فوتو: ايبار ولجاەۆ facebook پاراقشاسىنان
بيىلدىڭ تٶرت ايى بويىنشا قازاقستان «ورتا تابىس تۇزاعىنان» قۇتىلىپ وتىر. ەگەر وسى كٶرسەتكٸشتٸ جىل اياعىنا دەيٸن ۇستاي الساق, وندا مۇناي باعاسى قۇلاعان ۋاقىتتا ٸشكٸ جالپى ٶنٸمدٸ 6 پايىزعا ٶسٸرە العان «فەنومەنالدى ەكونوميكا» يەسٸ اتانامىز. بۇل تۋرالى جۋرناليست ايبار ولجاەۆ ٶزٸنٸڭ facebook پاراقشاسىندا جازدى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
بٸزگە مۇناي كٶمەكتەسپەسە, ٶسٸم نەنٸڭ ەسەبٸنەن كەلدٸ?
2025 جىلعى قاڭتار-سەۋٸر ارالىعىندا قازاقستان ەكونوميكاسىنىڭ ٶسۋٸ 6% بولدى. ەڭ مىقتى يمپۋلستٸ كٶلٸك جەنە تاسىمال سالاسى بەرٸپ وتىر. وسى سالا 22,4 پايىزعا ٶسكەن. بٸز جاڭا تەمٸر جولدارىن پايدالانۋعا بەرۋ ارقىلى تەمٸرجولداعى جٷك تاسىمالىن جاقسى ارتتىرعانبىز. ياعني كٶبٸرەك جٷك تاسي باستادىق. بۇل ەلٸمٸزدٸڭ ترانزيتتٸك لوگيستيكالىق بيزنەستٸ جاقسى جولعا قويعانىن بايقاتادى. ونىمەن قاتار, ترانزيتتٸك قۇبىر ارقىلى شيكٸزات تاسۋدى دا جاقسى دامىتتىق.
تاسىمالدان كەيٸن قاتتى ٶسكەنٸ – قۇرىلىس سالاسى. ونداعى ناقتى جۇمىس كٶلەمٸنٸڭ يندەكسٸ 16,2 پايىزعا ارتقان. قۇرىلىس توقتاپ تۇرعان جوق. كٶپتەگەن ٶڭٸرلەردە نىساندار بوي كٶتەرٸپ كەلەدٸ. قۇرىلىستىڭ مۋلتيەسەرٸ اۋقىمدى ەكەنٸن ەسكەرسەك, وسى سالانىڭ دامۋى وتاندىق ماتەريال ٶندٸرٸسٸنە دە قولداۋ كٶرسەتۋدە.
بٸز ٷشٸن شيكٸزاتتىق ەكونوميكادان كەتٸپ, مۇنايعا دەگەن تەۋەلدٸلٸكتەن قۇتىلۋدىڭ نەگٸزگٸ مٷمكٸندٸگٸن ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ عانا بەرە الادى. ٶڭدەۋ سالاسىنداعى ٶسٸم 7,2% بولدى. ونىڭ ٸشٸندە تاماق ٶنٸمدەرٸن ٶڭدەۋ 12%-عا, تەمەكٸ ٶنٸمدەرٸن شىعارۋ 26,3%-عا, حيمييالىق ٶنٸمدەردٸ ٶندٸرۋ 11,2%-عا جەنە ماشينا جاساۋ 11,2%-عا ارتىپ وتىر.
حيمييادا جاقسى ٶسۋٸمٸزگە ەلەمدٸك الپاۋىت Henkel كومپانيياسىنىڭ ٶز كەڭسەسٸن رەسەيدەن قازاقستانعا كٶشٸرۋٸ كەدٸمگٸدەي ىقپال ەتتٸ. الپاۋىتتىڭ قوناەۆ قالاسىنداعى حيمييا زاۋىتى ٶندٸرٸستٸك قۋاتىن ارتىرىپ, قازٸرگٸ تاڭدا قازاقستاندا شىعارىلعان ٶنٸم بٷكٸل ورتالىق ازييا مەن كاۆكازدى قامتىپ وتىر.
تەمەكٸدە فيليپپ مورريس الماتى وبلىسىنداعى زاۋىتىندا IQOS ستيكتەرٸن ٶندٸرە باستادى. دەل وسى الماتى وبلىسىندا ەلەمدەگٸ تٶرتٸنشٸ ٸرٸ ويىنشى KT&G ٶز زاۋىتىن اشىپ, جۇمىسقا كٸرٸسٸپ كەتتٸ.
ولجاس بەكتەنوۆتىڭ دەۋٸرٸندە قازاقستان مۇنايعا دەگەن باسى بٷتٸن تەۋەلدٸلٸكتەن اقىرىنداپ قۇتىلا باستاعان سيياقتى. بٸز 30 جىل بويى «وسىنى نەگە ٸستەمەسكە» دەپ كەلدٸك. ەندٸ مۇناي عاسىرىنىڭ اياقتالۋىنا دەگەن دايىندىعىمىزدى جالعاستىرا بەرۋ قاجەت. جاقىن جىلدارى بٸزدٸڭ ەكونوميكالىق قۇرىلىمدا شيكٸ مۇناي ٷلەسٸن 15 پايىز دەڭگەيٸنە دەيٸن تٷسٸرە الساق, شيكٸزاتتىق باعىتتان ٶڭدەۋشٸ باعىتقا ترانسفورماتسييانى سەتتٸ اياقتادىق دەپ ەسەپتەي الامىز. بٸراق ول ٷشٸن ەلٸ كٶپ شارۋا تىندىرۋ قاجەت.
