گٷلزات قاراپايىم قىزداردىڭ قاتارىنان ەمەس-تٸ. جۇمساق مٸنەزٸمەن, جاراسىمدى قىلىعىمەن ماڭايىنداعىنىڭ بەرٸن ٷيٸرٸپ ەكەتەتٸن. كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە بييازى جار, ادال قۇربى قالپىنان تانباي, دوس-جاراننىڭ ٸلتيپاتىندا جٷرەتٸن. ال ونىڭ وڭاشادا ويعا شومىپ, قاعاز-قالامعا جان بٸتٸرەر جازۋشىلىق قابٸلەتٸ مەكتەپ كەزٸنەن قالىپتاسىپ ٷلگەرگەن. العاش قازۇۋ-عا تٷسكەننەن ەسەرلٸ ەڭگٸمەلەرٸمەن كٶزگە تٷسٸپ, ەدەبيەتشٸ جاستاردىڭ ورتاسىندا بولدى. ستۋدەنتتٸك جىلدارداعى جازعان-سىزعاندارى قازاق ينتەرنەت باسىلىمدارىندا جارىق كٶرگەن سەتتەرٸ كٶپ. بٸرنەشە تۋىندىسى ۇجىمدىق «جەزقوڭىراۋ», «بەيشەشەك» جيناقتارىندا جارييالاندى. بٸر جىلدارى «قازاق ەدەبيەتٸ» گازەتٸنٸڭ ٶزٸ تالانتتى جاسقا تٶرٸن ۇسىندى. گٷلزاتتىڭ باس گازەتتە جارييالانعان سول ەڭگٸمەسٸ جۇرتشىلىقتىڭ ىستىق ىقىلاسىنا بٶلەنگەن-دٸ. ...امال قانشا, جازمىشتان وزمىش جوق دەگەن. بەيمەزگٸل حابار بەرٸمٸزدٸ ەسەڭگٸرەتٸپ كەتتٸ. جيىرمادان ەندٸ اسقان جاستىڭ ارامىزدان ەرتە كەتكەنٸ – ورنى تولماس ٶكٸنٸش... الداعى ۋاقىتتا گٷلزاتتىڭ بارلىق شىعارمالارى توپتاستىرىلعان جيناق وقىرمانعا جول تارتادى. بٷگٸن كٶپشٸلٸك نازارىنا بٸر ەڭگٸمەسٸن ۇسىنۋدى جٶن كٶردٸك.
شەرحان تالاپ
اپامنىڭ شىراعى
كەنەزەم كەۋٸپ كەتكەسٸن دوربامنان الىپ «سارىاعاشتىڭ» قۇتىسىنا قۇيىلعان قۇدىقتىڭ مۇزداي سۋىن قىلعىتتىم. ەندٸ جارتىسى قالدى. سۋ ەمەس, جولدىڭ. بٸر شاقىرىمدايى عانا. شٶلدەگەنٸم بولماسا شارشاماعان ەم, ساپ-سالقىن سۋ دەمدە بويىمداعى ىستىقتى سىرتقا تەۋٸپ, تىڭايتىپ تاستادى. كٷن جانىپ تۇر. قارا تاسقا جۇمىرتقا قۋىرىپ السا بولعانداي. شاقىرايعان بەتٸن كٶلەگەيلەر بٸر شٶكٸم بۇلت جوق-اۋ. كٶكجيەكتە, مەنٸڭ قارسى تۇسىمنان سولتٷستٸك-شىعىسقا قاراي دٶڭگەلەنە قارت قاراتاۋ سوزىلىپ جاتىر. الدىمدا – قوس تۇرا. قازٸر مىنا قىرعا شىقسام, بٸزدٸڭ اۋىلدان كٶرٸنبەيتٸن جەتٸم تۇرا مەن مۇندالايدى. سودان باستاپ قاراتاۋدىڭ تٶبەلەرٸ جەرگە جاقىنداي بەرەدٸ, جاقىنداي بەرەدٸ....
تەپٸشكەمدٸ قولىما الىپ شاڭداتا جٷگٸردٸم. بار ەكپٸنٸممەن كەلە جاتىپ كٸلت توقتاپ, ارتقا بۇرىلا قالدىم. كەلە جاتقان جولمەن قوسا ٶزٸمنٸڭ دە بٸر سەتكە شاڭنىن اراسىندا قالىپ قويعانىما مەز بولىپ تۇرعانىمدا, تابانىمدى توپىراق كٷيدٸرٸپ بارا جاتقانىن سەزدٸم. قانشا ۋاقىت شىداي الاتىنىم قىزىق كٶرٸندٸ دە, تاپجىلمادىم. تۇرا-تۇرا جانىم شىرقىراعاندا اياقكيٸمٸمدٸ قايتا ٸلٸپ الدىم.
بۇل مالدىڭ ٶرٸسكە بارىپ-كەلەتٸن جولى. مايدا, جۇمساق توپىراق جول. جولدىڭ ۇزىنا بويىنا بٸر قىلتاناق – تٸكەن, جانتاق, كەرەك دەسەڭٸز ەنشەيٸن شٶپ تە ٶسپەگەن. باسىنا-اياق بورپىلداپ جاتقان قوڭىر توپىراق. جاڭبىر جاۋعاندا بٸرٸگٸپ قالادى دا, مالدار جايىلىمعا بٸر بارىپ كەلگەننەن قايتا قالپىنا كەلەدٸ. بٸزدٸڭ «جارىسپاق» وينايتىن الاڭىمىز دا وسى. قوي-سيىر كەلٸپ, ورىندى-ورنىنا جايعاسقان سوڭ, جۇپ-جۇپ بولىپ جالاڭاياق جٷگٸرٸپ, شۋلاپ, ەندٸ باسىلعان شاڭدى قايتا كٶتەرەمٸز.
شاڭقاي تٷس. كەزەك كەلٸپ, قوي باعىپ كەتكەن ەكەمە تٷسكٸ اس اپارا جاتقان بەتٸم. زاتىم قىز بولسا دا, ٷيدٸڭ جالعىزىمىن. سول ٷشٸن ۇلداي كٶرٸپ, انامنىڭ جۇمساعان تٷرٸ. سايداعى «دومالاق انانىڭ» اق كٷمبەزٸنٸڭ ۇشتارى كٶرٸنگەندە, ارت جاقتان اتتىڭ تۇياعى تارسىلدادى. شىراق ەكەن. قاسقاباسىن سونادايدان تانىپ, قۋانا جٷگٸردٸم. ارقاسىنا مٸنگەستٸرٸپ الدى.
– ەكەمە كەلە جاتىرسىز با?
– ەكەڭدٸ قايتەم? سەنٸ جەتكٸزٸپ تاستايىن دەپ كەلە جاتىرمىن. جاڭا ٷيلەرٸڭە بارسام, اناڭ سەنٸ وسىلاي جۇمساپ جٸبەردٸم دەيدٸ. ۇرسىپ بەردٸم نەگە جۇمسايسىڭ دەپ... – ٶتٸرٸك ايتىپ كەلە جاتقانىن بٸلسەم دە, مەز بولىپ قالدىم. ٷيدەن شىققاننان انامنىڭ جۇمساعانىنا ٶكپەم قارا قازانداي ەلٸ تىرسيىپ كەلە جاتىر ەدٸم, شىراقتىڭ «ۇرىستىم» دەگەنٸنەن ايىزىم قانىپ, ٸشتەي «مەن جاڭا بارمايمىن دەگەندە ۇرسىپ ەدٸڭ, قالاي ەكەن?» دەدٸم.
«دومالاق انانىڭ» الدىنان ٶتكەندە ٷلكەندەردەن كٶرگەنٸمدٸ قايتالاپ, كٷبٸرلەي بەت سيپادىم. بالا بٶگەن كٶرٸندٸ. سوناۋ قوستۇرادان باستاۋ العان بٶگەن ٶزەنٸ سولتٷستٸكتٸ بٸزدٸڭ اۋىلعا جەتپەي ەكٸ ايىرىلادى دا, وسى بالا بٶگەنٸ اۋىلدىڭ وڭتٷستٸك-شىعىسىن, ٷلكەن بٶگەنٸ سولتٷستٸك-باتىسىن اينالا قورشاي ٶتٸپ, وڭتٷستٸگٸندە قايتا بٸرٸگەدٸ. ەنە, اناۋ – دومالاق انا بۇلاعى. قولدان قازىپ قويعان تٸك جارتاس سەكٸلدٸ تٶبەنٸڭ تٷبٸنەن باستالىپ, بالا بٶگەنگە قوسىلادى. كەسەنە مەن ٶزەننٸڭ اراسىندا ٷلكەن قىر بار. تٶبەسٸ – زيرات. سول قىردىڭ ەتەگٸ الا قويلاردىڭ بٸرازى جۋساپ جاتىر ەكەن, ەندٸ بٸر بٶلٸگٸ ٶزەندٸ ٶرلەي جامىراپ بارادى. بٶگەندٸ قيىپ ٶتەتٸن تاس جولعا جاقىنداپ قالعان قويلاردى قايىرىپ ەكەم جٷر. كٷرەڭ ات قازىقتالىپ تۇرعان جەرگە جاقىن قاراتالدىڭ كٶلەڭكەسٸنە كەلدٸك. تالدىڭ تٷبٸندە ەكەم وقۋعا الا شىققان ە.تۇرىسوۆتىڭ «تەمٸرلانى» كٸشكەنە كٶپشٸكتٸڭ ٷستٸندە تٶڭكەرٸلٸپ جاتىر. بٸز جايعاسقانشا ەكەم دە كەلدٸ. انام دايىنداپ بەرگەن استان ٷشەۋلەپ جەپ الدىق. مەن بارىپ بۇلاقتان سۋ ەكەلدٸم. ەكەۋٸ ەڭگٸمەلەسٸپ بولعان سوڭ, بٸزدٸ قويدىڭ باسىنا قالدىرىپ, ەكەم قىرعا شىعىپ كەتتٸ. نە سەبەپتەن كەتكەنٸ بەلگٸلٸ. قۇران باعىشتايدى, قوقىستاردان تازارتادى. «مەن دە بارايىنشى?» دەگٸم كەلدٸ دە, تٸلٸمدٸ تٸستەدٸم. ٶيتكەنٸ ماعان بارۋ كەرەك بولسا سۇراماي-اق ەرتٸپ كەتەر ەدٸ. ال ەكەم ٶزٸ كەتتٸ. دەمەك بارماعانىم دۇرىس دەپ ويلادىم. شىراققا قاراسام, ەدەتتەگٸسٸنشە بٸلەگٸندەگٸ تىرتىقتى سيپاپ وتىر ەكەن. وسى بٸر قارىس تٸگٸس ورنىن ٷنەمٸ سونشا ايمالاپ وتىرعانىن تٷسٸنبەيتٸنمٸن. تالاي رەت سۇراعام دا ٶزٸنەن. جايشىلىقتا سۇراق قويسام توقتاتا المايتىن اعامنىڭ اۋزىن دەل وسىعان كەلگەندە اشقىزا المايمىن...
– اپام دا انا جەردە جاتىر ما? – دەپ سۇرادىم ەكەم كەتكەن باعىتقا قاراپ.
– يەەەە, سول جەردە... جاقىندا مەن دە بارىپ قالارمىن اپاڭنىڭ قاسىنا.. – دەدٸ...
«الجا-الجاسى شىعىپ وتىرعانداي مۇنىسى نەسٸ?! ويلانىپ سٶيلەمەي مە ەكەن?!» دەپ تىجىرىنىپ, جٷرەگٸمنٸڭ ەزٸلگەنٸن بٸلدٸرگٸم كەلمەي الاردىم. جانارىنا قاراعانىمدا ٸشٸم تاعى قىلپ ەتە قالدى: شاراسى جاسقا تولىپ, مىنا جارىققا قيماستىقپەن قاراپ تۇر ەكەن. شىداي الماي, جٷگٸرە جٶنەلدٸم. اڭىراپ كەلەم. «نەگە ولاي ايتادى?!» دەيمٸن ٶكٸرە. انا بيٸك قىردىڭ تٶبەسٸندەگٸ سانسىز تٶبەشٸكتەرٸ بار بٶلٸگٸ – العان باعىتىم. اپاما كەلەم. «اپا, ۇرسىپ بەرشٸ وعان! نەگە ٶيتٸپ ايتادى?! ەندٸ ايتپاسىن! ول سەنٸ تىڭدايدى عوي. «ايتپا!» دەپ ايتشى!..» دەيمٸن بارعان سوڭ...
...بەيٸت باسىنا العاش كٸرۋٸم. جووق. كٸشكەنتايىمىزدا تالاي «تاپتاعانبىز». ورىستاردٸكٸن. يە, جايىلىم جاقتا كٶلەمٸ اياداي عانا مازار كٶرٸنٸپ تۇراتىن. حريستيانداردىڭ «پاسحا» دەيتٸن مەرەكەسٸ كەزٸندە, زيرات تۇرعىندارىنىڭ تۋىستارى بولۋى كەرەك, مەشينەمەن كەلٸپ, سىرتى تٷرلٸ تٷسكە بويالعان جۇمىرتقالار قويىپ كەتەتٸن. اۋىلدا بارلىعىمىز تاۋىق اسىرايمىز. بازاردىڭ جۇمىرتقاسىن كٶرمەگەن بٸزدەرگە ول بٸر تاڭسىق. مەشينە كەلگەننەن اڭديمىز ويىننىڭ بەرٸن توقتاتىپ. وت الدىرىپ, ۇزاپ كەتكەننەن جٷگٸرەمٸز جارىسا. سوڭىندا قالىپ قويعاندارىمىز ارتتان: «مولاعا قاراي جٷگٸرمەيدٸ!» دەپ داۋىستايتىن. كەيدە تىڭداساق, كەيدە ەستٸمەيمٸز. سوندا دەيمٸن-اۋ, بٸز ورىستاردى ادام, ولاردىڭ جاتقان جەرلەرٸن بەيٸت رەتٸندە كٶرمەگەنبٸز بە?.. ەشتەڭە سەزٸنبەي, بەيمارال اتتاپ تٷسٸپ-شىعىپ جٷرە بەرۋشٸ ەك.
ال ەندٸ مىنا ٷرەيدٸ قارا! ەلگٸندە اپاما ايتام دەگەن ارىزىم دا ويىمنان شىعىپ كەتكەن. قورشالعانى بار, قورشاماعانى بار بٷيٸدەي تومپيعان ٷيٸندٸلەر. بٸرٸنٸڭ توپىراعى كەۋٸپ ٷلگٸرمەەن, بٸرٸ جەرمەن-جەكسەن. بٸرٸنٸڭ باسىنا بەلگٸ قويىلعان, ەندٸ بٸرٸندە ەشتەڭە جوق. دەل اياعىمنىڭ استىندا دا بٸرەۋ جاتقانداي اتتاپ باسۋعا قورىقتىم. قارا تەرگە تٷسٸپ, بار دەنەم مۇزداپ كەتتٸ. «مىنالاردىڭ ٸشٸنەن اپامدى قالاي تابام?» دەيمٸن ٶزٸمە كٷبٸرلەپ. اينالا كٶزٸممەن شولىپ شىعىپ ەم, بەلگٸتاستىڭ بٸرٸندەگٸ سۋرەت اپاما ۇقساپ كەتتٸ. بيٸك جەرلەردٸ اينالىپ ٶتٸپ كەلٸپ, تٸزە بٷگە كەسكٸنگە ٷڭٸلدٸم. تۇلا بويىم قالشىلداپ سالا بەردٸ. جوق. اپام ەمەس. بٸراق... «مىناۋ نە?!» تٶڭكەرٸلگەن استاۋداي بولىپ جاتقان قابٸردٸ شۇر-ەسٸك ەتٸپ تاستاپ, بىجىناعان بٸردەڭەلەر جٷر. بۇرىن كٶرمەگەن جەندٸكتەر ادام جانىن الاتىن ەزٸرەيٸلدەي كٶرٸندٸ. قۇمىرسقا دەيٸن دەسەم, بۇرىن-سوڭدى كٶرگەن ەڭ ٷلكەن قۇمىرسقام مىنانىڭ جارتىسىنان كەلەدٸ. پٸشٸنٸ دە ٶزگەشە. قورقىنىشتى. توپىراق استىنداعىنىڭ ەتٸن جەپ, سٷيەگٸن كەمٸرٸپ جٷر عوي بۇلار! وسىنى ويلاعاندا, ٶرمەلەپ, مەنٸ دە تٸرٸدەي مٷجٸپ جاتقاندي قول-اياعىم جىبىرلاپ, دەنەم تٸتٸركەنٸپ كەتتٸ. اسىعىس تۇرىپ, جىلدامداتا جٷرە بەردٸم. ٷيٸلگەن توپىراقتى شٶپ قاۋمالاعانى مەن مىنا زالىمداردىڭ ٶرۋٸنە قاراعاندا, كٶمۋلٸ پەندەنٸڭ جايعاسقانىنا كٶپ بولماعان سيياقتى. سول كەزدە مەن ٶلەردەي قورىققان «ەزٸرەيٸل» – ارقاسىندا تٶڭكيگەن ٶركەشٸ بار تٷيە-قۇمىرسقا ەكەن...
انادايدا كٷيبەڭدەپ جٷرگەن ەكەمدٸ كٶزٸم شالدى دا, سولاي قاراي اياڭداپ باسا بەردٸم. كەنەت... اپام كٶز الدىما كەلە قالدى دا قورقىنىشتىڭ بەرٸ تىم-تىراقاي جوعالدى. مىنا توپىراقتىڭ استىندا اپام بار-اۋ! مەنٸڭ التىن اپام! جانارى جۇمۋلى... مەيٸرٸمدٸ جٷزٸن كٷرەكتەپ الىنعان توپىراق جاۋىپ جاتىر, جاۋىپ جاتىر. كٶرٸنبەي قالدى. كٶزٸمە جاس تولى. سەنبەيمٸن. مەنٸڭ اپام توپىراقتىڭ استىندا ەمەس, اسپاندا! بۇرىن بەرٸ سولاي ايتاتىن ەدٸ, ەندٸ جەردٸڭ استىندا دەيدٸ. ٶتٸرٸكشٸلەر! جاسىم تىيىلماي ەكەمنٸڭ جانىنا كەلدٸم. قورشاۋدىڭ قيسايعان جەرلەرٸن تٷرتكٸلەپ جٷر ەكەن. ال تەمٸر شارباقتىڭ ٸشٸندە ٷش تٶمپەشٸك: ەجەم, اتام, سوسىن... سوسىن اپام... اق جاۋلىعىن ورانىپ, ماعان قاراپ تۇر: «كەلدٸڭ بە, قاراشىعىم?! ساعىندىم عوي!..» – دەيدٸ.
– اپا-ا-اا! – دەدٸم ٶكٸرە جىلاپ. ەكەم مەنٸ بايقاماعان ەكەن, جالت قارادى. مىنا بەيساۋىت جٷرٸسٸمدٸ جاقتىرمادى ما ەكەن دەپ ٸشتەن تىنا, جىم بولدىم.
...تاياپ كەلدٸ دە, «سەن دە ساعىندىڭ با? – دەپ, باۋىرىنا باستى. ەندٸ ماعان ەش پەندە توقتاۋ سالا المايدى. جىلاي بەرەم, جىلاي بەرەم...
...وسى وقيعادان سوڭ ٷش جىل ٶتتٸ. ەسەيدٸم. قۋاندىم. مۇڭايدىم. كٷلدٸم. جىلادىم. الايدا ەستە قالعانى ٸلۋدە بٸرەۋ عانا. دەل سول كٷن ەسٸمدە قالسا دا, ۇمىت بولعان تۇستارى بار ەكەن. ول اراعا ۋاقىت سالماي-اق جادىمنان الىستاپتى. ٷش جىلدان سوڭ بارماعىمدى تٸستەتە قيتا ورالدى ساناما. كەۋدەمدە جان باردا ەشقاشان, ەشقايدا كەتپەيتٸنٸن دە بٸلەم. بٸراق... جەگٸ قۇرتتاي جەپ, قاجاپ ٶتەدٸ. ٶيتكەنٸ, كەش, ٶتە كەش...
اپام ونى شىراق دەيتٸن. ەكەمنٸڭ نەمەرە ٸنٸسٸ. ٷيٸ اۋىلدىڭ ورتاسىنداعى ٷلكەن قىردىڭ ارعى بەتٸندە. ول قىرات ەكٸ وتباسىنىڭ بٸر شاڭىراق مٷشەلەرٸندەي ارالاسۋىنا كەدەرگٸ بولا المادى. اس-سۋىمىز عانا ەمەس, قۇپييا-سىرلارىمىز دا ورتاق ەدٸ. اپامنىڭ جانى شىراق تەتەمنٸڭ ٷستٸندە بولىپ كٶرٸنەتٸن. كەي-كەيدە ٸشتەي قىزعانىپ تا قالام. ٷيگە كەلگەندە جاقتىرماي وتىرعانىم, مەنٸ ەركەلەتٸپ, موينىنا سالا كٶتەرگەننەن-اق سەيٸلٸپ سالا بەرەتٸن. ٶيتكەنٸ بالا بولسام دا, شىراقتىڭ بٸزدٸڭ وتباسىعا دەگەن شىنايىلىعى مەن اق كٶڭٸلٸن سەزۋشٸ ەم. ەكەمنەن باستاپ بەرٸ ونى ازان شاقىرىلىپ قويىلعان ەسٸمٸمەن نۇرلان دەپ اتايتىن. ال مەن اپامنىڭ قىزى بولعاسىن, ٶزٸمشە, شىراق دەيمٸن...
ماعان قىزىق... قايتالاپ سۇراي بەرەم: «اپا, نە ٷشٸن شىراق دەيسٸز ونى?». ەدەتتەگٸشە, اپامنان بۇرىن ٶزٸ سٶيلەپ:
– بٸر جىلى قىستا قاتتى بوران تۇردى, – دەپ باستايدى. مەن ەلگٸ سۇراعىمدى قويعان سايىن ەستيتٸن جاتتاندى جاۋابىم بولسا دا, كٷلٸپ قويىپ تىڭداي بەرەم. – داۋىل بولعاندا سۇمدىق. تالدار تامىرىمەن قوپارىلىپ, ٷيلەردٸڭ شاتىرلارىن ۇشىرىپ, شارباقتاردى قيراتىپ كەتٸپ جاتتى. قانشا وت جاقساق تا ٷي جىلىمادى. ٶيتكەنٸ, اۋىلدىڭ تەرەزەلەرٸ مىنانداي, – دەيدٸ جامالعان ەينەكتٸ كٶرسەتٸپ.. – جەل دەگەن بەلە ينەنٸڭ ۇشىنداي اشىقتان ٶتٸپ كەتەدٸ عوي. اۋىلعا قازٸرگٸدەي اپتاسىنا ەمەس, ايىنا بٸر-ەكٸ رەت قانا جارىق بەرەتٸن. بٸراق جەل سىمنىڭ بەرٸن ٷزٸپ تاستاعان. مىنامەن كٷنٸ-تٷنٸ وتىرامىز. – ٶلەۋسٸرەپ جانىپ, ەينەگٸنٸڭ سىنا ويىلعان جەرٸ گازەتپەن جامالعان شىراقتىڭ پٸلتەسٸن شىعارادى. – ...سودان بٸر كٷنٸ اپاڭ قورادان تەزەك ەكەلۋگە بارادى عوي تٷندە پانارمەن.
– يە? – دەيمٸن ىنتىعا قوستاي تٷسٸپ.
– سول پانارىن جەل ۇشىرىپ, سىنىپ قالادى, – وسى جەرٸنە كەلگەندە قورقىنىشتى بٸردەڭە ايتاتىنداي داۋسىن ٶزگەرتٸپ, قولىن ارى-بەرٸ ەربەڭدەتەدٸ. سودان سوڭ بٸردەن: «ەندٸ سەندەردە بٸر-اق شام قالدى عوي?» – دەيدٸ ٷنٸن وقىس ٶزگەرتٸپ.
– يە.
– شاممەن بوراندا دالاعا شىعا المايسىڭدار. پانارلارىڭ جوق بولىپ قينالىپ قالعان كەزدەرٸڭ ەكەن. بٸر كٷنٸ مال جايىپ بولعاسىن كەشتەتٸپ, كٷيگەن دٷنيە كٷيٸپ كەتسٸن دەپ سەندەرگە كەلگەن ەدٸم. تٷن بولعاسىن مەن دە پانارمەن جٷرەم عوي. سەندەردەن ساداعا دەدٸم دە پانارىمدى سەندەرگە قالدىرىپ كەتتٸم. اپاڭ ايتتى «سەنٸ پانار دەيٸن بٷگٸننەن باستاپ» دەپ. مەن «پانارى نەسٸ?!» دەپ شىر-پىر بولىپ, «ودان دا شىراق دەپ ايت» دەدٸم. بولدى. سودان بەرٸ شىراقپىن, – دەپ ويناقىلانىپ كەپ, تاۋىپ ايتتىم دەگەندەي ٶزٸنە ريزا كەيٸپتە راحاتتان كٷلەدٸ.
– ٶتٸرٸكشٸ, - دەپ مەن دە بۇرتيىپ قالام.
– بالانىڭ ميىن اشىتىپ... جٶندٸ ەڭگٸمە ايتۋدى بٸلمەيسٸڭ... – دەپ, اپام كٶزٸمشە ۇرىسقان بولدى دا ماعان قاراپ, – مەنٸڭ جارىعىم بولعاسىن شىراق دەيمٸن, – دەيدٸ.
– ول قالاي?
ايتقانىن ۇعىنا الاتىن جاسقا جەتپەگەنٸمدٸ بٸلگەندەي, قالاي تٷسٸندٸرەرٸن ويلاپ كەتەدٸ. وسى كەزدە ەكەم ارالاسىپ:
– ەنە, قاراشى, تەتەڭنٸڭ كٶزٸندە شىراق جانىپ تۇر. كٶردٸڭ بە? – ٷستەلدٸڭ ٷستٸندەگٸ ماي شامنىڭ جارىعىن ونىڭ كٶزٸنەن كٶرەم دە, باسىمدى يزەيمٸن. – سول ٷشٸن. ونىڭ كٶزٸ ٷنەمٸ وسىلاي جانىپ تۇرادى, – دەپ تٷسٸندٸرەدٸ.
– مىسىقتىڭ كٶزٸ سيياقتى ما? – دەيمٸن, قاراڭعى ٷيدە ەكٸ نٷكتە بولىپ قىزارا جانىپ تۇرعاننان قورىققانىم, ول مىسىقتىڭ كٶزٸ بولىپ شىققانى ەسٸمە تٷسٸپ. ٷشۋٸ ٷيدٸ باستارىنا كٶتەرە كٷلەدٸ...
قىس مەزگٸلٸ-تٸن. جەلتوقسان. جاڭا جىلدى قارسى الىپ بولىپ, ٶزٸمٸز وتىرعاندا ۋداي ماس بولىپ كەلگەنٸ ەسٸمدە. تاتىپ المايتىن ونىڭ مىنا كەيپٸنە ەكەمدەر دە تاڭ قالعان.
– بۇل مەنٸڭ قارسى العان سوڭعى جاڭا جىلىم... مەن بيىل ٶلەم!.. – دەپ ەڭكٸلدەپ جىلاعانى كٶز الدىمدا.
– قوي ەرٸ! جاپ-جاس بولىپ, مەنەن بۇرىن قايدا كەتەسٸڭ?! – دەپ ۇرىسقان اپام. سوسىن ٶزٸ دە جىلاعان...
كەيٸن بٸلسەم, ول وتا جاساتىپتى. جٷرەگٸنٸڭ بٸر تامىرى ٸستەن شىققاندىقتان قان تولىق تارالمايدى ەكەن ٸشكٸ قۇرىلىسىنا. ٷنەمٸ سيپاپ وتىراتىن بٸلەگٸندەگٸ بٸر قارىس تىرتىق – جٷرەگٸنە ارنايى الىنعان تامىردىڭ ٸزٸ بولىپ شىقتى. سوندا تٷسٸندٸم. وسى ون ەلٸدەي ورىن ەكٸنشٸ رەت ٶمٸرگە كەلۋٸنٸڭ, جارىق جالعاندى تاعى بٸراز كٶرە تۇرۋىنىڭ «كٸلتٸ» ەكەن عوي. ەلگٸ تامىرشانى جٷرەگٸنە ورناتقاسىن سەگٸز جىلدان سوڭ اۋىستىرىلۋى شارت ەكەن. جاڭارتۋعا قاراجات جوق. سول جاڭا جىل شىراقتىڭ وتادان كەيٸنگٸ سەگٸزٸنشٸ جىلىنىڭ كٸرگەن كٷنٸ ەكەن...
بٸرٸنەن سوڭ بٸرٸن ٸلەستٸرٸپ بٸرنەشە جاڭا جىل ٶتٸپ كەتتٸ. جاساعان يەمنٸڭ قۇدٸرەتٸ شەكسٸز عوي. توسىن سىيى تاۋسىلعان با? «مەنەن بۇرىن قايدا كەتپەكسٸڭ?!» دەپ ۇرىسقان اپام ارامىزدان كەتٸپ قالدى. ال شىراق... اپام ٶلگەن كٷنٸ:
– ەندٸ مەنٸ كٸم شىراق دەپ اتايدى?! – دەپ ٶكٸردٸ.
ەكەم, شىراق ٷشەۋٸمٸز قوي باققاننان سوڭ ٷشٸنشٸ جىل دەگەندە تٶبەمنەن ٷلكەن تاس تاستاپ جٸبەرگەندەي اۋىرلىق موينىما ارتىلدى.
– شىراق تەتەڭ... ەندٸ... جوق!.. – ٶز جاسىنا تۇنشىعا, بۋلىعىپ ايتقان باسقا سٶزدەرٸن ەستٸگەم جوق. ەسٸمە اپاما ارىز ايتاتىن كٷنٸم تٷستٸ. ٷش جىل... سول كەزدە ايتقانىمدا عوي اپاما! نەگە ۇمىتتىم ەكەن?! اپام تٷسٸنە كٸرٸپ بولسا دا ۇرسۋشى ەدٸ. شىراق تىڭدايتىن ەدٸ! ون بەس جىلدان اسا سوققان «جاساندى» جٷرەگٸ تاعى بٸراز جىل ٶمٸر سٷرەر ەدٸ!.. نەگە ۇمىتتىم ەكەن?!
كەلمەسكە كەتكەن اپام مەن ەكٸ ٶمٸردٸڭ شەكاراسىن كٷزەتكەن شىراقتىڭ قولدارىنان بٸردەڭە كەلەردەي-اق ٶكٸندٸم. بەرٸ-بەرٸنٸڭ تاعدىرى تەك جاراتۋشىنىڭ ىرقىندا ەكەنٸن جاقسى بٸلەم. سەنەم دە. بٸراق... مەنٸڭ بالاڭ جٷرەگٸمنەن ورىن الىپ, ورنىعىپ قالعان, ەلٸ كٷنگە جاي تاپتىرمايتىن تاپ وسى ٶكٸنٸشكە ٸستەر امالىم جوق...
كەشٸرٸڭٸزشٸ مەنٸ, شىراق! سٸز تەك اپامنىڭ ەمەس, مەنٸڭ دە شىراعىم ەدٸڭٸز! كەشٸرٸڭٸزشٸ!..
11.11.2012
قازۇۋ, 2-كۋرس
گٷلزات نارتبەك,
ۇلت پورتالى
