بٷگٸن «Egemen Qazaqstan» گازەتٸندە جارييالانعان قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «اباي جەنە ححٸ عاسىرداعى قازاقستان» اتتى ماقالاسىندا مەملەكەت باسشىسى بٸرقاتار ماڭىزدى مەسەلەنٸ قوزعادى. ەڭ نەگٸزگٸسٸ - ححٸ عاسىرداعى قازاقستان اباي تاعىلىمىنان قانداي ٶنەگە, اقىن مۇراسىنان قانداي عيبرات الۋ كەرەكتٸگٸنە پرەزيدەنت نازار اۋدارتادى. بيىل ۇلى ابايدىڭ 175 جىلدىق مەرەيتويى ەكەنٸن ەسكەرسەك, وسى ماقالادا قاسىم-جومارت توقاەۆ ايتۋلى داتانى اتاپ ٶتۋدٸڭ جالپىۇلتتىق باعدارىن ايقىنداپ بەردٸ دەۋگە كەلەدٸ.
ماقالادا مەملەكەت باسشىسى ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا ارنالعان تورقالى تويىنا قاتىستى دا تولعانىپ, وسىناۋ جالپىحالىقتىق ٸسكە ۇلت بولىپ جۇمىلۋ كەرەكتٸگٸنە ٷندەيدٸ.
«بٸز ۇلتتىق سانانى جاڭعىرتامىز جەنە بەسەكەگە قابٸلەتتٸ ۇلت قالىپتاستىرامىز دەسەك, ابايدىڭ شىعارمالارىن مۇقييات وقۋىمىز كەرەك. ونىڭ قوعامداعى تٷرلٸ ٷدەرٸستەرگە قاتىستى كٶزقاراسى بٷگٸنگٸ قازاقستان ٷشٸن اسا پايدالى. ٶز زامانىنىڭ عانا ەمەس, قازٸرگٸ قوعامنىڭ دا بەينەسٸن تانىتقان اباي – ەلدٸك مۇراتتىڭ اينىماس تەمٸرقازىعى. ەر قازاقتىڭ تٶرٸندە دومبىرا تۇرسىن دەگەن ۇعىم قالىپتاسقانىن بەرٸمٸز جاقسى بٸلەمٸز. سول سيياقتى ەر شاڭىراقتا ابايدىڭ كٸتابى مەن مۇحتار ەۋەزوۆتٸڭ «اباي جولى» رومانى تۇرۋى كەرەك دەپ سانايمىن. كەلەر ۇرپاق ابايدىڭ سارا جولىن جالعاۋعا تيٸس. بۇل – ۇلى اقىن ارمانىنىڭ ورىندالۋى. سوندىقتان بٸز ابايدىڭ ويىنان دا, تويىنان دا تاعىلىم الۋعا تيٸسپٸز», - دەيدٸ پرەزيدەنت.
ماقالادا ايتىلعانىنداي, بيىل ابايدىڭ 175 جىلدىعىنا وراي حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق جەنە ايماقتىق دەڭگەيدە 500-دەن استام ٸس-شارا ۇيىمداستىرىلادى. سونىڭ ٸشٸندە تامىز ايىندا سەمەي قالاسىندا يۋنەسكو-مەن بٸرلەسٸپ ٶتكٸزٸلەتٸن «اباي مۇراسى جەنە ەلەمدٸك رۋحانييات» اتتى حالىقارالىق عىلىمي-پراكتيكالىق كونفەرەنتسييا ەڭ باستى شاراعا اينالادى. سونداي-اق, قازان ايىندا نۇر-سۇلتان قالاسىندا «اباي جەنە رۋحاني جاڭعىرۋ مەسەلەلەرٸ» دەگەن تاقىرىپتا حالىقارالىق كونفەرەنتسييا ٶتەدٸ. بۇل جيىنداردا ابايدىڭ تۇلعاسى مەن مۇراسى جان-جاقتى زەردەلەنٸپ, ونىڭ شىعارماشىلىعىن ححٸ عاسىرداعى جاڭا قازاقستاننىڭ يگٸلٸگٸنە پايدالانۋعا جول اشىلادى.
«ماڭىزدى جوبانىڭ بٸرٸ – ۇلى اقىننىڭ شىعارمالارىن ون تٸلگە اۋدارىپ, باسىپ شىعارۋ. اتاپ ايتقاندا, اباي ەڭبەكتەرٸ اعىلشىن, اراب, جاپون, يسپان, يتاليان, قىتاي, نەمٸس, ورىس, تٷرٸك, فرانتسۋز تٸلدەرٸنە تەرجٸمالانادى. اقىننىڭ ٶمٸرٸ, مۇراسى, قازاق مەدەنيەتٸن دامىتۋداعى رٶلٸ تۋرالى بٸرنەشە دەرەكتٸ فيلم جەنە «اباي» تەلەسەريالى تٷسٸرٸلەدٸ. اقىن تويىنان ٶنەر سالاسى دا تىس قالمايدى. رەسپۋبليكالىق جەنە حالىقارالىق دەڭگەيدە تەاتر جەنە مۋزىكا فەستيۆالدەرٸ ٶتەدٸ. بيىلعى بەيگەلەر اباي شىعارماشىلىعىنا ارنالادى. ەدەبيەت جەنە ٶنەر سالاسىنداعى ٷزدٸك شىعارمالارعا بەرٸلەتٸن مەملەكەتتٸك سىيلىق ەندٸ اباي اتىنداعى مەملەكەتتٸك سىيلىق دەپ اتالاتىن بولادى», - دەلٸنگەن ماقالادا.
مەملەكەت باسشىسى مەرەيتوي اياسىندا اتقارىلاتىن شارالارعا وراي ٷكٸمەتكە دە بيۋٸرقاتار تاپسىرمالار جٷكتەيتٸنٸن جەتكٸزدٸ. مەسەلەن, بۇنىڭ بٸر پاراسى - ابايدىڭ تۇلعاسى مەن مۇراسىن شەتەلدەردە دە ۇلىقتاۋ. وسىعان بايلانىستى رەسەيدەگٸ, فرانتسيياداعى, ۇلىبريتانيياداعى جەنە باسقا دا مەملەكەتتەردەگٸ قازاقستاننىڭ ەلشٸلٸكتەرٸ جانىنان «اباي ورتالىقتارىن» قۇرۋ جوسپارلانعان.
«شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اقشوقى ەلدٸ مەكەنٸندەگٸ قۇنانباي ٶسكەنبايۇلى ەۋلەتٸنٸڭ قورىمى اباتتاندىرىلادى. سونىمەن قاتار, اباي تۇلعاسىن جوعارى دەرەجەدە دەرٸپتەۋ ٷشٸن ٷكٸمەت مىناداي شارالاردى قولعا الۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمٸن. سەمەي ٶڭٸرٸ – قازاق تاريحىنداعى كيەلٸ ٶلكەنٸڭ بٸرٸ. سوندىقتان, ەلدٸڭ رۋحاني دامۋىندا ەرەكشە ورنى بار سەمەي قالاسىن تاريحي ورتالىق رەتٸندە بەلگٸلەگەن جٶن. ۇلى اباي مەن شەكەرٸمنٸڭ, مۇحتار ەۋەزوۆتٸڭ كٸندٸك قانى تامعان ٶڭٸر ايرىقشا قۇرمەتكە لايىق. وسىعان وراي, شاھاردى ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق تۇرعىدان كەشەندٸ تٷردە دامىتىپ, ونداعى تاريحي-مەدەني نىسانداردى جاڭا تالاپقا ساي جاڭعىرتامىز. ٷكٸمەتكە بۇل مەسەلەگە بايلانىستى تيٸستٸ شارالار قابىلداۋدى تاپسىرامىن. مەرەيتوي جىلى اياسىندا ابايدىڭ قاستەرلٸ مەكەنٸ – ەيگٸلٸ جيدەبايدى اباتتاندىرىپ, ۇلى اقىننىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتۋگە كەلەتٸن جۇرتشىلىققا قولايلى جاعداي جاساۋ قاجەت. سونىمەن قاتار, ابايدىڭ «جيدەباي-بٶرٸلٸ» مەملەكەتتٸك تاريحي-مەدەني جەنە ەدەبي-مەموريالدىق قورىق-مۋزەيٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸپ, عىلىمي-تانىمدىق جۇمىستارمەن اينالىساتىن ورتالىققا اينالدىرۋ كەرەك.
جيدەبايدا مۋزەيگە ارنايى لايىقتالعان «اباي مۇراسى» اتتى جاڭا عيمارات سالۋ قاجەت. 1918 جىلى سەمەي قالاسىندا مۇحتار ەۋەزوۆ پەن جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆ نەگٸزٸن قالاعان, 1992 جىلدان بەرٸ قايتا شىعا باستاعان «اباي» جۋرنالىنا مەملەكەت تاراپىنان قولداۋ كٶرسەتۋ كەرەك. وسى جەنە باسقا دا اۋقىمدى شارالار ۇلى ابايدىڭ رۋحىنا تاعزىم ەتٸپ, ونىڭ مول مۇراسىن دەرٸپتەۋ ٷشٸن ٶتكٸزٸلمەك. ەندەشە, بٷكٸل قازاقستان حالقىن وسى يگٸ باستاماعا بەلسەنە اتسالىسۋعا شاقىرامىن», - دەپ تٷيٸندەيدٸ مەملەكەت باسشىسى.
وسىلايشا بيىلعى اباي مەرەيتويىنىڭ شىمىلدىعى پرەزيدەنتتٸڭ باعدارلى ماقالاسىمەن اشىلىپ وتىر دەۋگە بولادى.
