مەملەكەت باسشىسىنىڭ باسپاسٶز حاتشىسى بەرٸك ۋەلي Facebook-تەگٸ پاراقشاسىندا ەلٸمٸزدەگٸ تٶتەنشە جاعداي كەزٸندەگٸ احۋال مەن قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 31 ناۋرىز كٷنٸ مەلٸمدەمەسٸندەگٸ مٸندەتتەر جەنە وسى كەزدەگٸ ەربٸر ازاماتتىڭ مٸندەتٸ حاقىندا ٶز پٸكٸرٸن بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ٸندەت پەن مٸندەت
الدىمەن ٸندەت تۋرالى
كوروناۆيرۋس پاندەميياسى جەر جٷزٸندەگٸ پەندە بٸتكەننٸڭ بارلىعى بٸردەي ەكەنٸن, ەشكٸمنٸڭ ەشكٸمنەن ايىرماشىلىعى جوقتىعىن كٶزٸمٸزگە شۇقىپ كٶرسەتتٸ. باي مەن كەدەي دە, پاتشا مەن پاقىر دا, اق پەن قارا دا ٸندەتتٸڭ الدىندا بٸردەي. بٶلمەيدٸ, جارمايدى. كٸم ەكەنٸڭە قارامايدى. ەمٸ تابىلماعانىمەن قويماي, شەكارا دەگەن تٷسٸنٸككە باعىنبايدى. ەلدەن ەلگە, جەردەن جەرگە ەركٸن كٶشٸپ جٷرە بەرەدٸ. جولىنداعىسىنىڭ بەرٸن جالماپ بارا جاتىر. ٸندەتتٸ جۇقتىرماۋدىڭ, جاقىندارىڭدى امان ساقتاۋدىڭ تٶتە جولى تىنىش قانا ٷيٸڭدە وتىرۋ ەكەنٸن تٷسٸنۋٸمٸز كەرەك. تٷسٸنٸپ تە كەلە جاتىرمىز. جەي جٷرمەي اۋرۋ تاسىپ, ٶزٸڭنٸڭ دە, ٶزگەنٸڭ دە باسىن قاتەرگە تٸكپەيٸك دەسەك, شاڭىراعىمىزدان شىقپاۋىمىز قاجەت. كەلٸن تٷسٸرٸپ, قىز ۇزاتىپ, اس بەرٸپ جينالا بەرسەك, وندا مۇنىڭ الدىن الۋ, جولىن بٶگەۋ مٷمكٸن ەمەس. ەلٸمٸزدە تٶتەنشە جاعداي بەكەردەن-بەكەر ەنگٸزٸلگەن جوق. تەرتٸپكە باعىنۋ, ساقتاۋ شارت. سوندىقتان ٶزٸمٸزگە ٶزٸمٸز جاۋ بولماساق, ٷيدەن شىقپايىق, وتباسىمىزدى, حالقىمىزدى ساقتايىق.
ەندٸ مٸندەت جايىندا
تٶتەنشە جاعداي دەدٸك. قازاقستان تمد ەلدەرٸنٸڭ اراسىندا قاتاڭ تەرتٸپتٸ بٸرٸنشٸ بوپ قولعا الدى. تٶتەنشە جاعداي جارييالاندى. قالالار كارانتينگە جابىلدى. نۇر-سۇلتان مەن الماتىدا كارانتيننٸڭ تالاپتارى كٷشەيتٸلدٸ. ەل بەرٸنەن حاباردار.
بۇل شارالاردىڭ سالدارسىز ەمەس ەكەنٸ دە انىق. قانشاما ادام جۇمىستان شىعىپ قالىپ, كەسٸپورىندار جۇمىستارىن توقتاتىپ جاتىر. جۇمىسسىز قالماعانى اقىسىز دەمالىسقا جٸبەرٸلدٸ. ەكونوميكالىق تۇرعىدان ٶتە اۋىر كەزەڭدٸ باستان ٶتكەرٸپ وتىرمىز. داعدارىستىڭ سالقىنى ەشكٸمدٸ اينالىپ ٶتٸپ جاتقان جوق. مۇنداي سىن ساعاتىندا مەملەكەت ٶز ازاماتتارىنا قامقورلىق جاساۋعا مٸندەتتٸ. تارىقپاۋىن قامتاماسىز ەتۋٸ كەرەك. سول سەبەپتٸ مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ 31 ناۋرىز كٷنٸ مەلٸمدەمە جاسادى. مەلٸمدەمەمەن جۇرت تانىستى, قانداي مەسەلەلەردٸڭ ايتىلعانىنان حاباردار دەپ ويلايمىن. سوندا دا بولسا كەيبٸر تۇستارىنا توقتالا كەتەيٸن.
• تٶتەنشە جاعدايعا بايلانىستى تٶلەنەتٸن 42 500 تەڭگە كٶلەمٸندەگٸ قاراجات بۇرىن تۇراقتى جۇمىس ٸستەپ, جالاقى العاندارعا عانا ەمەس, سونداي-اق ٶزٸن ٶزٸ جۇمىسپەن قامتىعان جەنە رەسمي تٸركەلمەي ەڭبەك ەتەتٸن ازاماتتارىمىزعا دا بەرٸلەتٸن بولدى.
• تۇرمىسقا قاجەتتٸ زاتتار مەن ازىق-تٷلٸكتٸ تەگٸن الاتىن ازاماتتاردىڭ ساناتى كەڭەيەدٸ. وسىنىڭ ارقاسىندا 800 مىڭنان استام ادامعا كٶمەك كٶرسەتٸلەدٸ.
• شاعىن جەنە ورتا بيزنەس ٶكٸلدەرٸ 6 ايعا (بيىلعى 1 سەۋٸردەن 1 قازانعا دەيٸن) ەڭبەكاقى تٶلەۋ قورىنان ۇستالاتىن سالىقتان جەنە باسقا دا تٶلەمدەردەن بوساتىلادى.
مەملەكەت باسشىسى قول قۋسىرىپ قاراپ وتىراتىن كەز ەمەس ەكەنٸن بٸلەدٸ. سوندىقتان وسىنداي ناقتى شارالار قابىلدانىپ جاتىر. مۇنىڭ بارلىعى ەلەۋمەتتٸڭ ەلەۋمەتتٸك جاعدايىنىڭ ەلسٸرەپ كەتپەۋٸنە, داعدارىستىڭ سالدارىن جەڭٸلدەتۋگە, ەلدەگٸ ەكونوميكالىق تۇراقتىلىقتى ساقتاۋعا كٶمەك بولادى, سەپتٸگٸن تيگٸزەدٸ. ياعني, مەملەكەت ٶزٸنە جٷكتەلگەن مٸندەتتٸ ورىنداپ جاتىر دەۋگە تولىق نەگٸز بار.
ەربٸر ازاماتتىڭ مٸندەتٸ حاقىندا
تٶتەنشە جاعدايدىڭ قاي كەزدە ەنگٸزٸلەتٸنەن قالىڭ جۇرت حاباردار عوي دەپ ويلايمىن. كٶبٸنە سوعىس جاعدايىندا. ايتقان جەردەن اۋلاق, ەلٸمٸزدٸڭ شەتٸ بٷتٸن, ٸشٸ بەيبٸت. دەگەنمەن مىنا ٸندەتتٸڭ شىعىنى سوعىسپەن پارا-پار بولۋى مٷمكٸن. قازٸر كٶزٸمٸز كٶرٸپ, قولىمىز ۇستاماسا دا مايدانداعىداي ەرەكەت جٷرٸپ جاتىر. ەسٸرەسە, دەرٸگەرلەر كٷنمەن, تٷنمەن ساناسپاي ەربٸر اۋرۋ جۇقتىرعان ادامنىڭ جانىن امان الىپ قالۋ ٷشٸن ايقاسۋدا. بٸر ادام كوروناۆيرۋس جۇقتىرسا, اينالاسىنداعى جٷزدەگەن كٸسٸگە قاتەر تٶندٸرەدٸ. مىلتىق كەزەنبەي-اق, وق اتپاي-اق ادامدار ٶزٸنٸڭ سالعىرتتىعىنان, جاۋاپسىزدىعىنان قانشاما ازاماتتىڭ باسىنا نەۋبەت ەكەلەدٸ. مايدان دەگەن دە بٸز وسىنى دا مەڭزەپ وتىرمىز. سول سەبەپتٸ ەربٸر كٸسٸ مايداندا جٷرگەندەي جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنۋٸ كەرەك. ەيتپەسە, نەمقۇرايلىلىق ٶكٸندٸرٸپ تىندىرۋى مٷمكٸن.
كٷنٸ كەشە بٸزگە كٶپ نەرسە كەرەك ەدٸ, كٶپ دٷنيەگە كٶڭٸلٸمٸز تولمايتىن. پرەزيدەنتتٸڭ باسپاسٶز حاتشىسى رەتٸندە ەمەس, شتاتيۆ ارقالاپ, سيۋجەت جاساپ ەلدٸڭ اراسىندا جٷرٸپ جەتٸلگەن جۋرناليست رەتٸندە قوعامداعى پٸكٸرلەردٸڭ بەرٸنەن حاباردار ەكەنٸمدٸ ايتقىم كەلەدٸ. تٸرشٸلٸكتە بارلىعى قاجەت, كٶڭٸل تولماستىق بولادى. ول قالىپتى دٷنيە. ال قازٸر شە? قازٸر بٸزگە بٸر عانا نەرسە كەرەك. ول - اماندىق. ەربٸر قازاقستاندىق پەن تۇتاس حالقىمىزدىڭ, جالعىز وتانىمىزدىڭ اماندىعى قاجەت. پرەزيدەنتٸمٸز دە حالىققا جاساعان ەر مەلٸمدەمەسٸندە وسىنى قايتالاپ ايتۋدا. اماندىق بولماسا, اۋرۋ شالسا, ەشتەڭەنٸڭ كەرەك بولماي قالاتىنىن انىق تٷسٸندٸك. ەسٸرەسە, مىناداي الماعايىپ, قىسىلتاياڭ, سىندارلى شاقتا بٸر-بٸرٸمٸزدەن كەمشٸلٸك ٸزدەمەي, مٸن تەرمەي, سٷرٸنٸپ كەتسە, تابالاماي, اياقتان شالماي, ارام ويلاماي, قايتا بٸرٸمٸزدٸ بٸرٸمٸز قولداپ, قامقورلىق تانىتىپ, جەردەم جاساپ, قولتىعىمىزدان دەمەپ, بٸرلٸك كٶرسەتەيٸك.
ەدەتتە بٸز ٶزٸمٸزگە ٶزگەنٸ مىسال رەتٸندە كەلتٸرۋگە قۇمارمىز عوي. امەريكادا تورنادو, جاپونييادا تسۋنامي بولىپ, سونىڭ سالدارىمەن بٷكٸل ەل جۇمىلىپ كٷرەسٸپ, بٸر-بٸرٸنە جەردەمدەسٸپ جاتقاندا ٶزٸمٸزگە ٷلگٸ ەتەمٸز. «مٸنە, ەل دەگەن وسىنداي بولۋ كەرەك» دەپ جاتامىز. بٸز قاشانعى ٶزگەنٸ زور ساناي بەرەمٸز? نەگە قايتا باسقاعا بٸز ٷلگٸ بولمايمىز?!
ەلدٸگٸمٸزدٸ, تۇتاستىعىمىزدى تانىتايىق. الاقانداي جەردەگٸ ات تٶبەلٸندەي عانا حالىقپىز عوي. الاتايداي بٷلٸنبەي, «سەن-مەن» دەپ بٶلٸنبەي, مىنا سىناقتان بارلىعىمىز بٸر ٷيدٸڭ بالاسىنداي, بەس ساۋساقتىڭ سالاسىنداي بٸرٸگٸپ ٶتەيٸك. بٸزدٸڭ الدىمىزدا تۇرعان باستى مٸندەت وسى. ەلدٸڭ دە, ەردٸڭ دە سىنالاتىنى وسى شاق. سىنالعان سەتتە سىر بەرٸپ قالمايىق, اعايىن!
