يا ۆەد تەپەر اۆتوبيوگرافيي نە پيشۋ. ي نا انكەتى نە وتۆەچايۋ. پۋست لۋچشە لەگەندى حوديات!»
س.ەسەنين ۆ رازگوۆورە س ۆ.ەرليحوم
«كٷن قاراتاۋعا سٸڭٸپ بارا جاتتى. ويىن بالاسى عوي, كٷننٸڭ قالاي باتقانىن اڭعارماي قالىپ, الدىنداعى مالىن يٸرٸپ, ويداعى اۋىلعا ايداي بەرگەنشە, كٶز دە بايلاندى. ارقاسىنا كٷندٸ جاسىرىپ قاراتاۋ تٸپتەن زورايىپ كٶرٸنەتٸندەي. ارتىنان بٸرەۋ تٶنٸپ تۇرعانداي, ارقاسى مۇزداپ سالا بەرگەن. بۇرىلىپ قارامايىن دەسە دە, نامىسى جٸبەرمەدٸ. تۋ بيٸكتەن اق ساقالدى قارييا قاراپ تۇر ەكەن».
– Əكەم دومبىرا ۇستاۋى جايىنداعى əڭگٸمەسٸن وسىلاي باستاۋشى ەدٸ. – قاسيەتتٸ قارت قاراتاۋدىڭ تەرٸسكەيٸندەگٸ سوزاق ٶڭٸرٸنٸڭ ٶزٸندٸك كٷي مەكتەبٸ بار. سول مەكتەپتٸڭ دəۋلەسكەر كٷيشٸسٸ تٶلەگەن مومبەكوۆتىڭ سٷت كەنجەسٸ سالتانات تٶلەگەنقىزىمەن بولعان əڭگٸمەنٸڭ əلقيسساسى وسىلاي باستالدى. يə, دəل سول سالتانات. تٶلەگەننٸڭ اتاقتى كٷيٸ ارنالعان سالتانات قىزى. بٸراق بۇل تۋرالى əڭگٸمە كەيٸنٸرەك. مەنٸ دəل سول ۋاقىتتا قاتتى ويلاندىرعان جوعارىداعى əڭگٸمە ھəم اڭىز بولاتىن. وسى نەگە اڭىزدار ۇقساس كەلەدٸ? سٶز ەتٸپ وتىرعان اڭىزداعىداي, جامبىلعا جولىققان اقساقال كٸم? سٷگٸردەن: «كٶگەن الاسىڭ با, əلدە دومبىرا الاسىڭ با?» – دەپ ايدالادا, اپاق-ساپاقتا سۇراعان اقساقال شە? تٶلەگەنگە قاراتاۋدىڭ بيٸگٸنەن تٶنە قاراعان اقساقالدى كٸمگە جوريمىز? مٷمكٸن, بۇل بٸز اڭىزداردا ايتا بەرەتٸن قىدىر اتانىڭ ٶزٸ بولدى ما? نەگە وسى تەكتەس اڭىزدىڭ بəرٸ «دالادا جəنە كٷن باتىپ بارا جاتقان, اپاق-ساپاق شاقتا» دەپ باستالادى? ارتىنان وسىنداي اڭىز ەرگەن بارلىق ٶنەر قۋعان جانداردىڭ ٶمٸربايانى وسى تۇسقا دەيٸن بٸردەي بولىپ كەلەدٸ دە, ارى قاراي əرقالاي ٶربي بەرەدٸ. اڭىز با, اقيقات پا? بٸراق, تۋمىسىنان اقىن كٶڭٸل قازاقتىڭ قالاي دەگەنمەن دە اڭىزعا سەنگٸسٸ كەلٸپ تۇرارى حاق.
تٶلەگەن مومبەكوۆ 1918 جىلى سوزاق اۋدانى, سىزعان اۋىلىندا دٷنيەگە كەلٸپ, بالالىق شاعى اۋمالى-تٶكپەلٸ زوبالاڭ كەزدەرگە تۋرا كەلگەن. 1932 جىلعى اشارشىلىق كەزٸندە ەس بٸلٸپ قالعان بالالار كەيٸننەن تٶكەڭە دومبىرا تارتقىزۋ ٷشٸن بارىپ تۇرعاندارىن ايتىپ وتىراتىن. وسى əڭگٸمەنٸ ەستٸگەندە تاڭعالماسقا شاراڭ تاۋسىلادى. اشارشىلىق كەزٸندەگٸ اتا-انادان كٶرە الماعان جۇبانىشتى دومبىرادان ٸزدەدٸ مە ەكەن? زامان تىنىشتالىپ, قوعام ٶز اعىسىن قايتا تاپقانداي بولعان 40-جىلدارى تٶكەڭ جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن حانتاعى كەنٸنٸڭ جابىلۋىنا بايلانىستى, ارناۋلى جول- دامامەن سولتٷستٸك وسەتيياداعى بٸر رۋدنيكتە ەلەكتر مونتەرٸ بولىپ قىزمەت اتقارادى. سوعىستىڭ باستالعانىن وسىندا جٷرٸپ ەستٸپ, شاحتاعا بەرٸلگەن بوستاندىققا قاراماستان, سۇرانىپ مايدانعا اتتانعان.
***
«جارىلىس. شەكەسٸنٸڭ شىڭ ەتە قالعانىنان كەيٸن جارىتىپ ەشتەڭە بٸلمەيدٸ. كٷڭگٸرت دىبىستار عانا. تولىق ويانعانىندا بارىپ گوسپيتالدا جاتقانىن بٸلدٸ. باسى اق دəكەمەن ورالعان. ول دəكەنٸ كٷندە بٸر كەلٸنشەك كەلٸپ اۋىستىرىپ, قايتا وراپ كەتەدٸ. جەكە دəرٸگەرٸندەي بەزەك قاعىپ اينالاسىنان شىقپايدى ٶزٸ. ٸشتەي اياق-قولىنىڭ ساۋلىعىنا شٷكٸرشٸلٸك ەتتٸ. تەك مينانىڭ جارىقشاعى تيگەن وڭ شەكەسٸ عانا سəبيدٸڭ ەڭبەگٸن-دەي بولىپ بٷلكٸلدەپ تۇراتىن. سوعىسقا جارامدى دەپ تابىلىپ, مايدان دالاسىنا قايتا اتتاناتىن بولعاندا, سول كەلٸنشەك قايتا قاعاز تولتىرىپ مۇنى جارامسىز دەپ, اۋىلىنا قايتاردى. ەلگە جەتكەنشە سول بٸر كەلٸنشەكتٸ ويلاۋمەن بولدى. كەزدەسپەسٸ انىق. قولىن بۇلعاپ قالا بەردٸ».
Əكەم, بۇل əڭگٸمەسٸن: «Əي, سول كەلٸنشەك ماعان عاشىق بولىپ قالدى-اۋ, سٸرə!» – دەپ كٷلە اياقتايتىن. كٷي كەيٸپكەرٸمەن بٸر ٷزٸك əڭگٸمە وسىلايشا تٷيٸندەلدٸ. ەلگە جەتكەنشە تٶكەڭنٸڭ كٶڭٸلٸن نەندەي سەزٸم بيلەدٸ ەكەن? ەلگە دەگەن ساعىنىش, اسىعۋ… كٶڭٸلٸنە شوق سالماسا دا, جاقسىلىعىن اياماعان سول بٸر كەلٸنشەك… ٶتەۋسٸز قالار جاقسىلىقتىڭ ٶرتەۋٸ… ونسىز دا الا كٶڭٸلدٸ بۇرا تارتىپ سوعىس تۇر. تٶكەڭنٸڭ كٶڭٸلٸنە مارفۋعادان قايتقانداعى سٷگٸردٸڭ «شالقىماسى» كەلدٸ مە? دəل سول «شالقىماداي» شالقىپ كەلگەن كٶڭٸلدٸڭ تۇنشىعار تۇسىندا تٶگٸپ الار دومبىراڭىز بولدى ما? جوق əلدە ٶزٸ نəزٸك جٷرەكتٸڭ تامىرلارى ٸلٸكتٸ مە ساۋساققا? بٸزگە بٸلۋ قايدا? بٸراق, وسى ساپاردا كٶڭٸلٸڭٸزگە «شالقىمانىڭ» بٸر سوقپاۋى مٷمكٸن ەمەس. بٸر ەمەس, اينالىپ مىڭ سوعار…
اسىعىپ, القىنىپ جەتكەندە, ات شاپتىرىپ, اس بەرٸپ الدىڭنان شىعار اعايىن قايدا? الىستاعى سوعىسقا تەرەزەدەن ٷڭٸلگەندەي بولىپ اۋىل وتىر. «شالقىمانىڭ» العاشقى قارقىنىن اۋىل مەن اعايىننىڭ وسى كٶرٸنٸسٸ بٸر باسسا, اناسىنىڭ حال ٷستٸندە جاتۋى دومبىرانىڭ قوس ٸشەگٸنٸڭ قاتار قاعىلۋىنان جاڭىلىپ, بار اۋىرلىقتى جالعىز ٸشەككە ارتىپ تاستاپ, بۋلىعۋى بولعانداي. اناسى كٶز جۇمعاندا «شالقىمانىڭ» əۋەنٸ مٷلدەم ٷزٸلٸپ تىندى. كٷيدٸڭ سوڭى ٷمٸت ەدٸ. سەنٸم ٷمٸتتەن ٸرگەسٸن اۋلاق سالعاندا كەۋدەنٸ مٷلدەم باسقا سەزٸم, سەزٸممەن قاتار ساز كەرنەدٸ.
اۋىلعا دەگەن ساعىنىش, اسىعۋ, بəرٸ-بəرٸ وسى سازعا سٸڭٸپ جوعالعانداي. جەر دٷنيەنٸ تىنىشتىق كەرنەدٸ. تەك دومبىرا عانا اناسىن ٸزدەپ زارلاپ قالا بەردٸ.
– Əكەمنٸڭ «اناسىنا» ارناعان كٷيٸنٸڭ بايانى وسىنداي. العاشقى كٷيلەرٸنٸڭ بٸرٸ بولسا كەرەك. ٶزٸنٸڭ əنتەك, سٶزگە شورقاق, بالا مٸنەزٸمەن: Əرمييادان كەلگەننەن كەيٸن كٷي شىعارا بەردٸم عوي», – دەيتٸنٸ سوندىقتان بولار.
وسى تۇستا سالتانات ۇستازىمنىڭ əڭگٸمەسٸنە ارالاسۋدىڭ رەتٸ كەلدٸ.
– تٶلەگەن اتامنىڭ ۇستازدارى, شəكٸرتتەرٸ جايلى نە ايتاسىز?
– بٸزدٸڭ باپىش اتتى اتامى كٷيشٸ بولعان ەكەن. سول كٸسٸدەن مومبەك جəنە سىپابەك تارايدى. مومبەكتەن əكەمٸز جəنە بٶلەگەن, جəنٸبەك اتتى ەكٸ ۇل تۋادى. جəنٸبەك اتامىز اقىن بولعان دا, əكەمٸز اتامىزدىڭ دومبىراسىن ۇستاپ قالعان. وسى تۇستا ٶنەردٸڭ قانمەن كەلەرٸن, ونىڭ بٸر ۇرپاققا كٷي بوپ قونارىن, بٸر ۇرپاققا سٶز بوپ قونارىن كٶرٸپ قايران قالاسىز. Əكەمٸز ون سەگٸزٸنشٸ جىلى دٷنيەگە كەلسە, كٷيشٸ باپىش اتامىز جيىرما سەگٸزٸنشٸ جىلى قايتىس بولعان. ول شاقتا əكەمٸز ون جاستاعى بالا. وسىعان قاراعاندا əكەمٸزگە دومبىرانى سول اتامىز ۇستاتىپ كەتكەنگە ۇقسايدى. العاشقى ۇستازى سول كٸسٸ بولۋى كەرەك. كٶپ جازىلىپ جٷرگەن دەرەكتەردە əكەمٸزدٸڭ ۇستازى سٷگٸر دەپ جٷر. بٸراق, əكەمٸزدەن سٷگٸر اقساقالدان ارنايى بارىپ ساباق العانى تۋراسىندا ەستٸگەن ەمەسپٸز. ول كٸسٸ قىزعانشاقتاۋ ادام بولعان دەسەدٸ. ٶنەر ادامىنىڭ بəرٸ ٸشتەي قىزعانشاق كەلەدٸ ەمەس پە? بٸراق, رۋحاني ۇستازى بولعانى كəمٸل. قالاي دەگەنمەن دە, əكەمٸز قاراتاۋ كٷي مەكتەبٸندەگٸ سٷگٸر كٷيشٸنٸڭ زاڭدى جالعاسى.
شəكٸرتتەرٸنە كەلەر بولساق, بٸزدٸڭ ٷيدە سول كەزەڭدەگٸ قۇلاعىنا ساز سٸڭٸپ, كٶڭٸلٸنە كٷي قونار الىس-جاقىننىڭ كٶبٸ قوناق بولدى دەسەم قاتەلەسپەيمٸن. سوناۋ نۇرعيسا تٸلەنديەۆ, تəكەن Əلٸمقۇلوۆتاردان باستاپ, جاس ٶنەرپازدارعا دەيٸن كەلٸپ-كەتٸپ جاتاتىن. بٸراق, ول جاستاردىڭ قايسىبٸرٸن شəكٸرتٸ دەي بەرەيٸن. ٶزٸم ٷشٸن ول كٸسٸنٸڭ ناعىز شəكٸرتٸ قازٸرگٸ تانىمال كٷيشٸ ىسقاقوۆ بٸلəل الپانۇلى دەپ بٸلەمٸن.
– Əكەڭٸزدٸڭ كٷي تارتقانداعى, əكە رەتٸندەگٸ مٸنەزدەرٸ تۋراسىندا əڭگٸمەلەپ بەرسەڭٸز…
– بۇل كٸسٸلەر نوتا بٸلمەيتٸن دالا كٷيشٸلەرٸ ەمەس پە?! كٸشكەنتايىمىزدا كٷي ٷيرەتٸڭٸزشٸ دەپ جارماساتىنبىز. بٸر كٷيدٸ ٶزٸ تارتاتىن, قولىمىزعا دومبىرانى ۇستاتا سالاتىن دا: «ال, تارت», – دەيتٸن. وعان بٸز ٸلەسە المايمىز. ال, ول كٸسٸنٸڭ بٸزگە كٷيدٸڭ əر شالىمىن ٷيرەتٸپ وتىرۋعا شىدامى جەتپەي, دومبىرانى تاستاپ تۇرىپ كەتەتٸن. مٷمكٸن ٶزٸمٸز دە قاتتى قىزىقپاعان بولارمىز. ال, كٷيدٸ əر كەزدە əرقالاي تارتاتىن. توپ ٸشٸندە كٷي تٷسٸنەرٸ بولسا بەرٸلٸپ, داڭعازا جيىن بولسا بٸر قايىرىپ قويا سالاتىن. ونداي جەردە كٶڭٸلٸ دە سوقپاس. كٶڭٸل سوقپاعان جەردە ساۋساق كٶنە مە?! كەڭٸستٸككە كەلٸسسٸز əۋەن كٶتەرگٸسٸ كەلمەس بولار…
– دəل سٸزگە ارناعان كٶكەمٸزدٸڭ «سالتانات» كٷيٸ حاقىندا كٶپتەگەن اڭىز تاراعان. وسى جايىندا ٶزٸڭٸز نە دەيسٸز?
– الماتىدا كٶكەمٸزدٸڭ كەشٸ ٶتەتٸن بولىپ, سول كەشكە مەنٸ ەرتە كەتتٸ. كەشتٸڭ جٷرگٸزۋشٸسٸ وسى كٷيدٸ حابارلاپ تۇرىپ: «بٸزدٸڭ سانامىزدا كٷيگە, əنگە, جالپى بەلگٸلٸ بٸر تۋىندىعا كەيٸپكەر بولعان بارلىق ادام وسى دٷنيەدە جوقتاي كٶرٸنەتٸنٸ قالىپتاسىپ قالعان. سالتانات تٶلەگەنقىزى, مىنا ساحنانىڭ الدىنداعى بارشا ٶنەرپاز سٸزدٸ ٶز قييالىندا əرتٷرلٸ ەلەستەتەدٸ. بٸرٸنٸڭ قييالىندا كەمپٸرسٸز, بٸرٸنٸڭ قييالىندا بٷلدٸرشٸن سالتاناتسىز, ال بٸرٸنٸڭ قييالىندا مٷلدەم جوق ادامسىز. وسىنشا ويدىڭ بəرٸن تاس-تالقان ەتٸپ ورنىڭىزدان بٸر تۇرىپ قويىڭىزشى», – دەپ, مەنٸ ورنىمنان تۇرعىزىپ الىپ بارىپ, كٷي باستالعان بولاتىن. ال, بۇل كٷيگە سەبەپكەر مەن بولسام دا, بۇل كٷي تەك ماعان ارنالعان كٷي دەپ ويلامايمىن. مۇنىڭ ٸشٸندە مارقۇم انام دا, مەنٸڭ باۋىرلارىم دا, əكەمنٸڭ ٶزٸ دە بار. بارلىعى دا مۇڭ مەن ساعىنىشقا وراۋلى كٷيٸندە…
جارى پەرنەشتٸڭ تٶسەك تارتىپ جاتقانىنا قانشاما? سونى ويلاسا بولدى, كەۋدەسٸنٸڭ سول جاعى سىرقىراپ سالا بەرەدٸ. دومبىراعا دا كٶڭٸلٸ سوقپايدى. ٶز ٷرەيٸنەن ٷيدٸ اينالىپ ٶزٸ قاشىپ جٷر. جەڭگەسٸنٸڭ ٷيگە شاقىرعان داۋسى ەستٸلدٸ. ٷي ٸشٸنەن سالقىن لەپ ۇراتىنداي: – تٶكەنجان, پەرنەشتٸڭ بەتٸ بەرٸ قاراپ كەتەدٸ عوي əلٸ-اق. جارىم كٶڭٸلٸنە دەمەۋ بولسىن. ريزاشىلىعىڭدى ايتساڭ ەتتٸ. – ريزامىن, پەرنەش!.. جايشىلىقتا-اق سٶزگە شورقاق بەيباقتىڭ كٶمەيٸنەن وسى ەكٸ سٶز əزەر اتتادى. ايتارى كٶپ-اق دەسەڭ, كٶمەيگە كٶمٸلگەنٸ جوق. تولقىن-تولقىن كٷي كەلدٸ. مٷمكٸن, قۇلاققا. مٷمكٸن, جٷرەككە. مٷمكٸن, كٶمەيگە. اجىراتىپ جاتپادى. تٸپتٸ, ٶزٸ əۋەنگە اينالىپ كەتكەن شىعار. قوس ٸشەككە كەزەك سوعىلىپ, دومبىرانىڭ شاناعىن شىر كٶبەلەك اينالىپ جٷرگەن دە əۋەن ەمەس, ٶزٸ بولار. ٸشٸ سەزسە دە, ٶزٸ ايتا الماعان «قوش-قوشىن» دومبىراعا ايتقىزدى. شىڭعىس قاعان بولسا كٶمەيٸنە قورعاسىن قۇيار ما ەدٸ. بٸراق, جوق. پەرنەشٸنٸڭ شاشىن سيپار ساۋساقتار, قوس شەكتٸ سيپالاپ قالا بەردٸ. بۇل «قوشتاسۋ» بولاتىن. وسى تۇستا تٷيدەك-تٷيدەگٸمەن تۋعان كٷيلەردٸڭ العاشقى نوتاسىنداي. اۋىر باستالدى… ٶلمەكتٸڭ ارتىنان ٶلمەك بار ما? بٸراق, دٷنيە ورتاسى اۋعاندا قامشىنىڭ سابى سىندى دەيتٸندەي ەمەس. ۇياسىندا التى بٸردەي بالاپان. اۋزىن اشىپ بۇعان قارايدى. بۇل قالاي جەرگە قاراسىن? بٸردە جۇمىستان قايتىپ كەلسە ٷش-تٶرت جاسار سالتاناتى جىلاپ وتىر ەكەن. «اپاما ايتام» دەپ جىلايدى. ٶز ٸشٸندە بەتٸ كٷلدەنە باستاعان شوقتى قايتادان قارىپ-قارىپ جٸبەرگەندەي جانى شىجعىرىلدى. جۇباتا قويامىن دەپ, دومبىراسىن شەرتٸپ, جۇباتامىن دەپ, ٶزٸن جىلاتىپ تىندى اقىرى. ٶزٸ قالاي ەلتٸپ كەتكەنٸن بايقاعان جوق. بۇل «سالتانات» بولاتىن. جۇباتىپ باستاپ, جىلاتىپ تىنار «سالتانات».
ٸزٸن الا «ساعىنىش» كەلدٸ دٷنيەگە. وسى ٷش كٷي جارى پەرنەشكە قويىلعان ەسكەرتكٸش, بەينە قۇلپىتاس سەكٸلدٸ… – مٸنە, وسىلاي. بٸر «سالتاناتتى» ايتامىز دەپ قانشا دٷنيەنٸڭ باسىن شالدىق. ال, ەندٸ الماتىدا وسى كٷي جايلى باسقالاي اڭىز ايتۋشىلار بولسا, ايتا جٷر, «مەنٸڭ مەكتەپتەگٸ ساباق بەرگەن اپايىما ارنالعان» دەسەڭ سەنەر بولار, – دەپ اپايىم əڭگٸمەسٸن اياقتادى. يə, مومبەكوۆا سالتانات تٶلەگەنقىزى قازٸرگٸ تاڭدا سوزاق اۋدانى, تاۋكەنت كەنتٸندەگٸ ٸسمەت كەڭەسباەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتە قازاق تٸلٸ مەن əدەبيەتٸ پəنٸنٸڭ مۇعاليماسى بولىپ قىزمەت اتقارادى. Əكەسٸنٸڭ كٷي ٶنەرٸ سٶز بولىپ قونعان شىعار. كٷي دە سٶز. كٷي دە سٶيلەيدٸ ەمەس پە? قارييالار كٷيدٸ «تارت» ەمەس, «ايت» دەيتٸن. جاقسى ورىنداسا «ايتقىش ەكەن» دەۋشٸ ەدٸ. ۇستازىمنىڭ ٷيٸنەن شىعىپ بارا جاتىپ سوڭعى ساۋال تاستادىم: – اتامىزدىڭ كٷيلەرٸنٸڭ ۇزىن-ىرعاسى قانشا?
– ٶزٸنٸڭ 130-داي كٷيٸ بولاتىن. قازٸر نوتاعا تٷسٸپ ساقتالىپ قالعانى وتىزدان عانا اسىپ جىعىلادى.
– باسقاداي كٷيلەرٸ مٷلدەم ساقتالماعان با?
كٶڭٸلسٸز ٷنسٸزدٸك ورنادى. شəكٸرتتٸك يبامەن قوشتاسىپ شىعىپ كەتتٸم. Əبدەن قاراڭعى بولعان ەكەن. قۇداي قۇت قىلىپ بەرگەن سوزاقتىڭ جەلٸ ىسقىرىپ تۇر. اسپانداعى اقساق اي قاراتاۋعا ارقاسىن تٶسەپ شالقاسىنان جاتىر. شارۋاعا جايسىزداۋ. ماعان دا. جٷز كٷي.
جازىپ, نوتاعا تٷسٸرٸلٸپ, الىپ قالىنباعان جٷز كٷي. بٸر عانا تٶلەگەننەن جوعالتقانىمىز. ار جاعىندا سٷگٸر تۇر. سٷگٸردٸڭ ارعى جاعىنان ىقىلاستىڭ قوبىزى قارايدى بٸزگە. الا قاعاز ارتىنىپ-تارتىنىپ اسىقپاي جەتكەن وسى بٸر دالانىڭ اسپانىندا جٷز قاعازدى جٷكتٸ قىلار تەك تٶكەڭنٸڭ جٷزگە تارتا كٷيٸ قالىقتاپ جٷر. سول بٸر جٷكتٸ كٶتەرۋگە بٸز جارامادىق پا, جوق əلدە قاعازدىڭ بەلٸ شىدامادى ما? امالسىز قاراتاۋعا قارايمىن. سəلدە ورانعان مولداداي شارت جٷگٸنٸپ الىپتى.
قاراتاۋ دا بٸر, əڭگٸمەشٸل قارييا دا بٸر. ال, əڭگٸمەشٸل قارييانىڭ جەل جاعىنان شىعىپ قالساڭ قىرسىعىپ قالار جەرٸ كٶپ. وسى الاپتا نە جوعالسا دا, قارييا قاراتاۋ جامباسىنا باسىپ جاتىر. ال, ونىڭ نامازىن قازا قىلعان مولداداي قىرسىعىپ, قىزعانىپ وتىرعانى مىناۋ. كەشەگٸ سٷگٸرگە قىرسىقتىقتى دا, قىزعانشاقتىقتى دا وسى قارييا ٷيرەتكەن. مٷمكٸن, تٶكەڭە دە سٷگٸردەن قالعان قارييالىق قىزعانشاقتىق جۇققان بولار. مەن دە قارييانىڭ بالاسى بولعان قىڭىرلىعىما باسىپ: «قايدا?» دەدٸم. ٷندەمەدٸ. تەك قانا ٷستٸن-ٷستٸن جەل سوقتى. يٸرٸم-يٸرٸم جەل سوقتى. ەكٸ يٸرٸمنٸڭ اراسىن ٷزٸپ الىپ, باسىن قوسا الماي مەن دالمىن. قاراتاۋدان سوققان جەل كٷي تٸلٸندە سٶيلەپ جاتتى. جانىم سەزەدٸ. قاي جاننىڭ دومبىراسىنا قۇلار ەكەن? قاي جاننىڭ قۇلاعىنا سىبىرلار ەكەن?
شٸركٸن, كٷيدٸڭ تٸلٸن بٸلسەم عوي. تىلسىم تٸلٸن تٷسٸنسەم عوي…
دوسحان جىلقىباي