احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ قازاق ەلٸپبيٸن (الفاۆيت) قۇراستىرۋى تٸلٸمٸزدەگٸ ٷلكەن سەرپٸلٸس بولاتىن. عالىم وسى ەڭبەگٸ ارقىلى قازاق حالقىنىڭ تەز ساۋاتتانىپ حات تانۋىنا, وقۋ-بٸلٸمگە دەگەن قۇشتارلىقتارىنىڭ ويانۋىنا ەرەكشە ىقپال ەتكەنٸ بەلگٸلٸ. ا.بايتۇرسىنۇلى جاساعان ەلٸپبي قازاق جازۋ تاريحىنداعى ۇلى جاڭالىق بولدى. عالىم: «…ھەر جۇرت بالاسىن ەۋەلٸ ٶز تٸلٸندە وقىتىپ, ٶز تٸلٸندە جازۋ-سىزۋ ٷيرەتٸپ, ٶز تٸلٸنٸڭ جٷيەسٸن بٸلدٸرٸپ, جولىن تانىتىپ, بالالار ەبدەن داعدىلانعاننان كەيٸن, باسقاشا وقىتا باستايدى. بٸز دە تٸلٸمٸز بۇزىلماي ساقتالۋىن تٸلەسەك, ٶزگەلەرشە ەۋەلٸ ٶز تٸلٸمٸزبەن وقىتىپ, ونان سوڭ باسقاشا وقىتۋعا تيٸسپٸز» دەگەن ەدٸ. ا.بايتۇرسىنۇلى جازۋى دامىماعان ۇلتتىڭ ارتتا قالاتىنىن, ونىڭ قوعامداعى قاجەتتٸلٸگٸن جەنە ادام ٶمٸرٸندەگٸ ماڭىزىن ٶزٸنٸڭ شىعارعان وقۋلىقتارىندا ٷنەمٸ ەسكەرتٸپ وتىرادى. جازۋ – كەز كەلگەن حالىقتىڭ رۋحاني دەڭگەيٸ مەن مەدەني دامۋىن كٶرسەتەتٸن نەگٸزگٸ قۇرال. وسى ورايدا, مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ 2019 جىلعى 21 قازانداعى لاتىن گرافيكاسى نەگٸزٸندە قازاق تٸلٸ ەلٸپبيٸن جەتٸلدٸرۋ جٶنٸندە تاپسىرما بەرگەنٸن اتاپ ٶتكەنٸمٸز جٶن. بيىل لاتىن ەلٸپبيٸنٸڭ سوڭعى نۇسقاسى تانىستىرىلىپ, جاڭا ەلٸپبيگە كەزەڭ-كەزەڭٸمەن كٶشۋ 2023-2031 جىلدارى ارالىعىنا جوسپارلاندى. بٸز وسى ورايدا قر ۇعا اكادەميگٸ, فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى ديحان قامزابەكۇلىنا لاتىن نەگٸزدٸ قازاق ەلٸپبيٸنە قاتىستى بٸرنەشە سۇراق قويعان ەدٸك.
– ەڭگٸمەمٸزدٸ لاتىن نەگٸزدٸ قازاق ەلٸپبيٸنە كٶشۋدٸڭ تيٸمدٸلٸگٸنەن باستاساق...
– بٸزدٸڭ ٶز تاريحىمىزدا, مەسەلەن, فيلولوگييا تاريحىندا ەلٸپبيگە كٶشۋ, ەلٸپبيدٸ پايدالانۋ دەگەن ۇعىم بۇرىننان بار. مۇنىڭ تالاي تەجٸريبەسٸن باستان ٶتكەرگەنبٸز. وسى ٷدەرٸستٸڭ ساياسي دا, امالسىزدىق تا مەسەلەلەرٸ بولدى. سونداي-اق ستراتەگييالىق سيپاتى بار. مەن قازٸرگٸ «لاتىنعا كٶشۋدٸ» سول ستراتەگييالىق, ەلدٸك مەسەلەلەردٸڭ اياسىندا قاراعاندى دۇرىس سانايمىن. مٸنە, تەۋەلسٸزدٸك العانىمىزعا 30 جىل بولادى. «وتىز جىلدىڭ ٸشٸندە بٸزگە قانداي باعىت, قانداي ۇستانىم كەرەك? بٸز نەنٸ تٷزەتۋٸمٸز كەرەك?» دەگەن ويعا كەلەتٸندەي, ٶز تاريحىمىزدان ساباق الاتىنداي كەزەڭدە تۇرمىز. بۇل ساباق قانداي? بٸز كەزٸندەگٸ ەلٸپبي ايتىستارىنىڭ دەڭگەيٸنە قاراي بٸلۋٸمٸز قاجەت. وسى ەلٸپبي ايتىستارىنا احمەت بايتۇرسىنۇلى سيياقتى ٷلكەن تۇلعالار قاتىسقان. بۇل ايتىس ٸشٸندە ولاردىڭ نە ٷشٸن جٷرگەنٸن جالپى فيلولوگييا تاريحىنان حاباردار ازاماتتار جاقسى بٸلەدٸ. سول ەلٸپبي ايتىسىندا, الاش كەزەڭٸندە «اراب نەگٸزدٸ تٶتە جازۋ قازاق تٸلٸنٸڭ زاڭدىلىعىنا بايلانعان, قازاق تٸلٸنٸڭ مٷمكٸندٸگٸن كٶرسەتە الادى» دەگەن پوزيتسييا بولدى. ول سول زاماندا ٶتە انىق, ايقىن جەنە ەركٸندٸكتٸ تانىتاتىن ۇستانىم ەدٸ.
ەكٸ ارادا قانداي دٷربەلەڭ بولىپ كەتكەنٸن ٶزدەرٸڭٸز بٸلەسٸزدەر. لاتىن مەن كيريلل اراسىندا قانشاما تٸلدٸڭ زاڭدىلىقتارى جۇلمالاندى. تٸلدٸڭ تابيعي ٶسۋٸنە كٶپ زييانىن تيگٸزدٸ. «بۇعان مىنا تٸلشٸ, مىنا عالىم كٸنەلٸ» دەپ ايتۋعا وڭاي. بٸراق, شىندىعىندا, ول امالسىزدىق ەدٸ. ولاردى مەجبٷرلەدٸ. ياعني ولاردىڭ فۋنكتسيياسىن سوعان تٸرەپ قويدى. بٷكٸل ورىس ەلٸپبيٸن ويىمىزعا, تانىمىمىزعا سٸڭٸرۋ ٷشٸن وسىنىڭ بەرٸنەن ٶتۋ كەرەك بولدى. «باتپانداپ كٸرگەن اۋرۋ مىسقالداپ شىعادى» دەگەندەي, سونىمەن كٷرەسٸپ جاتقان جاعداي بار. ال, ەندٸ الاش زييالىلارىنىڭ تانىمى تۇرعىسىنان قاراساق, بٷگٸنگٸ لاتىن نەگٸزدٸ قارٸپكە كٶشۋٸمٸز تٸلدٸڭ تابيعي دامۋىنا مٷمكٸندٸك تۋعىزاتىن جول دەپ ويلايمىن. ەگەر تٸپتٸ ەلەۋمەتتٸك ساۋالناما جٷرگٸزسەك تە حالىقتىڭ كٶپ بٶلٸگٸ, كەمٸندە 70-80 پايىزى جاڭا لاتىن تەكتٸ ەلٸپبيدٸ قولدايتىنىنا شٷبە جوق.
– سوڭعى ۇسىنىلعان نۇسقا بويىنشا نە ايتا الاسىز? جەتٸلگەن جاڭا جوبانىڭ ەرەكشەلٸكتەرٸ قانداي?
– مەن فيلولوگ-ەدەبيەتشٸمٸن. قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ دەگەن ماماندىق تۇرعىسىنان قاراعاندا, سوڭعى جوباعا الدىڭعى جوبالاردان ساباق الىنعان, سولاردىڭ كەيبٸر قاتەلٸكتەرٸن تٷزەتكەن جوبا رەتٸندە قارايمىن. بٸز گۋمانيتارلىق عىلىم اياسىنان قارايمىز. ٸشكٸ نەزٸك عىلىمي پروبلەمالار بولۋى مٷمكٸن. ونى قازٸرگٸ تٸلشٸلەردٸڭ ايتىسىنان كٶرٸپ وتىرمىز. بۇنى جوققا شىعارۋعا بولمايدى. بۇل – تابيعي ٷدەرٸس دەپ ويلايمىز. سوندىقتان بۇل ەرٸ قاراي نورمالانادى, ەرٸ قاراي عىلىمي جٷيەلەنەدٸ. قازٸرگٸ جوبانى سول تۇرعىدان قولدايمىز. ويلاڭىزدارشى, قانشاما ۋاقىت بەرٸلدٸ. بٸرٸنشٸ جوبادان بەرٸ قانشاما ۋاقىت ٶتتٸ. تۋرا وسى كەزەڭدە تٸلشٸ-عالىمدار ٶز ٸشٸندە شەشە الماعان مەسەلەنٸ ەندٸ ۇزاققا سوزۋعا بولمايتىنىن ۋاقىت كٶرسەتٸپ وتىر. عىلىم تۇرعىسىنان بايىپتاساق, فونولوگييا, ورفوگرافييا, گرامماتولوگييا دەگەن قاعيداتتار بار عوي, سول ٶلشەممەن قاراساق, بەرٸبٸر سوڭعى جوبا عىلىمنىڭ, ەلٸپبي دامۋىمىزدىڭ جاڭا كەزەڭٸن كٶرسەتەدٸ. ونىڭ ەرٸ قاراي سالالانۋىنا, مىسالى, بەلگٸلٸ بٸر ەرٸپتەرگە بايلانىستى داۋ تۋسا, نورمالانۋ ٷدەرٸسٸ جٷيەلەيدٸ. مٷمكٸن كەيبٸر ەرٸپ ٶزگەرەدٸ. احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ تٶتە جازۋىندا دا سولاي بولعان. قايسىبٸر ەرٸپ بويىنشا داۋ دا تۋعان. بۇنىڭ بارلىعى دا بٸزدٸڭ كەزەڭنٸڭ رۋحاني, عىلىمي دامۋىن كٶرسەتەدٸ. بۇدان بٸر تراگەدييا جاساۋدىڭ كەرەگٸ جوق.
– بۇعان دەيٸن تٸل ماماندارى ا.بايتۇرسىنۇلى ۇسىنعان اراب نەگٸزدٸ ەلٸپبيگە نەگٸزدەپ, بٸراق سونى لاتىن نەگٸزٸندە جاسايىق دەگەن ۇسىنىستار ايتىپ جٷردٸ عوي. لاتىن نەگٸزدٸ ەلٸپبيدٸڭ سوڭعى نۇسقاسى سوعان سەيكەس كەلە مە?
– جٷزگە-جٷز كەلمەيدٸ. احمەت بايتۇرسىنۇلىنىڭ كەزٸندە عىلىمداعى فونەتيكالىق, گرامماتيكالىق پرينتسيپتەر سول كەزەڭگە ساي جٷزەگە استى: العاشقى جازۋىمىزدا قالاي ەستٸلسە, سولاي جازۋ پرينتسيپٸ بايقالادى. بٸز قازٸر «قانىش سەتباەۆ» دەپ قولدانىلاتىن اتى-جٶن «سەتپايىپ», «سەتپايەۆ» دەلٸندٸ. سوسىن تٷبٸرٸن ساقتاپ, سول ماعىناسىن جازاتىن دا ۋاقىت بولدى. نورمالانۋ كەزٸندە مۇنى بٸزدٸڭ قوعام قابىلداي الادى ما? ونى قابىلداي وتىرىپ, كٶپ دىبىستىق مٷمكٸندٸكتەرٸمٸزدٸ جويىپ المايمىز با? الداعى ۋاقىتتا وسى مەسەلە رەتتەلەدٸ عوي دەپ ويلايمىن. ال, ەڭ باستى نەرسە – «نە ۇتامىز?» دەگەن ساۋال. ەرينە, بٸرٸنشٸ ۇتقان نەرسەمٸز – ٶزدەرٸڭٸز دە كٶرٸپ وتىرسىزدار, بٸزگە جات ەرٸپتەردٸڭ بەرٸ كەتتٸ. ەكٸنشٸ بٸر كەزەڭدەگٸ ەۋروپادان ەنگەن سٶزدەردٸ ٶز دىبىستىق جٷيەمٸزدەن تابۋىمىز دا – بٸر جاڭا قادام. ەۋروپادا قالاي جازىلادى سونى تٷبٸر نەگٸزٸندە ساقتاپ جازۋ دەگەن سيياقتى. وسىعان دەيٸن بٸزگە كٶپ دٷنيە رەسەيدٸڭ مەدەني كەڭٸستٸگٸ ارقىلى ٶتتٸ. سول پرينتسيپتەردەن دە قۇتىلىپ جاتىرمىز. بۇنىڭ بارلىعى دا جاڭا بٸر تىڭ جول اشىپ جاتقانداي كٶرٸنەدٸ.
– ەندٸ قازاق ەلٸپبيٸنٸڭ تٶل ەرٸپتەرٸنٸڭ ساقتالۋى تۋرالى ويىڭىزدى بٸلسەك...
– بٸزدٸڭ ەرٸپتەرٸمٸزدٸڭ بارلىعى – تٶل ەرٸپ. توعىز ەرٸپ نەمەسە ع, ۇ دەگەن ەرٸپتەر عانا تٶل ەرٸپ دەي المايمىز. بٸزدٸڭ ب-نى ورىستار ەشقاشان بٸزشە ايتپايدى. بٸزدٸڭ س-مىزدا باسقا, ولاردىڭ س دەپ قولدانۋى دا ٶزگە ارتيكۋلياتسييادا. قازٸر ۇسىنىلىپ وتىرعان 31 ەرپٸمٸز بولسا, احمەت بايتۇرسىنۇلى بەلگٸلەگەن 28 ەرٸپتٸڭ بەرٸ دە – تٶل ەرپٸمٸز. تٶل دىبىستار, تٶل ەرٸپتەر, تاڭبالاۋدىڭ تٶل جٷيەسٸ. سوندىقتان بۇل مەسەلەدە ەشقانداي بۇرا تارتۋشىلىق بولمايدى عوي دەپ ويلايمىن. ۇسىنىپ جاتقان نۇسقانىڭ ٸشٸندە ۇ-عا, ش-عا بايلانىستى مەمٸلەلٸ نۇسقا ٶتتٸ. سوندىقتان بٸر كەزدە وسىعان بايلانىستى عالىمداردىڭ ٶزارا پٸكٸرتالاسىنا نٷكتە قويىلدى. سونىمەن بٸرگە فونولوگتاردىڭ اراسىندا ۋ-عا بايلانىستى «داۋىستى, داۋىسسىز ۋ» دەگەن ۇستانىم بار. وسى دٷنيەلەردٸڭ بارلىعى دا بٸرتە-بٸرتە رەتكە كەلۋٸ تيٸس. بۇل ەندٸ ۋاقىتتىڭ ەنشٸسٸندە. ال جاڭعىرعان ەلٸپبي بەرٸبٸر جاڭا كٷيدە, جاڭا قالىپتا ەرٸ قاراي دامي بەرەدٸ.
– لاتىنعا كٶشۋ بارىسىنداعى ەدەبيەتتٸڭ اۋدارىلۋ جۇمىستارى قالاي بولماق?
– ول ٶتە وڭاي جۇمىس. ودان ەشقاشان شوشىماۋ كەرەك. بٸز اقپاراتتىق دەۋٸردە ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز. بۇل – بٸر تەتٸكتٸ باسىپ قالسا اۋدارىلاتىن نەرسە. ەڭ باستىسى ەلەكتروندى نۇسقاسى بولۋى كەرەك. تەك قيىنداتاتىن نەرسە – ورىستان ەنگەن سٶزدەر. ال قازاق تٸلٸنٸڭ زاڭدىلىعىمەن ەنگەن سٶزدەر ەشقانداي پروبلەما بولمايدى. مىسالى, كونستيتۋتسييا ورىستىڭ «تسييا» دەگەن جۇرناعىمەن ەندٸ عوي. دەگەنمەن, بٸر جٷيەدەن ەكٸنشٸ جٷيەگە رەتتەيتٸن, قالىپتاندىراتىن باعدارلاما بار, ونىڭ دا شەشٸمٸ تابىلادى. مەسەلەن, ورىس تٸلٸندە بٸر سٶزدٸ قاتە جازىپ جاتساڭىز, «مىنا سٶز قاتە باسىلدى» دەپ شىعىپ تۇرادى. بٸز دە اقپاراتتىق جٷيەدە وسىنداي جەتٸستٸككە جەتۋٸمٸز كەرەك. سوندا ادام ٶز قاتەسٸن ٶزٸ تٷزەتەتٸن بولادى.
– راسىندا, بۇعان دەيٸن كلاۆياتۋرانىڭ بار مٷمكٸندٸگٸن پايدالانۋ تۋرالى مەسەلە كٶتەرٸپ جٷردٸڭٸز. قازٸرگٸ لاتىن نەگٸزدٸ ەلٸپبي وعان ەبدەن نەگٸزدەلدٸ مە?
– قازٸر «كلاۆياتۋرانىڭ بارلىق مٷمكٸندٸگٸ» دەگەن نەرسە بٸرٸنشٸ ۇستانىم بولدى عوي. ەندٸ كلاۆياتۋراعا بەرٸبٸر جاڭا ەرٸپتەر ەنگٸزٸلەدٸ. بٸزدٸڭ ش, ڭ سيياقتى, باسقادا بٸرنەشە ەرٸپ بار. مىسالى, پٸل تۇمسىقتى ڭ بولاشاقتا قابىلدانىپ كەتە مە, جوق «ن» ٷستٸنە بٸر تاڭبا قويامىز با – ونى ۋاقىت رەتتەيدٸ. ال بٸزدٸڭ تٸلشٸ-عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ڭ-نىڭ بٶلەك بولۋى, بٶلەكشە جازىلۋى وسى ەرٸپتٸ ايتا المايتىندار ٷشٸن ٶتە قاجەت. ونداي بٸرلٸ-جارىمدى مەسەلە شەشٸلەدٸ.
– ياعني بۇل ەلٸپبي «بٸر دىبىس – بٸر ەرٸپ» پرينتسيپٸنە تولىق سەيكەس كەلەدٸ عوي?
– سەيكەس كەلەدٸ. ەر دىبىستى بٸر تاڭبامەن تاڭبالاۋ, ەر دىبىسقا بٸر ەرٸپ دەگەن ۇستانىم قولدانىلىپ وتىر. بٸز عىلىم اكادەميياسىندا قىزمەت ٸستەپ جٷرگەندە, 1992 جىلى لاتىن ەلٸپبيٸ مەسەلەسٸ كٶتەرٸلدٸ. اكادەميك ە.قايداريدىڭ تۇسىندا لاتىن نەگٸزدٸ جاڭا ەلٸپبي جوباسى جاسالدى. سودان كەيٸنگٸ بٸر نۇسقا «بٸزدٸ تٷركٸ دٷنيەسٸمەن جاقىنداستىرادى»دەپ ۇسىنىلدى. «30 جىلدا تٸلشٸ-عالىمدار نە ٸستەپ وتىردى?» دەپ كٸنە تاقپاۋ كەرەك.تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتى كٶپ جۇمىس ٸستەدٸ. بۇل جەردە اقپاراتتىق تەحنولوگيياعا بەيٸمدەۋدە داۋ تۋىندادى, مەسەلە – سوندا. ەيتپەسە, ا.بايتۇرسىنۇلى ينستيتۋتى ۇزاق جىلدان بەرٸ ٶز نۇسقاسىن جەتٸلدٸردٸ. سوڭعى جىلدارداعى نۇسقالاردا ينستيتۋت عالىمدارىنىڭ قاتىستىرىلماعانى دا كٶرٸنٸپ تۇردى. ولار ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە ٶز نۇسقاسىن ۇسىندى. بٸز وسىعان دەيٸنگٸ نۇسقالاردى «تەحنيكالىق الفاۆيت» دەسەك بولادى. سودان كەيٸن عالىمدار «جاڭعىرتۋ كەرەك» دەگەن حاتتار جازدى. «حالىق ٷنٸنە قۇلاق اساتىن ٷكٸمەت» ونى ەسٸتتٸ.
– جالپى العاشقى جوبالاردا تٸلشٸ-عالىمداردىڭ قاتىستىرمالۋى, ەرتٷرلٸ ەلەۋمەتتٸك توپ ٶكٸلدەرٸنە تاپسىرىلۋى نەلٸكتەن دەپ ويلايسىز? ۋاقىتتان ۇتىلعان جوقپىز با?
– تٸلشٸ قاتىسپادى دەپ ايتا المايمىن, تٸلشٸلەر بولدى. بٷكٸل ماماندار جٷردٸ. بٸرٸنشٸ مەسەلە ەيتەۋٸر الفاۆيتتٸ قابىلداتۋعا اسىعۋ بولدى. بۇنى جامان نيەت دەپ ايتا المايمىز. الفاۆيتتٸ قابىلدادى, سەبەبٸ ۋاقىت ٶتٸپ بارا جاتتى. بٸزدٸڭ الفاۆيتٸمٸز قابىلدانسا دا, قابىلدانباسا دا جٷرەگٸ اۋىراتىن, سوعان قارسى تٷرلٸ اقپاراتتىق سوعىس اشۋعا دايىن تاراپ بار. «ساياسي امال» دا سول مەسەلەنٸ ورايلى رەتتەۋگە باعىتتالدى. بۇل – ٶتە ماڭىزدى نەرسە.
– جاڭا ەلٸپبيگە كەزەڭ-كەزەڭٸمە كٶشۋ 2023-31 جىلدار ارالىعىندا جوسپارلانىپ وتىر عوي. بۇل ۇزاق ۋاقىت ەمەس پە?
– بۇعان قاتىستى ٶز پٸكٸرٸم بار, ياعني مۇنى وسىنشالىقتى سوزۋعا بولمايدى. ادامزات تەجٸريبەسٸندە ەلٸپبيگە اسىقپاي كٶشۋ 10-12 جىلداي ۋاقىتتى الادى. ال 1928-1929 جىلدارى لاتىنعا كٶشۋ ولاي جٷرمەگەن, بٸرەر جىلدا كٶشٸپ كەتكەن. سوندىقتان مۇنداي مەسەلەدە ەكٸ تەجٸريبەنٸ دە ەسكەرۋٸمٸز كەرەك. اعا بۋىن وسى ەلٸپبيمەن جٷرە بەرەدٸ, ال جاستاردىڭ تەز قابىلدايتىنىن ەسكەرۋٸمٸز كەرەك. كەشەگٸ عابيت مٷسٸرەپوۆتەر دٷنيەدەن ٶتكەنشە بٷكٸل روماندارىن تٶتە جازۋمەن حاتقا تٷسٸردٸ. ونى ماشينكادا تەرٸمشٸلەر بٸردەن كيريلل قارپٸندە تٷسٸرٸپ وتىردى. سول سيياقتى اعا بۋىن بۇرىنعى جازۋمەن جازا بەرەدٸ. ال رەسمي جازۋ – تەزٸرەك كٶشەتٸن دٷنيە. مٷمكٸندٸگٸنشە تەزٸرەك كٶشكەن سايىن, ٸس-تەجٸريبەدە داۋ-داماي تەز رەتتەلەدٸ, سٶيتٸپ نورمالانۋ ۋاقىتى جىلدام جٷزەگە اسادى. ودان شوشۋدىڭ قاجەتٸ جوق.
– سوندا سوڭعى نۇسقانى ناقتى شەشٸم رەتٸندە قابىلداي الاسىز عوي?
– يە, مەن سوڭعى نۇسقانى قولدايمىن. ەندٸ سوزۋدىڭ قاجەتٸ جوق. تٸلشٸ-عالىمداردىڭ اۋىزبٸرلٸكتە بولۋىن قالايمىن.
– ەڭگٸمەڭٸزگە راقمەت!
P.S.
بٷگٸنگٸ تاڭدا عالىمدار احمەت بايتۇرسىنۇلى انىقتاعان دىبىستىق جٷيەنi ۇستانۋ كەرەگٸن العا تارتىپ وتىر. قازاق تiلiنiڭ گرامماتيكاسى مەن ەملەسiن (ورفوگرافيياسى) بiر iزگە تٷسٸرۋ جولىندا كٶپتەگەن ەڭبەك اتقارىلىپ جاتقانى بەلگٸلٸ. سونىڭ ٸشٸندە قازiرگi زامانعى عىلىم تiلiنiڭ اعىلشىن ەكەنiن, سونداي-اق لاتىن گرافيكاسىن تٷركٸ ەلەمٸ تٷگەلدەي قولدانىپ وتىرعانىن ەسكەرٸپ, ا.بايتۇرسىنۇلىنىڭ ەلiپبيiن دەل سول قالپىندا, تەك لاتىن گرافيكاسىمەن بەلگiلەۋiمiز قاجەت. تٸل ماماندارى سوندا عانا قازاق جازۋىندا ٷندەستiك زاڭى ٷستەمدiك ەتەتiن ەلiپبي پايدا بولاتىنىن ايتىپ جٷر. كٶزٸ قاراقتى وقىرمان تٸل مەسەلەسٸنە كەلگەندە ٷنسٸز قالمايتىنى بەلگٸلٸ. ەڭ باستىسى, لاتىن نەگٸزدٸ قازاق ەلٸپبيٸ قاراپايىم حالىق ٷشٸن قولايلى بولسا بولعانى.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
