Ońtústikte qansha kieli, qasietti oryn bar? Bul saýalǵa aldymen birden anyq jaýap berý ońai emes. Ol negizdi de. Sebebi, óńirdiń ár aýdanynda ańyz bolyp taraǵan áýlie-ámbieler jatqan jerler men eskertkish, keseneler kóp. Taý-tasty, úńgir, sarqyramasy bar jerler taǵy bar. Sonymen, Qazaqstan Prezidentiniń “Rýhani jańǵyrý” baǵdarlamasy aiasynda “Qazaqstannyń kieli jerler geografiiasy” jobasyn jasaý úshin sarapshylar toby iske kirisken. Bizdiń óńirden osy jobanyń negizine 20 kieli orynnyń tizimin naqtylap, usyný qajet. Búgin oblystyq tarihi-ólketaný murajaiynda jinalǵan azamattar osyǵan bailanysty oilaryn aityp, pikirlerin ortaǵa saldy.
Buǵan deiin oblysta arnai qurylǵan jumysshy toby “Qasietti Qazaqstan” respýblikalyq ortalyǵyna 100 orynnyń tizimin bergen. Onyń ózi az degen ólketanýshylar men jazýshy, ǵalymdar Astanalyq qonaqtarǵa Ońtústikti basqa óńirlermen salystyrýǵa kelmeitinin bir emes, birneshe ret eskertti.
Kieli oryndar tizimi jasalǵanda olardyń anyqtamasy jáne el-jurtqa aty málim, rasynda kópshilik úzilmeitin jerlerge asa mán berilýi kerek. “Qasietti Qazaqstan” ortalyǵynyń mamandary jinalǵandarǵa osyny birden eskertti.
Al jergilikti ólketanýshylar óńirdiń qasietti oryndaryn naqtylap, tizimdi irikteýge 1-1,5 ai ýaqyt azdyq etedi deidi. Onyń ústine arheologiialyq, keshendi tarihi eskertkishterden bólek kieli oryndardy anyqtaýda aldymen ekspeditsiia jumys istegeni paidaly dep sanaidy.
Oblystyq mádeniet basqarmasynyń málimetterine súiensek, búginde óńirde 1281 oryn tarihi, mádeni eskertkishteri bar kieli oryn sanalady. Munyń ishinen tek jiyrmasyn usyný múmkin de emes. Halyqaralyq, respýblikalyq deńgeide tanylǵan oryndardan bólek oblys, aýdan, qalalardyń biýdjetinen qorǵalyp, abattandyrylyp, kommýnikatsiiasyn jaqsartýǵa betburys jasalýy kerek. Bul rette birqatar jospar da túzilip qoiypty.
Tizimdi naqtylaimyz dep júrgende ýaqytty ozdyrmasaq igi. Óitkeni ondai jaǵdai bizde praktikada bolǵan. Memlekettik baǵdarlamanyń sharapatyn el igiligine paidalanamyz dep aýzymyzben aitqandy ispen dáleldeýde taǵy da sol birige jumylý kerek-aq.
Záýre Oralbaeva, otyrar.kz
