تٷبٸ بٸر تامىرلاس حالىقتار ەلەمدە جاھاندانۋ پروتسەسٸ جٷرٸپ جاتقاندا, بٸرلەسكەن جوبالار مەن اۋقىمدى ستراتەگييالاردى بٸرٸگٸپ اتقارۋ ارقىلى, وسى تٷيتكٸلدٸ جەڭەدٸ. قازٸرگٸ تاڭدا, ەلەمدٸك ارەنادا ٶزٸندٸك ويىن العان ورنى بار قازاقستان دامىعان 30 ەلدٸڭ قاتارىنا قوسىلۋ ماقساتىندا, ەلباسى ۇسىنعان «قازاقستان 2050» ستراتەگييالىق جوباسىن بەكٸتٸپ, سونىڭ اياسىندا قانشاما قىرۋار جۇمىستار جاساپ, جەر جاھانعا ٷلگٸ بولىپ وتىر.
ەلباسى ن.ە.نازارباەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا ەلٸمٸز بەن جەرٸمٸزدٸ, تاريحي مول مۇرالارىمىزدى ساقتاپ قانا قويماي, كەلەشەك ۇرپاق كەدەسٸنە جاراتۋ, سونىمەن بٸرگە بٷكٸل ەلەمگە تانىتۋ ماقساتىندا «تۋعان جەر» باعدارلاماسىن قولعا الۋ قاجەتتٸگٸن ۇسىندى. وسى تاراپتا اتقارىلىپ جاتقان «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ, گەوگرافيياسى» جوباسى ەلٸمٸزدٸ تانىتۋعا تىڭ سەرپٸلٸس بەرەرٸ داۋسىز. سونىڭ ارقاسىندا ۇلى دالا ەلٸنٸڭ ۇلانعايىر اتىرابىندا ورنالاسقان تٷركٸستان, ۇلىتاۋ, ماڭعىستاۋ, جەتٸسۋ, التاي سىندى كيەلٸ ورىنداردىڭ قايتا تٷلەۋٸنە زور مٷمكٸندٸك بەرەتٸنٸ بەلگٸلٸ.
قارىشتاپ دامىپ كەلە جاتقان قوعامعا, سونىڭ ٸشٸندە ٶسكەلەڭ جاستار بۋىنىنا ٶتە قاجەت ەكەنٸن جەتە ەسكەرگەن ەلباسى ن.ە.نازارباەۆ 2004 جىلى "مەدەني مۇرا" باعدارلاماسىن قالىپتاستىردى. تاريحى تەرەڭگە كەتكەن قازاق حالقىنىڭ دەستٷرلٸ مەدەنيەتٸ مەن كٶركەم فولكلورلىق تۋىندىلارىن, ونداعى فيلوسوفييالىق وي-تٷيٸندەردٸ قايتا ٶڭدەپ, قوعامنىڭ رۋحاني جەتٸلۋٸنە قىزمەت ەتكٸزۋ جارقىن بولاشاققا اپاراتىن داڭعىل جول ەكەنٸنە حالىقتىڭ كٶزٸن جەتكٸزدٸ. ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆتىڭ ۇسىنعان ەربٸر باعدارلاماسى ەلٸمٸزدٸڭ رۋحاني دامۋى جولىنداعى باسپالداق, ٸزدەنٸستەر مەن ارماندارعا تولى جوسپار دەسە دە بولعانداي.
اقپاراتتىق تەحنولوگييانىڭ قارىشتاپ دامىعان زامانىندا ەلەۋمەتتٸك جٷيەدە ٷستەمدٸك ەتەتٸن لاتىن ەلٸپبيٸ ەكەندٸگٸ داۋسىز. بارشامىزدىڭ قولدانىپ وتىرعان ەلەكتروندىق جەكە پوشتامىز بار. ول كيريلل, اراب, نەمەسە باسقا ەمەس, لاتىنمەن جازىلعان. كەرەك دەسەڭٸز, استىمىزداعى كٶلٸگٸمٸزدٸڭ نٶمٸرٸ, جەكە كۋەلٸگٸمٸزدەگٸ ەرٸپتەر دە لاتىن تٸلٸندە بەرٸلگەن. وسىنداي مىسالدار جەتەرلٸك. دەمەك, لاتىن ەلٸپبيٸ بٸزگە تاڭسىق دٷنيە ەمەس.
ەلباسىمىز ن.ە.نازارباەۆ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلامالىق ماقالاسىندا قازاق تٸلٸن بٸرتٸندەپ لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشٸرۋ جۇمىستارىن باستاپ, بۇل مەسەلەگە نەعۇرلىم دەيەكتٸلٸكپەن تەرەڭ تٷسٸنٸپ, بايىپپەن قاراۋ قاجەتتٸگٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
راسىندا, تاريحقا كٶز جٷگٸرتسەك, V-XV عاسىرلاردا تٷركٸ تٸلٸ ەۋرازييا اۋماعىنىڭ اسا اۋقىمدى بٶلٸگٸندە ۇلتارالىق قاتىناس تٸلٸ بولدى. التىن وردا, اق وردا, كٶك وردانىڭ بٷكٸل رەسمي قۇجاتتارى مەن حالىقارالىق قاتىناسى تٷركٸ تٸلٸندە جازىلدى. لاتىن ەلٸپبيٸنٸڭ جازۋ ٷلگٸسٸ قازاق قوعامىندا 1929 جىلدان 1940 جىلعا دەيٸن قولدانىلىپ, كەيٸن كيريلليتساعا اۋىستىرىلعاندىعى مەلٸم. ەگەر بٸز ٸستٸڭ تٷبەگەيلٸ جاعىنا ٷڭٸلسەك, ەلباسىمىزدىڭ كٶتەرٸپ وتىرعان مەسەلەسٸ - تٸل تازالىعى. بۇل بٸزگە نە بەرەدٸ دەر بولساق, بۇدان بٸز ۇتپاساق ۇتىلماسىمىز انىق. قازاق تٸلٸندەگٸ جات دىبىستاردى تاڭبالايتىن ەرٸپتەردٸ قىسقارتىپ, سول ارقىلى قازاق تٸلٸنٸڭ تابيعي تازا قالپىن ساقتاۋعا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. سونىمەن بٸرگە, قازاق تٸلٸن وقىتقان كەزدە باسى ارتىق تاڭبالارعا قاتىستى ەملە, ەرەجەلەردٸ قىسقارتادى. ول مەكتەپ قابىرعاسىنان باستاپ بارلىق جوعارعى وقۋ ورىندارىندا وقىتۋ ٷردٸسٸن جەڭٸلدەتۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ. لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ ارقىلى – قازاق تٸلٸنٸڭ حالىقارالىق دەرەجەگە شىعۋىنا, حالىقارالىق اقپارات كەڭٸستٸگٸنە كٸرٸگۋگە تيٸمدٸ جولدار اشىلماق. لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ ارقىلى ۇلت مۇراتىنىڭ جاڭا بٸر بەلەسكە ٶرلەۋٸنە, تٷركٸ تٸلدەس حالىقتاردىڭ ٶزارا تٸل بايلانىسىنىڭ ارتۋىنا, جاڭا زامان تالابىنا ساي ٶسكەلەڭ ۇرپاقتارىمىزدىڭ اعىلشىن تٸلٸن مەڭگەرۋٸنە زور مٷمكٸندٸك تۋادى.
سوندىقتان ەلباسىنىڭ تٸل مەسەلەسٸنە قاتىستى وي تولعامىنا ىنتا جٸگەرٸمٸزبەن قولداۋ بٸلدٸرۋ بٷگٸنگٸ تاڭدا كەزەك كٷتتٸرمەيتٸن مەسەلە.
بەرٸك بايبولوۆ,
تٷركٸستان قالاسى
