Búgin «Egemen Qazaqstan» gazetinde jariialanǵan QR Prezidenti Qasym-Jomart Toqaevtyń «Abai jáne HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan» atty maqalasynda Memleket basshysy birqatar mańyzdy máseleni qozǵady. Eń negizgisi - HHI ǵasyrdaǵy Qazaqstan Abai taǵylymynan qandai ónege, aqyn murasynan qandai ǵibrat alý kerektigine Prezident nazar aýdartady. Biyl Uly Abaidyń 175 jyldyq mereitoiy ekenin eskersek, osy maqalada Qasym-Jomart Toqaev aitýly datany atap ótýdiń jalpyulttyq baǵdaryn aiqyndap berdi deýge keledi.
Maqalada Memleket basshysy Abaidyń 175 jyldyǵyna arnalǵan torqaly toiyna qatysty da tolǵanyp, osynaý jalpyhalyqtyq iske ult bolyp jumylý kerektigine úndeidi.
«Biz ulttyq sanany jańǵyrtamyz jáne básekege qabiletti ult qalyptastyramyz desek, Abaidyń shyǵarmalaryn muqiiat oqýymyz kerek. Onyń qoǵamdaǵy túrli úderisterge qatysty kózqarasy búgingi Qazaqstan úshin asa paidaly. Óz zamanynyń ǵana emes, qazirgi qoǵamnyń da beinesin tanytqan Abai – eldik murattyń ainymas temirqazyǵy. Ár qazaqtyń tórinde dombyra tursyn degen uǵym qalyptasqanyn bárimiz jaqsy bilemiz. Sol siiaqty ár shańyraqta Abaidyń kitaby men Muhtar Áýezovtiń «Abai joly» romany turýy kerek dep sanaimyn. Keler urpaq Abaidyń sara jolyn jalǵaýǵa tiis. Bul – uly aqyn armanynyń oryndalýy. Sondyqtan biz Abaidyń oiynan da, toiynan da taǵylym alýǵa tiispiz», - deidi Prezident.
Maqalada aitylǵanyndai, biyl Abaidyń 175 jyldyǵyna orai halyqaralyq, respýblikalyq jáne aimaqtyq deńgeide 500-den astam is-shara uiymdastyrylady. Sonyń ishinde tamyz aiynda Semei qalasynda IýNESKO-men birlesip ótkiziletin «Abai murasy jáne álemdik rýhaniiat» atty halyqaralyq ǵylymi-praktikalyq konferentsiia eń basty sharaǵa ainalady. Sondai-aq, qazan aiynda Nur-Sultan qalasynda «Abai jáne rýhani jańǵyrý máseleleri» degen taqyrypta halyqaralyq konferentsiia ótedi. Bul jiyndarda Abaidyń tulǵasy men murasy jan-jaqty zerdelenip, onyń shyǵarmashylyǵyn HHI ǵasyrdaǵy jańa Qazaqstannyń igiligine paidalanýǵa jol ashylady.
«Mańyzdy jobanyń biri – uly aqynnyń shyǵarmalaryn on tilge aýdaryp, basyp shyǵarý. Atap aitqanda, Abai eńbekteri aǵylshyn, arab, japon, ispan, italian, qytai, nemis, orys, túrik, frantsýz tilderine tárjimalanady. Aqynnyń ómiri, murasy, qazaq mádenietin damytýdaǵy róli týraly birneshe derekti film jáne «Abai» teleserialy túsiriledi. Aqyn toiynan óner salasy da tys qalmaidy. Respýblikalyq jáne halyqaralyq deńgeide teatr jáne mýzyka festivalderi ótedi. Biylǵy báigeler Abai shyǵarmashylyǵyna arnalady. Ádebiet jáne óner salasyndaǵy úzdik shyǵarmalarǵa beriletin memlekettik syilyq endi Abai atyndaǵy memlekettik syilyq dep atalatyn bolady», - delingen maqalada.
Memleket basshysy mereitoi aiasynda atqarylatyn sharalarǵa orai Úkimetke de biýirqatar tapsyrmalar júkteitinin jetkizdi. Máselen, bunyń bir parasy - Abaidyń tulǵasy men murasyn shetelderde de ulyqtaý. Osyǵan bailanysty Reseidegi, Frantsiiadaǵy, Ulybritaniiadaǵy jáne basqa da memleketterdegi Qazaqstannyń elshilikteri janynan «Abai ortalyqtaryn» qurý josparlanǵan.
«Shyǵys Qazaqstan oblysynyń Aqshoqy eldi mekenindegi Qunanbai Óskenbaiuly áýletiniń qorymy abattandyrylady. Sonymen qatar, Abai tulǵasyn joǵary dárejede dáripteý úshin Úkimet mynadai sharalardy qolǵa alýy kerek dep esepteimin. Semei óńiri – qazaq tarihyndaǵy kieli ólkeniń biri. Sondyqtan, eldiń rýhani damýynda erekshe orny bar Semei qalasyn tarihi ortalyq retinde belgilegen jón. Uly Abai men Shákárimniń, Muhtar Áýezovtiń kindik qany tamǵan óńir airyqsha qurmetke laiyq. Osyǵan orai, shahardy áleýmettik-ekonomikalyq turǵydan keshendi túrde damytyp, ondaǵy tarihi-mádeni nysandardy jańa talapqa sai jańǵyrtamyz. Úkimetke bul máselege bailanysty tiisti sharalar qabyldaýdy tapsyramyn. Mereitoi jyly aiasynda Abaidyń qasterli mekeni – áigili Jidebaidy abattandyryp, uly aqynnyń rýhyna taǵzym etýge keletin jurtshylyqqa qolaily jaǵdai jasaý qajet. Sonymen qatar, Abaidyń «Jidebai-Bórili» memlekettik tarihi-mádeni jáne ádebi-memorialdyq qoryq-mýzeiine erekshe kóńil bólip, ǵylymi-tanymdyq jumystarmen ainalysatyn ortalyqqa ainaldyrý kerek.
Jidebaida mýzeige arnaiy laiyqtalǵan «Abai murasy» atty jańa ǵimarat salý qajet. 1918 jyly Semei qalasynda Muhtar Áýezov pen Júsipbek Aimaýytov negizin qalaǵan, 1992 jyldan beri qaita shyǵa bastaǵan «Abai» jýrnalyna memleket tarapynan qoldaý kórsetý kerek. Osy jáne basqa da aýqymdy sharalar Uly Abaidyń rýhyna taǵzym etip, onyń mol murasyn dáripteý úshin ótkizilmek. Endeshe, búkil Qazaqstan halqyn osy igi bastamaǵa belsene atsalysýǵa shaqyramyn», - dep túiindeidi Memleket basshysy.
Osylaisha biylǵy Abai mereitoiynyń shymyldyǵy Prezidenttiń baǵdarly maqalasymen ashylyp otyr deýge bolady.
