7 جەلتوقسان كٷنٸ الماتىداعى م. ەۋەزوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك اكادەمييالىق دراما تەاترىندا ەرمۇرات زەيٸپحاندى ەسكە الۋعا ارنالعان «ەكٸ دٷنيەدە جالعىزىم – قازاقستان» اتتى كەش ٶتەدٸ. قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ, جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ, كومپوزيتور, ەنشٸ, اكتەر, قالامگەر ەرمۇرات زەيٸپحان بيىل تٸرٸ بولسا ەردٸڭ جاسى 50-گە كەلەر ەدٸ.
ەسكە الۋ كەشٸ قارساڭىندا ەرمۇراتتىڭ بٸر توپ ٶلەڭٸن ەل نازارىنا ۇسىنۋدى جٶن كٶردٸك.
***
جەر ورتاسى جاسقا كەلٸپ,
اداسقانىمدى بٸلدٸم.
تاناۋىمدى تاسقا بەرٸپ,
ساناسقانىمدى بٸلدٸم.
ٶلشەۋسٸزبٸن دەگەندەردٸڭ,
ٶلشەنەتٸنٸن بٸلدٸم.
قانشا قۇزدىڭ, بەلەڭدەردٸڭ,
تەڭسەلەتٸنٸن بٸلدٸم.
حاندار مەنەن قارالاردىڭ,
قاتارلاساتىنىن بٸلدٸم.
بٸرگە – دارا-دارالاردىڭ,
ساپارلاساتىنىن بٸلدٸم.
بٸر كٶرەمٸز دەگەندەردٸڭ,
كٶرمەيتٸنٸن بٸلدٸم.
بٸرگە ٶلەمٸز دەگەندەردٸڭ,
ٶلمەيتٸنٸن بٸلدٸم.
مىناۋ جارىق ماڭايىمنىڭ,
جالعان ەكەنٸن بٸلدٸم.
ارباعان تاڭ, ارايىڭنىڭ,
ارمان ەكەنٸن بٸلدٸم.
جەر ورتاسى – كٶكتٶبەدە,
كٸم ەكەنٸمدٸ بٸلدٸم.
كٸرەيٸن دەپ وتتى ٶرەگە,
تۇر ەكەنٸمدٸ بٸلدٸم.
***
جورتقانداردىڭ قاراشى جورتاقتاعان,
قورقىتقاندارىڭ مىنا ەندٸ قورقاقتاعان.
سٶز ساپتاعان جاڭىلىپ سٶز تاپپاعان,
جەل قاقپاعان ەز دەنە-اي, بٶز قاپتاعان.
سايما-ساي ما, كەشەگٸڭ, اۋساي بٷگٸن,
بالىن ٸشكەن تاعدىردىڭ تاۋسايدى ۋىن.
تاس شايناعان ادىرا قالسا-اي كٷنٸڭ,
الاسۇرىپ قانىڭدى اڭسايدى كٸم.
دەۋ پٸرٸم دەپ, قالقيساڭ ەۋپٸرٸم دەپ,
قاستاستارىڭ قارسى الار اقىرىن كەپ,
قاندى باسىن بەرٸ تارت باتىرىم دەپ,
جاۋ كٷلٸمدەپ, جانىڭدى داۋ تۇر ٸندەپ.
جەلبۋازدار, دەۋرەندەر, الىپقاشتى-ايبات,
جابى ويناقتاپ, جاماندار
جالىقپاس تويلاپ.
تورعا تٷسكەن تۋلايدى قايتپاس قايرات,
سەرٸپپەسٸن قاقپاننىڭ قارش-قارش شايناپ.
***
تاڭ بٸلٸندٸ تاعى بٸر بالىق قارىن,
سورىپ بەرٸن, جۇلدىزدىڭ الىپ قارىن.
ەلدەنەنٸ ٸزدەيمٸن الاسۇرىپ,
انىق جوعىن بٸلمەيمٸن, انىق بارىن.
كەش باتادى كەردەڭدەر قاراڭعىلىق,
شاراڭ قۇرىپ, ەلدە نە الاڭ قىلىپ.
تاعى-تاعى ٸزدەيمٸن الاسۇرىپ,
شالما تاستاپ عايىپقا, سالام قۇرىق.
كٷندەر قايران, باق, قۇمار, قىز-بەۋ, دەگەن,
جان قاشاردا تەنٸڭدٸ سىز كەرنەگەن.
كٸنەلار مەن كٷنەلار اراسىنان,
ٶتەدٸ ەكەن كٸسٸ ٶزٸن ٸزدەۋمەنەن.
***
تٶگiپ تۇر قاراشانىڭ قارا جاڭبىرى,
كٶڭiلدiڭ وسى ما ەدi قالاعان جىرى...
جىلىمىققا الدانىپ بٶرتiپ ەدi,
مiنە, ەندi, توڭىپ تۇر قاراعان بٷرi.
ۇرىپ تۇر قاراشانىڭ قارا جاڭبىرى,
ەستiلمەيدi دالا دۋ, قالا داڭعىرى....
ادامداردىڭ – كەلەدi اراعا بiرi,
ادامداردىڭ — كەتەدi ارادان بiرi...
سابالايدى جاڭبىرى قاراشا-كٷزدiڭ,
كٷندەر قايدا كەشەگi تاماشا بiزدiڭ...
قاتۋلانسا بۇل ٶمiر — حانعا دا قاراۋ,
قاراعا دا بەرەدi قالاسا تiزگiن.
قاراشا ايى, قاراشا ايى...
كٶڭiلiم-اي, اياۋلىم, اياسا كەنi.
قارا جاڭبىر — ارتى قارعا اينالادى دەپ,
كiم بار مەندەي قۋانار — بالاشا ەلi.
PARADOX
مەن – ٶمiردi كٷلكi ەتتiم,
سورىم با,
ەركەلەتتi, ەركiمە جiبەردi.
سەن – ٶمiردi قۇلاي سٷيدiڭ,
سوڭىندا –
قاباق تٷيدi, تٷنەردi.
ٶزiمدi ەمەس ٶتكiنشi دەپ ٶمiردi,
كەتسiنشi دەپ, پاڭداندىم.
ال, سەن, ەربiر كٷندەر ٷشiن كٶڭiلدi,
تىم ەرتەدەن قامداندىڭ.
ول – ٶمiردiڭ ۇمىتقانىن سەزدi دە,
قارسى جٷزدi تاعدىرعا...
بiر داۋىسپەن ولار ايتقان سٶز مiنە –
ەندi ونى ورتامىزدا قالدىرما.
ۇلت پورتالى
ەرمۇرات زەيٸپحان
«مەن – ٶمٸردٸ كٷلكٸ ەتتٸم...»
***
جەر ورتاسى جاسقا كەلٸپ,
اداسقانىمدى بٸلدٸم.
تاناۋىمدى تاسقا بەرٸپ,
ساناسقانىمدى بٸلدٸم.
ٶلشەۋسٸزبٸن دەگەندەردٸڭ,
ٶلشەنەتٸنٸن بٸلدٸم.
قانشا قۇزدىڭ, بەلەڭدەردٸڭ,
تەڭسەلەتٸنٸن بٸلدٸم.
حاندار مەنەن قارالاردىڭ,
قاتارلاساتىنىن بٸلدٸم.
بٸرگە – دارا-دارالاردىڭ,
ساپارلاساتىنىن بٸلدٸم.
بٸر كٶرەمٸز دەگەندەردٸڭ,
كٶرمەيتٸنٸن بٸلدٸم.
بٸرگە ٶلەمٸز دەگەندەردٸڭ,
ٶلمەيتٸنٸن بٸلدٸم.
مىناۋ جارىق ماڭايىمنىڭ,
جالعان ەكەنٸن بٸلدٸم.
ارباعان تاڭ, ارايىڭنىڭ,
ارمان ەكەنٸن بٸلدٸم.
جەر ورتاسى – كٶكتٶبەدە,
كٸم ەكەنٸمدٸ بٸلدٸم.
كٸرەيٸن دەپ وتتى ٶرەگە,
تۇر ەكەنٸمدٸ بٸلدٸم.
***
جورتقانداردىڭ قاراشى جورتاقتاعان,
قورقىتقاندارىڭ مىنا ەندٸ قورقاقتاعان.
سٶز ساپتاعان جاڭىلىپ سٶز تاپپاعان,
جەل قاقپاعان ەز دەنە-اي, بٶز قاپتاعان.
سايما-ساي ما, كەشەگٸڭ, اۋساي بٷگٸن,
بالىن ٸشكەن تاعدىردىڭ تاۋسايدى ۋىن.
تاس شايناعان ادىرا قالسا-اي كٷنٸڭ,
الاسۇرىپ قانىڭدى اڭسايدى كٸم.
دەۋ پٸرٸم دەپ, قالقيساڭ ەۋپٸرٸم دەپ,
قاستاستارىڭ قارسى الار اقىرىن كەپ,
قاندى باسىن بەرٸ تارت باتىرىم دەپ,
جاۋ كٷلٸمدەپ, جانىڭدى داۋ تۇر ٸندەپ.
جەلبۋازدار, دەۋرەندەر, الىپقاشتى-ايبات,
جابى ويناقتاپ, جاماندار
جالىقپاس تويلاپ.
تورعا تٷسكەن تۋلايدى قايتپاس قايرات,
سەرٸپپەسٸن قاقپاننىڭ قارش-قارش شايناپ.
***
تاڭ بٸلٸندٸ تاعى بٸر بالىق قارىن,
سورىپ بەرٸن, جۇلدىزدىڭ الىپ قارىن.
ەلدەنەنٸ ٸزدەيمٸن الاسۇرىپ,
انىق جوعىن بٸلمەيمٸن, انىق بارىن.
كەش باتادى كەردەڭدەر قاراڭعىلىق,
شاراڭ قۇرىپ, ەلدە نە الاڭ قىلىپ.
تاعى-تاعى ٸزدەيمٸن الاسۇرىپ,
شالما تاستاپ عايىپقا, سالام قۇرىق.
كٷندەر قايران, باق, قۇمار, قىز-بەۋ, دەگەن,
جان قاشاردا تەنٸڭدٸ سىز كەرنەگەن.
كٸنەلار مەن كٷنەلار اراسىنان,
ٶتەدٸ ەكەن كٸسٸ ٶزٸن ٸزدەۋمەنەن.
***
تٶگiپ تۇر قاراشانىڭ قارا جاڭبىرى,
كٶڭiلدiڭ وسى ما ەدi قالاعان جىرى...
جىلىمىققا الدانىپ بٶرتiپ ەدi,
مiنە, ەندi, توڭىپ تۇر قاراعان بٷرi.
ۇرىپ تۇر قاراشانىڭ قارا جاڭبىرى,
ەستiلمەيدi دالا دۋ, قالا داڭعىرى....
ادامداردىڭ – كەلەدi اراعا بiرi,
ادامداردىڭ — كەتەدi ارادان بiرi...
سابالايدى جاڭبىرى قاراشا-كٷزدiڭ,
كٷندەر قايدا كەشەگi تاماشا بiزدiڭ...
قاتۋلانسا بۇل ٶمiر — حانعا دا قاراۋ,
قاراعا دا بەرەدi قالاسا تiزگiن.
قاراشا ايى, قاراشا ايى...
كٶڭiلiم-اي, اياۋلىم, اياسا كەنi.
قارا جاڭبىر — ارتى قارعا اينالادى دەپ,
كiم بار مەندەي قۋانار — بالاشا ەلi.
PARADOX
مەن – ٶمiردi كٷلكi ەتتiم,
سورىم با,
ەركەلەتتi, ەركiمە جiبەردi.
سەن – ٶمiردi قۇلاي سٷيدiڭ,
سوڭىندا –
قاباق تٷيدi, تٷنەردi.
ٶزiمدi ەمەس ٶتكiنشi دەپ ٶمiردi,
كەتسiنشi دەپ, پاڭداندىم.
ال, سەن, ەربiر كٷندەر ٷشiن كٶڭiلدi,
تىم ەرتەدەن قامداندىڭ.
ول – ٶمiردiڭ ۇمىتقانىن سەزدi دە,
قارسى جٷزدi تاعدىرعا...
بiر داۋىسپەن ولار ايتقان سٶز مiنە –
ەندi ونى ورتامىزدا قالدىرما.
