فوتو: zakon.kz
13 تامىزدا پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى, ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترٸ سەرٸك جۇمانعارين باسپاسٶز كونفەرەنتسيياسىن ٶتكٸزٸپ, ەلدٸڭ ەكونوميكالىق ٶسۋ قارقىنى تۋرالى ايتتى. مينيستر ينۆەستيتسييا تارتۋ, ساۋدا-ساتتىق, بيزنەسيتٸ قولداۋ, ٶڭدەۋ جەنە تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸ, قۇرىلىس سالاسى تۋرالى بايانداپ, جاڭا سالىق كودەكسٸ مەن اۋىلشارۋاشىلىعى سالالارىنا دا توقتالىپ ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
"مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ الدىمىزعا 2029 جىلعا قاراي قازاقستان ەكونوميكاسىن ەكٸ ەسەگە ارتتىرۋ سەكٸلدٸ ٶرشٸل ماقسات قويىپ وتىر. 2024 جىلعى قورىتىندى بويىنشا جٸٶ كٶلەمٸ بويىنشا نىسانالى كٶرسەتكٸشكە قول جەتكٸزٸلدٸ. بۇل باعىتتاعى جۇمىس, ەسٸرەسە, ينۆەستيتسييانى ىنتالاندىرۋ, ٶنٸمدٸلٸكتٸ ارتتىرۋ جەنە ەكونوميكانىڭ شيكٸزاتقا جاتپايتىن سەكتورىن كەڭەيتۋ ەسەبٸنەن جالعاسۋدا. وسى جىلعى قاڭتار-شٸلدەنٸڭ قورىتىندىسى بويىنشا ەكونوميكالىق ٶسٸم 6,3%-عا جەتتٸ. ناقتى سەكتورداعى ٶسٸم 8,3% قۇرادى. قىزمەتتەر ٶندٸرٸسٸ 5,2%-عا ٶستٸ. نەگٸزگٸ درايۆەرلەر - كٶلٸك, قۇرىلىس جەنە ساۋدا.تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸندە ٶسۋ جالعاسىپ, ٶڭدەۋ سەكتورى جانداندى", - دەدٸ جۇمانعارين بايانداماسىندا.
ينۆەستيتسييالار
نەگٸزگٸ كاپيتالعا سالىنعان ينۆەستيتسييا 16,1%-عا ٶستٸ.
ينۆەستيتسييانىڭ ەڭ كٶپ ٶسۋٸ بٸلٸم بەرۋدە 2,3 ەسە, قارجى قىزمەتٸندە – 90,1%, ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە 38,7%, اۋىل شارۋاشىلىعىندا 27%, دەنساۋلىق ساقتاۋدا 17,5%, كٶلٸكتە 17% مٶلشەرٸندە بايقالادى.
سىرتقى ساۋدا
قاڭتار-ماۋسىمداعى سىرتقى ساۋدا اينالىمى 66 ملرد دوللاردى قۇرادى.
ەكسپورت 36,8 ملرد دوللارعا جەتتٸ. ونىڭ ٸشٸندە ٶڭدەلگەن تاۋارلار ەكسپورتى – 12,8 ملرد دوللار.
تاۋارلار يمپورتى 29,1 ملرد اقش دوللارى.
وڭ ساۋدا بالانسى ساقتالۋدا - 7,7 ملرد دولل.
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸ
ٶڭدەۋ ٶنەركەسٸبٸندە ٶندٸرٸس كٶلەمٸ 6,1% - عا ٶستٸ.
ٶسۋگە مەتالل بۇيىمدارىنىڭ ٶندٸرٸسٸ مەن ماشينا جاساۋدا 14% –عا, تاماق ٶنٸمدەرٸندە 9,2% – عا, مۇناي ٶڭدەۋدە 8,6% - عا, حيمييا ٶنەركەسٸبٸ ٶنٸمدەرٸندە 6% - عا ۇلعايۋ ەسەبٸنەن قول جەتكٸزٸلدٸ.
تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸ
تاۋ-كەن ٶنەركەسٸبٸ جوعارى ٶسۋ قارقىنىن ساقتاپ كەلەدٸ -پليۋس 8,5%.
بۇل مۇناي ٶندٸرۋدٸڭ 11,9% – عا, گاز ٶندٸرۋدٸڭ 14,3% – عا جەنە كٶمٸردٸڭ 10,6% - عا ارتۋىمەن بايلانىستى.
قۇرىلىس
قۇرىلىس تا جوعارى ٶسۋدٸ كٶرسەتۋدە.
قۇرىلىس جۇمىستارىنىڭ ٶسۋٸ 18,5% - عا دەيٸن جەدەلدەدٸ.
9,4 ملن شارشى مەتر تۇرعىن ٷي پايدالانۋعا بەرٸلگەن. بۇل ٶتكەن جىلعى تيٸستٸ كەزەڭنەن 5,2% - عا ارتىق.
جاڭا سالىق كودەكسٸ
2025 جىلعى 18 شٸلدەدە مەملەكەت باسشىسى كەلەسٸ جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ كٷشٸنە ەنەتٸن جاڭا سالىق كودەكسٸنە جەنە ٸلەسپە زاڭعا قول قويدى. كودەكستٸڭ نەگٸزگٸ ٶزگەرٸستەرٸ تۋرالى بٸز بۇعان دەيٸن حابارلاعان بولاتىنبىز. مۇنى سلايدتان جان-جاقتى كٶرە الاسىزدار. كەسٸپكەرلەر مەن بيزنەس-قوعامداستىق اراسىندا سالىق ورگاندارى تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋدە.
پرەزيدەنتتٸڭ تاپسىرماسى بويىنشا پروتسەستەردٸ, مەملەكەتتٸك قىزمەتتەردٸ جەنە سالىق تٶلەۋشٸلەرمەن ەلەكتروندىق ٶزارا ٸس-قيمىلدى اۆتوماتتاندىراتىن سالىقتىق ەكٸمشٸلەندٸرۋدٸڭ ينتەگراتسييالانعان جٷيەسٸ ەنگٸزٸلۋدە. سالىقتاردى اۆتوماتتاندىرىلعان ەسەپتەۋ جەنە سالىق تٶلەۋشٸنٸڭ قۇجاتتاماسىن قالىپتاستىرۋ ٷشٸن Smart Data Finance جٷيەسٸ ٶنەركەسٸپتٸك پايدالانۋعا ەنگٸزٸلدٸ. مەملەكەتتٸك ورگاندارمەن 64 ينتەگراتسييا ٸسكە اسىرىلىپ, دەرەكتەر كٶلٸك جەنە مٷلٸك سالىعىن ەسەپتەۋ, كامەرالدىق باقىلاۋ جەنە جالپىعا بٸردەي دەكلاراتسييالاۋ كەزٸندە قولدانىلادى.
جاڭا كودەكس-بۇل بيۋدجەت-سالىق رەفورماسىنىڭ بيۋدجەت كودەكسٸ قابىلدانعاننان كەيٸنگٸ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ. ٷشٸنشٸ كەزەڭ-ەكونوميكانىڭ ناقتى سەكتورىن كەڭٸنەن قارجىلاندىرۋ. بۇل باعدارلامانىڭ وپەراتورى "بەيتەرەك" حولدينگٸ. ونى قارجىلاندىرۋ قولداۋ كٶلەمٸن 8 ترلن تەڭگەگە دەيٸن جەتكٸزۋ ٷشٸن 1 ترلن تەڭگەگە ۇلعايتىلدى. بۇل, ەسەپتەۋلەر بويىنشا, 2025 جىلى جٸٶ ٶسۋٸنٸڭ شامامەن 1,3%-ىن قامتاماسىز ەتەدٸ.
ەكونوميكانى قارجىلاندىرۋ
31 شٸلدەدەگٸ مەلٸمەت بويىنشا, "بەيتەرەكٶ" كەسٸپكەرلەرگە 3,5 ترلن تەڭگەگە (جوسپاردىڭ 44%) قولداۋ كٶرسەتتٸ. ونىڭ ٸشٸندە 1,75 ترلن تەڭگە شوب-قا, ونىڭ ٸشٸندە اٶك-كە 657,5 ملرد. ٸرٸ بيزنەس 1,38 ترلن تەڭگەگە, ەكسپورتتاۋشىلار 394 ملرد تەڭگەگە (83 كومپانييا) قولداۋ تاپتى. سۋبسيدييالاردان كەپٸلدٸكتەرگە كٶشۋ شەڭبەرٸندە "دامۋ" بازاسىندا 7 ملرد تەڭگەگە دەيٸنگٸ شوب جوبالارى جەنە 7 ملرد تەڭگەدەن استام ٸرٸ جوبالار ٷشٸن كەپٸلدٸك قورلارى قۇرىلدى.
بانكتٸك ٶتٸمدٸلٸكتٸ تارتۋ ٷشٸن "بەيتەرەك", ەكونوميكا مينيسترلٸگٸ, ۇلتتىق بانك, ققق جەنە قنردا قاتىسۋىمەن جوبالىق كەڭسە قۇرىلدى. سينديكاتتالعان قارجىلاندىرۋدى قولدانا وتىرىپ, 9,1 ترلن تەڭگەگە 19 جوبا ماقۇلداندى.
بيزنەستٸڭ حاباردارلىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا "بيزنەستٸڭ تسيفرلىق كارتاسى"جوباسى ٸسكە اسىرىلۋدا. 100-دەن استام قولداۋ شارالارى بار تٸزٸلٸم بەكٸتٸلدٸ. "EGov Business" قوسىمشاسىمەن "بەيتەرەك" حولدينگٸن قولداۋ شارالارىن قامتيتىن "Bgov" اج ينتەگراتسيياسى اياقتالدى. ونى 71 مىڭ پايدالانۋشى 2,3 ملن رەت پايدالاندى.
شوب قولداۋ
1 تامىزداعى مەلٸمەت بويىنشا, 288,3 ملرد تەڭگەگە 2 048 جوبا سۋبسيدييالانىپ, 61 ملرد تەڭگەگە 737 جوباعا كەپٸلدٸك بەرٸلدٸ. 9 مىڭعا جۋىق كەسٸپكەر وقۋدان ٶتتٸ. 2025 جىلى شوب-تى قولداۋعا 271,1 ملرد تەڭگە باعىتتاۋ جوسپارلانۋدا.
12,6% مٶلشەرلەمەمەن "ٶرلەۋ" جەڭٸلدٸكتٸ كرەديتتەۋ باعدارلاماسى ٸسكە قوسىلدى. قولداۋدىڭ جالپى كٶلەمٸ - 750 ملرد تەڭگە (ونىڭ ٸشٸندە 300 ملرد - "دامۋ" قاراجاتى, 450 ملرد - بانك قاراجاتى). 200 ملرد تەڭگەگە 394 جوبا قارجىلاندىرىلدى.
اۋىل شارۋاشىلىعى
مەملەكەتتٸك ساياسات شەڭبەرٸندە سالانىڭ تۇراقتىلىعى مەن تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان اٶك قولداۋ شارالارى ٸسكە اسىرىلۋدا. جىل سايىن ەگٸس جەنە ەگٸن جيناۋ جۇمىستارىنا اينالىم قاراجاتى 5% جەڭٸلدٸكتٸ مٶلشەرلەمەمەن قارجىلاندىرىلادى. العاش رەت 2025 جىلعى دالا جۇمىستارىنا رەكوردتىق 700 ملرد تەڭگە جەنە وتاندىق اۋىل شارۋاشىلىعى تەحنيكاسىنىڭ ليزينگٸنە 250 ملرد تەڭگە بٶلٸندٸ. ەگٸستٸ قارجىلاندىرۋ ٶتكەن جىلعى قاراشادا باستالدى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا ەگٸستەردٸ ەرتاراپتاندىرۋ جٷرگٸزٸلۋدە: بيداي القاپتارى 885 مىڭ گەكتارعا قىسقارتىلىپ, مايلى داقىل سيياقتى جوعارى مارجينالدى داقىل ەگٸستەرٸ 1 ملن گەكتارعا جەنە دەندٸ – بۇرشاقتى داقىل 278 مىڭ گەكتارعا ۇلعايتىلدى. اگروتەحنيكالىق ٸس-شارالاردى ۋاقتىلى قارجىلاندىرۋ سوڭعى جىلدارداعى ورتاشا جىلدىق كٶرسەتكٸشتەر دەڭگەيٸندە ٶنٸم جيناۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
وسى جىلعى 7 ايدا استىق بالاماسىندا 8,9 ملن توننا استىق پەن ۇن جٶنەلتٸلدٸ (ٶتكەن جىلعا 27%). ماركەتينگتٸك جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا استىق ەكۆيۆالەنتٸندە 13 ملن توننا ەكسپورت بولجانۋدا (+44%). استىق ەكسپورتى ورتالىق ازيياعا (+35%), يرانعا (×17), ەزٸربايجانعا (×113), رەسەي (×4), بالتىق جاعالاۋى (×8) جەنە قارا تەڭٸزگە (+52%) ايتارلىقتاي ٶستٸ; ماروككو, الجير جەنە ۆەتنامعا جەتكٸزٸلٸم باستالدى. ٶسٸمدٸك مايى ەكسپورتى 7 ايدا 384,6 مىڭ تونناعا (+38%) جەتسە, بٸر جىلعا بولجام 670 مىڭ تونناعا جۋىق.
ەتتٸ مال شارۋاشىلىعىن دامىتۋ ٷشٸن 50 ملرد تەڭگە كٶلەمٸندە 5% مٶلشەرلەمەمەن اينالىم قاراجاتىن جەڭٸلدٸكپەن نەسيەلەۋ ٸسكە قوسىلدى. سونداي-اق, ٶتكەن جىلدان باستاپ قايتا ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنىڭ اينالىم قاراجاتىن نەسيەلەۋ جۇمىس ٸستەيدٸ. جىل سوڭىنا دەيٸن بۇل ماقساتتارعا "تازا" 5% - عا 44 ملرد تەڭگە باعىتتالادى. بۇل اۋىل شارۋاشىلىعى ٶنٸمٸنٸڭ قوسىلعان قۇنىن ارتتىرادى.
وسى شارالاردىڭ بارلىعى اٶك-تەگٸ جالپى قوسىلعان قۇننىڭ ٶسۋٸ جەنە جىلدىڭ جوسپارلى كٶرسەتكٸشتەرٸنە قول جەتكٸزۋ ٷشٸن تۇراقتى العىشارتتار قالىپتاستىرادى.
پرەزيدەنتتٸڭ "ەدٸل قازاقستان: زاڭ جەنە تەرتٸپ, ەكونوميكالىق ٶسۋ, قوعامدىق وپتيميزم" اتتى جولداۋى بويىنشا جالپىۇلتتىق ٸس — شارالار جوسپارىن ٸسكە اسىرۋ شەڭبەرٸندە تاۋارلىق كرەديت تەتٸگٸ ەنگٸزٸلۋدە-ورتا جەنە ٸرٸ بيزنەس اۋىل شارۋاشىلىعى جانۋارلارىن, تەحنيكانى, وتىرعىزۋ ماتەريالىن جەنە باسقا دا رەسۋرستاردى شاعىن فەرمەرلەر مەن از قامتىلعان اۋىل تۇرعىندارىنا كەپٸلسٸز بەرەدٸ. قازٸردٸڭ ٶزٸندە 8,2 مىڭنان استام مال, 300-دەن استام جىلقى, 5,8 مىڭ قۇس 400-دەن استام وتباسىنا بەرٸلدٸ.
شاعىن نەسيەلەۋ جەنە ليزينگ ەرەجەلەرٸ بەكٸتٸلٸپ, اۋىل تۇرعىندارىن وقىتۋ باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەيدٸ.
ساۋدا
مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسى بويىنشا وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردٸ قولداۋ شارالارى قابىلداندى. مامىردا تاۋارلاردىڭ شىعارىلعان ەلٸن ايقىندايتىن جەنە قازاقستاندىق تاۋار ٶندٸرۋشٸلەردٸڭ تٸزٸلٸمٸن جاسايتىن زاڭ قابىلداندى. تٸزٸلٸمدە مەملەكەتتٸك قولداۋ شارالارىنا جەنە مەملەكەتتٸك قۇرىلىمداردى ساتىپ الۋعا قول جەتكٸزۋدٸ قامتاماسىز ەتە وتىرىپ, كومپانييالار مەن ولاردىڭ ٶنٸمدەرٸ تۋرالى دەرەكتەر بار. 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ "ست-KZ" سەرتيفيكاتتارى مەن يندۋسترييالىق سەرتيفيكاتتاردىڭ كٷشٸ جويىلادى. تاۋارلاردىڭ, جۇمىستار مەن قىزمەتتەردٸڭ جالپى جٸكتەۋٸشٸ ەنگٸزٸلۋدە.
باعانى رەتتەۋ سالاسىندا ەمات-قا شەكتٸ باعادان باس تارتۋ كٶزدەلگەن. ونىڭ ورنىنا ساۋدا ٷستەمەسٸن باقىلاۋ كٷشەيٸپ, اتاۋلى كٶمەك كەڭەيتٸلۋدە. 2026 جىلعى 1 قاڭتاردان باستاپ تيٸستٸ تٷزەتۋلەر كٷشٸنە ەنەدٸ. "تسيفرلىق ازىق-تٷلٸك ۆاۋچەرٸ" سەرۆيسٸنە تەستٸلەۋ جٷرگٸزٸلۋدە. ول اەك الۋشىلارعا ەمات-تى ساتىپ الۋ باعاسىمەن, ٷستەمەاقىسىز ساتىپ الۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
سونداي-اق شٸلدەدە ساۋدا-ساتتىقتىڭ اشىقتىعى مەن ەدٸل باعا بەلگٸلەۋدٸ قامتاماسىز ەتۋگە باعىتتالعان بيرجالىق ساۋدا مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ زاڭ كٷشٸنە ەندٸ. "ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار بيرجالىق تاۋار" (مۇناي ٶنٸمدەرٸ, كٶمٸر, قانت) ۇعىمى ەنگٸزٸلدٸ. بۇل باعانى باقىلاۋدى كٷشەيتۋگە جەنە تاۋار اعىندارىن باقىلاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
مەملەكەتتٸك باسقارۋدى تسيفرلاندىرۋ جەنە جاڭعىرتۋ
2025 جىلى شەكارا ماڭىنداعى ٶتكٸزۋ پۋنكتتەرٸن جاڭعىرتۋ شەڭبەرٸندە "قاپلانبەك", "اتامەكەن", "كٶلجات" جەنە "الاكٶل"ٸسكە قوسىلدى. جىل سوڭىنا دەيٸن تاعى بەسەۋٸ ("قازىعۇرت", "تەجەن", "تەمٸر بابا", "مايقاپشاعاي" جەنە "باقتى") ەنگٸزٸلەدٸ. بۇل سىرتقى كونتۋرداعى بارلىق اۆتوٶتكٸزگٸشتەردٸ جاڭعىرتۋدى قامتاماسىز ەتەدٸ. ٶتكٸزۋ قابٸلەتٸ 25% – عا (قحر-دان-37% - عا) ٶسٸپ, اۆتوكٶلٸكتٸڭ ٶتۋ ۋاقىتى 9-دان 3 ساعاتقا دەيٸن قىسقارعان. سargoRuqsat ەلەكتروندىق كەزەگٸ ەنگٸزٸلدٸ.
1 قاڭتاردان باستاپ "مەملەكەتتٸك ساتىپ الۋ تۋرالى" جاڭا زاڭ قولدانىستا. نەتيجەسٸندە شارتتار كٶلەمٸ 2 ەسە, وتاندىق ٶندٸرۋشٸلەردەن ساتىپ الۋ 2,5 ەسە ٶستٸ. رەسٸمدەر مەرزٸمٸ 3-6 ەسە قىسقاردى.
مەملەكەتتٸك قولداۋدىڭ تيٸمدٸلٸگٸن ەسەپكە الۋ جەنە باعالاۋ ٷشٸن "Baqylauda"سەرۆيسٸ قۇرىلدى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بيزنەسكە 106 شارا قاراستىرىلعان. 2015 جىلدان 2023 جىلعا دەيٸن ولاردى 10 ترلن تەڭگەدەن استام سوماعا 222,5 مىڭ الۋشى پايدالاندى. قولداۋ شارالارى بويىنشا دەرەكتەر سالىق اقپاراتىمەن ينتەگراتسييالانادى. بۇل سكورينگ جٷرگٸزۋگە, تيٸمدٸلٸكتٸ باقىلاۋعا, بيۋدجەتتٸ جوسپارلاۋ كەزٸندە مەلٸمەتتەردٸ پايدالانۋعا جەنە قارسى مٸندەتتەمەلەردٸ (جۇمىس ورىندارىن قۇرۋ, سالىقتاردىڭ ٶسۋٸ) قالىپتاستىرۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
