶلٸگٸ كاسپيي قۇبىر كونسورتسيۋمى (كقك) ارقىلى تاسىمالدانادى;

- ەۋروپا وداعى اتالعان كونسورتسيۋمنىڭ تۇراقتى ەرٸ ۇزاق مەرزٸمدٸ جۇمىس ٸستەۋٸنە قولداۋ بٸلدٸرٸپ وتىر. قازاقستان مۇنى جوعارى باعالايدى جەنە شيكٸزات تاسىمالداۋدىڭ بالاما جولدارىن دا دامىتادى. 

ەنەرگەتيكا جەنە تاسىمال 

- Total, Eni, Svevind سەكٸلدٸ بۇرىننان كەلە جاتقان سەرٸكتەستەرٸمٸزبەن جەنە باسقا دا ەۋروپالىق كومپانييالارمەن جاڭارتىلاتىن ەنەرگييا كٶزدەرٸ جەنە «جاسىل» سۋتەگٸ ٶندٸرٸسٸ جوبالارى قولعا الىندى; 

- قازاقستان ٶزبەكستان جەنە ەزەربايجانمەن بٸرلەسٸپ, «جاسىل» ەنەرگييانى كاسپيي تەڭٸزٸ ارقىلى ەۋروپا نارىعىنا جەتكٸزەتٸن ەلەكتر جەلٸسٸن سالۋ بويىنشا ٸرٸ جوبانى باستادى;

- قازاقستاندا ەۋروپا وداعى ەكونوميكاسىنا قاجەتتٸ 34 شيكٸزاتتىڭ 19 تٷرٸ ٶندٸرٸلەدٸ. ونىڭ قاتارىندا ۋران, تيتان, مىس, ليتيي, كوبالت, ۆولفرام جەنە باسقا دا كٶپتەگەن ەلەمەنتتەر بار;

- ەلٸمٸز ەقدب بانكٸمەن اراداعى كەلٸسٸم بويىنشا گەولوگييالىق بارلاۋ سالاسىندا بٸرلەسكەن جوبالاردى ٸسكە اسىرىپ, كەن يگەرۋدٸڭ وزىق تەجٸريبەسٸن ەنگٸزٸپ جاتىر;

- بىلتىر ترانسكاسپيي حالىقارالىق كٶلٸك دەلٸزٸمەن كونتەينەر ارقىلى تاسىمالدانعان جٷك كٶلەمٸ 62 پايىزعا ارتىپ, 4,5 ميلليون توننانى قۇراعان. ماقسات – 2027 جىلعا قاراي بۇل كٶرسەتكٸشتٸ 10 ميلليون تونناعا دەيٸن جەتكٸزۋ;

- قازاقستان ەلەمدەگٸ يادرولىق وتىننىڭ 40 پايىزعا جۋىعىن قامتاماسىز ەتۋ ارقىلى تازا ەنەرگييا ٶندٸرٸسٸندە ماڭىزدى رٶل اتقارادى.

تەحنولوگييا جەنە يننوۆاتسييا 

- جىل باسىندا قازاقستاندا پرەزيدەنت جانىنداعى جاساندى ينتەللەكت بويىنشا حالىقارالىق كونسۋلتاتيۆتٸك كەڭەستٸڭ نەگٸزٸ قالاندى;

- 100 مىڭ جوعارى بٸلٸكتٸ IT-مامان دايارلاۋدى كٶزدەيتٸن اۋقىمدى باعدارلاما جٷزەگە اسىرىلىپ جاتىر;   

- استانادا Alemاi جوعارى تەحنولوگييالار ورتالىعى قۇرىلۋدا;

- پرەزيدەنت Astana Hub بازاسىندا «ورتالىق ازييا – ەۋروپا وداعى» يننوۆاتسييالىق كامپۋسىن اشۋدى ۇسىندى.

عىلىم جەنە بٸلٸم

- پرەزيدەنت سيرەك كەزدەسەتٸن مەتالداردى زەرتتەيتٸن ايماقتىق ورتالىق قۇرۋدى ۇسىندى;

- جاساندى ينتەللەكت, سۋ رەسۋرستارىن باسقارۋ, بيوتەحنولوگييا سەكٸلدٸ ماڭىزدى سالالاردا مامان دايارلاۋعا ەرەكشە باسىمدىق بەرەتٸن «ورتالىق ازيياعا ارنالعان Erasmus+» باعدارلاماسىن ەزٸرلەۋ جٶنٸندە باستاما كٶتەرٸلدٸ.

حالىقارالىق ساياسات جەنە قاۋٸپسٸزدٸك

- جاھاندىق تۇراقسىزدىق جاعدايىندا ەلەمدە بولىپ جاتقان كٷردەلٸ وقيعالارعا باعا بەرۋدە بارىنشا ۇستامدىلىق پەن جاۋاپكەرشٸلٸك تانىتۋ كەرەك;

- بارلىق ەلدٸ بۇۇ جارعىسى مەن جالپىعا ورتاق حالىقارالىق قۇقىق قاعيدالارىن مٷلتٸكسٸز ساقتاۋ ٷشٸن بارىنشا كٷش-جٸگەر جۇمىلدىرۋعا,  سونداي-اق باس حاتشى انتونيۋ گۋتەرريشتٸڭ قىزمەتٸنە قولداۋ بٸلدٸرۋگە ٷندەدٸ.

- بۇۇ-نىڭ قۇرىلعانىنا 80 جىل تولعان سەتتە مۇنىڭ ٶزەكتٸلٸگٸ ارتا تٷسەدٸ.

- قازاقستان كەز كەلگەن قاقتىعىستىڭ بەيبٸت جولمەن شەشٸلۋٸن جاقتايدى. سوندىقتان ۋكرايناعا قاتىستى كەلٸسسٶزدەردٸڭ باستالۋىن قۇپتايدى.  مەسەلەنٸڭ كٷردەلٸ ەكەنٸنە قاراماستان, شيەلەنٸستٸڭ وڭ شەشٸمٸن تاباتىنىنا سەنٸم ارتادى.