فوتو: مەجٸلٸس
مەجٸلٸس دەپۋتاتى جارقىنبەك امانتايۇلى جىل سايىن ەلٸمٸزدەگٸ قالالاردىڭ بٸرٸن «كٸتاپ استاناسى» رەتٸندە تاڭداپ وتىرۋ كەرەك دەپ ەسەپتەيدٸ. ونىڭ پٸكٸرٸنشە بۇل ٶڭٸرلەردە كٸتاپتىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرۋعا, ەدەبيەتتٸڭ رٶلٸن كٶرسەتۋگە, اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋعا, اقىن-جازۋشىلارعا قۇرمەت كٶرسەتۋدٸ جٷيەلٸ تٷردە جولعا قويۋعا كٶمەكتەسەدٸ. بۇل تۋرالى Ult.kz حابارلايدى.
دەپۋتات مۇنداي تەجٸريبە ەلەمدە بار ەكەنٸن ايتادى. ونىڭ سٶزٸنشە 1996 جىلدىڭ 23 سەۋٸرٸنەن باستاپ يۋنەسكو دٷنيەجٷزٸلٸك كٸتاپ جەنە اۆتورلىق قۇقىق كٷنٸن تۇراقتى تٷردە ٶتكٸزٸپ كەلەدٸ. بۇل باستامانىڭ سەتتٸلٸگٸنٸڭ نەتيجەسٸندە, 2001 جىلى مادريد قالاسى «دٷنيەجٷزٸلٸك كٸتاپ استاناسى» بولىپ تاڭدالدى.
كەيٸن بۇل تەجٸريبە وڭ باعالانىپ, يۋنەسكو باس كونفەرەنتسيياسى «دٷنيەجٷزٸلٸك كٸتاپ استاناسىن» جىل سايىنعى دەستٷرلٸ شاراعا اينالدىرۋ تۋرالى تاريحي شەشٸم قابىلدادى. نەتيجەسٸندە, «كٸتاپ ەلەمٸنٸڭ جٷرەگٸ» جىل سايىن ەر تٷرلٸ قالاعا قونىس اۋدارىپ, بٸلٸم مەن مەدەنيەتتٸڭ, ەدەبيەت پەن ٶنەردٸڭ ورتالىعىنا اينالدى.
سودان بەرٸ ەلەمنٸڭ كٶپتەگەن قالاسى وسى مەرتەبەلٸ ميسسييانى ابىرويمەن اتقارىپ كەلەدٸ. 2002 جىلى مىسىردىڭ بٸلٸم ورداسى الەكساندرييا, 2003 جىلى ٷندٸستاننىڭ ساياسي استاناسى نيۋ-دەليٸ, 2004 جىلى بەلگييانىڭ كٸتاپ ورتالىعى انتۆەرپەن, 2005 جىلى كانادانىڭ مەدەنيەت استاناسى مونرەال اتاۋلى شارانى قابىلدادى. بۇل تٸزٸم ەر جىل سايىن جاڭا قالامەن تولىعىپ, كٸتاپ ەلەمٸنٸڭ الۋان تٷرلٸلٸگٸن پاش ەتۋدە.
بيىل بۇل قۇرمەتتٸ ميسسييا برازيلييانىڭ ريو-دە-جانەيروسىنا سەنٸپ تاپسىرىلدى. دٷنيەجٷزٸلٸك كٸتاپ استاناسى – بۇل تەك مەرەكەلٸك شارا ەمەس, بۇل – كٸتاپتىڭ بٸزدٸڭ ٶمٸرٸمٸزدەگٸ ماڭىزدىلىعىن ەسكە سالاتىن, بٸلٸمگە ۇمتىلۋعا شاقىراتىن, مەدەنيەتتەر اراسىنداعى التىن كٶپٸردٸ نىعايتاتىن جەنە ەدەبيەتتٸڭ قۇدٸرەتٸنە باس يەتٸن ماڭىزدى باستاما, ماسشتابتى جوبا.
"جوعارىدا ايتىلعانداردى ەسكەرە وتىرىپ, ەلٸمٸزدە دە وسىنداي وڭ تەجٸريبەنٸ قالىپتاستىرۋدىڭ ماڭىزى زور دەپ سانايمىن. وسىعان بايلانىستى, جىل سايىن ەلٸمٸزدەگٸ قالالاردىڭ بٸرٸن «كٸتاپ استاناسى» رەتٸندە تاڭداپ, ٶڭٸرلەردە كٸتاپتىڭ قۇندىلىعىن ارتتىرۋعا, ەدەبيەتتٸڭ رٶلٸن كٶرسەتۋگە, اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋعا, اقىن-جازۋشىلارعا قۇرمەت كٶرسەتۋدٸ جٷيەلٸ تٷردە جولعا قويۋ قاجەت دەپ ەسەپتەيمٸن.
«كٸتاپ استاناسى» ەستافەتاسىن ۇلتتىق كٸتاپ كٷنٸمەن ٷيلەستٸرە وتىرىپ, اۋقىمدى رۋحاني-مەدەني باستامالاردى, تٷرلٸ دەڭگەيدەگٸ بايقاۋلاردى ۇيىمداستىرۋعا تولىق مٷمكٸندٸك بار. بۇل باستاما ۇلتتىق كٸتاپ وقۋ كٷنٸ مەرەكەسٸنٸڭ فيلوسوفيياسىمەن تولىقتاي ٷندەس جەنە ٶزارا ساباقتاس بولىپ تابىلادى, ەرٸ پرەزيدەنت تاپسىرعانداي, اتاۋلى كٷننٸڭ مەن-ماڭىزىن ايتارلىقتاي ارتتىرا تٷسەرٸ سٶزسٸز", - دەيدٸ دەپۋتات ج. امانتايۇلى.
دەپۋتات ۇسىنىسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى پرەمەر-مينيسترٸنٸڭ ورىنباسارى ە كٶشەرباەۆقا جولدادى:
- 1. رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدە جىل سايىن بٸر قالانى «قازاقستاننىڭ كٸتاپ استاناسى» رەتٸندە بەكٸتۋ مٷمكٸندٸگٸن قاراستىرۋ.
- 2. «قازاقستاننىڭ كٸتاپ استاناسى» مەرتەبەسٸن يەلەنگەن قالادا بٸر جىل بويى كٸتاپ وقۋدى دەرٸپتەۋگە, ەدەبيەتتٸ دامىتۋعا, اۆتورلىق قۇقىقتى قورعاۋعا جەنە مەدەنيەتتٸ قولداۋعا باعىتتالعان كەشەندٸ ٸس-شارالار جوسپارىن ەزٸرلەۋ.
- 3. «قازاقستاننىڭ كٸتاپ استاناسى» جوباسىن ۇلتتىق كٸتاپ كٷنٸمەن ٷيلەستٸرۋ جەنە وسى ەكٸ باستامانىڭ ٶزارا تيٸمدٸلٸگٸن ارتتىرۋ مەحانيزمدەرٸن قاراستىرۋ.
- 4. جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگاندارمەن بٸرلەسٸپ, «قازاقستاننىڭ كٸتاپ استاناسى» جوباسىن ٸسكە اسىرۋعا قاجەتتٸ قارجىلىق جەنە ۇيىمداستىرۋشىلىق قولداۋ كٶرسەتۋ مەسەلەسٸن قاراستىرۋ.
