وڭتٷستٸكتە قانشا كيەلٸ, قاسيەتتٸ ورىن بار? بۇل ساۋالعا الدىمەن بٸردەن انىق جاۋاپ بەرۋ وڭاي ەمەس. ول نەگٸزدٸ دە. سەبەبٸ, ٶڭٸردٸڭ ەر اۋدانىندا اڭىز بولىپ تاراعان ەۋليە-ەمبيەلەر جاتقان جەرلەر مەن ەسكەرتكٸش, كەسەنەلەر كٶپ. تاۋ-تاستى, ٷڭگٸر, سارقىراماسى بار جەرلەر تاعى بار. سونىمەن, قازاقستان پرەزيدەنتٸنٸڭ “رۋحاني جاڭعىرۋ” باعدارلاماسى اياسىندا “قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەر گەوگرافيياسى” جوباسىن جاساۋ ٷشٸن ساراپشىلار توبى ٸسكە كٸرٸسكەن. بٸزدٸڭ ٶڭٸردەن وسى جوبانىڭ نەگٸزٸنە 20 كيەلٸ ورىننىڭ تٸزٸمٸن ناقتىلاپ, ۇسىنۋ قاجەت. بٷگٸن وبلىستىق تاريحي-ٶلكەتانۋ مۇراجايىندا جينالعان ازاماتتار وسىعان بايلانىستى ويلارىن ايتىپ, پٸكٸرلەرٸن ورتاعا سالدى.
بۇعان دەيٸن وبلىستا ارناي قۇرىلعان جۇمىسشى توبى “قاسيەتتٸ قازاقستان” رەسپۋبليكالىق ورتالىعىنا 100 ورىننىڭ تٸزٸمٸن بەرگەن. ونىڭ ٶزٸ از دەگەن ٶلكەتانۋشىلار مەن جازۋشى, عالىمدار استانالىق قوناقتارعا وڭتٷستٸكتٸ باسقا ٶڭٸرلەرمەن سالىستىرۋعا كەلمەيتٸنٸن بٸر ەمەس, بٸرنەشە رەت ەسكەرتتٸ.
كيەلٸ ورىندار تٸزٸمٸ جاسالعاندا ولاردىڭ انىقتاماسى جەنە ەل-جۇرتقا اتى مەلٸم, راسىندا كٶپشٸلٸك ٷزٸلمەيتٸن جەرلەرگە اسا مەن بەرٸلۋٸ كەرەك. “قاسيەتتٸ قازاقستان” ورتالىعىنىڭ ماماندارى جينالعاندارعا وسىنى بٸردەن ەسكەرتتٸ.
ال جەرگٸلٸكتٸ ٶلكەتانۋشىلار ٶڭٸردٸڭ قاسيەتتٸ ورىندارىن ناقتىلاپ, تٸزٸمدٸ ٸرٸكتەۋگە 1-1,5 اي ۋاقىت ازدىق ەتەدٸ دەيدٸ. ونىڭ ٷستٸنە ارحەولوگييالىق, كەشەندٸ تاريحي ەسكەرتكٸشتەردەن بٶلەك كيەلٸ ورىنداردى انىقتاۋدا الدىمەن ەكسپەديتسييا جۇمىس ٸستەگەنٸ پايدالى دەپ سانايدى.
وبلىستىق مەدەنيەت باسقارماسىنىڭ مەلٸمەتتەرٸنە سٷيەنسەك, بٷگٸندە ٶڭٸردە 1281 ورىن تاريحي, مەدەني ەسكەرتكٸشتەرٸ بار كيەلٸ ورىن سانالادى. مۇنىڭ ٸشٸنەن تەك جيىرماسىن ۇسىنۋ مٷمكٸن دە ەمەس. حالىقارالىق, رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە تانىلعان ورىنداردان بٶلەك وبلىس, اۋدان, قالالاردىڭ بيۋدجەتٸنەن قورعالىپ, اباتتاندىرىلىپ, كوممۋنيكاتسيياسىن جاقسارتۋعا بەتبۇرىس جاسالۋى كەرەك. بۇل رەتتە بٸرقاتار جوسپار دا تٷزٸلٸپ قويىپتى.
تٸزٸمدٸ ناقتىلايمىز دەپ جٷرگەندە ۋاقىتتى وزدىرماساق يگٸ. ٶيتكەنٸ ونداي جاعداي بٸزدە پراكتيكادا بولعان. مەملەكەتتٸك باعدارلامانىڭ شاراپاتىن ەل يگٸلٸگٸنە پايدالانامىز دەپ اۋزىمىزبەن ايتقاندى ٸسپەن دەلەلدەۋدە تاعى دا سول بٸرٸگە جۇمىلۋ كەرەك-اق.
زەۋرە ورالباەۆا, otyrar.kz
