فوتو: «بۋراباي» مۇتپ باسپاسٶز قىزمەتٸ
«بۋراباي» مەملەكەتتٸك ۇلتتىق تابيعي پاركٸنٸڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرٸ عىلىمي-زەرتتەۋ جۇمىستارى كەزٸندە ساڭىراۋقۇلاقتىڭ سيرەك كەزدەسەتٸن تٷرٸن تاپتى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
ۇلتتىق پارك باسپاسٶز قىزمەتٸنٸڭ مەلٸمەتٸنشە, تابىلعان ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ اراسىندا قۇبىلمالى پەتسيتسا (Peziza varia), كٷزگٸ جەلٸ (Gyromitra infula), اق ساڭىراۋقۇلاق (Hygrocybe conica), رامارييا (Ramaria eumorpha), ويىق ساڭىراۋقۇلاق (craterellus cornucopioides), قوزىقۇيرىق (lepiota magnispora), اعاشقۇلاق (phaeolus Schweinitzii) تەرٸزدٸ بٸرەگەي تٷرلەرٸ بار. ال ٸشٸندەگٸ ولجاسى - ول تورلى ساڭىراۋقۇلاق (Clavariadelphus sp.). بۇل سيرەك كەزدەسەتٸن ٶسٸمدٸكتٸڭ ٷستٸڭگٸ جاعى جٸڭٸشكە تاياقشا تەرٸزدٸ, تٷسٸ ەدەتتە اشىق سارى نەمەسە سارعىلت, كەيدە تٸپتٸ قىزىل. ەڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – 3-5 جىلدا بٸر رەت قانا ٶسٸپ شىعادى. قازٸرگٸ تاڭدا Clavariadelphus sp. بٸرنەشە ەلدٸڭ قىزىل كٸتابىنا ەنگەن.
«الدىن-الا Clavariadelphus sp. رەتٸندە دەپ ايقىندالعان ساڭىراۋقۇلاقتىڭ تابىلعانى ەرەكشە نازار اۋدارۋعا تۇرارلىق جايت. ول الداعى ۋاقىتتا قازاقستاننىڭ قىزىل كٸتابىنا ەنگٸزٸلۋٸ مٷمكٸن. بۇل جاڭالىق ۇلتتىق ساياباقتىڭ ٶسٸمدٸك ەلەمٸنٸڭ الۋاندىعىن كٶرسەتەدٸ. سونىڭ ٸشٸندە ساڭىراۋقۇلاقتار توبىن ودان ەرٸ زەرتتەپ, قورعاۋ قاجەت ەكەندٸگٸنە كٶز جەتكٸزٸپ وتىرمىز», – دەپ تٷسٸندٸردٸ ۇلتتىق پاركتٸڭ اعا عىلىمي قىزمەتكەرٸ, اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى ەۆگەنيي ارحيپوۆ.
وسى رەتتە, «بۋراباي» مۇتپ قىزمەتكەرلەرٸ ۇلتتىق پاركتٸڭ ميكولوگييالىق تٸزٸلٸمٸن جاساۋدى قولعا العان. وندا ساياباق اۋماعىندا ٶسەتٸن ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ بارلىق تٷرٸ قامتىلاتىن بولادى.
«بەس جىل ٸشٸندە «بۋراباي» مۇتپ اقپارات جەنە ەكولوگييالىق مونيتورينگ بٶلٸمٸنٸڭ عىلىمي قىزمەتكەرلەرٸ العاش رەت ۇلتتىق پارك اۋماعىندا ٶسەتٸن ساڭىراۋقۇلاقتاردىڭ بارلىق تٷرلەرٸن قامتيتىن ميكولوگييالىق تٸزٸلٸم جاسايدى. بۇل ەكوجٷيەنٸ تەرەڭ زەرتتەۋدە جەنە بٸزدٸڭ ايماقتىڭ بيولوگييالىق الۋاندىعىن قورعاۋدى قامتاماسىز ەتۋدە ماڭىزدى قادام بولادى. ميكولوگييا (ساڭىراۋقۇلاقتار تۋرالى عىلىم) ەكوجٷيەدەگٸ پروتسەستەردٸ تٷسٸنۋدە ەرەكشە رٶل اتقارادى, سەبەبٸ ساڭىراۋقۇلاقتار ورگانيكالىق زاتتاردىڭ ىدىراۋى مەن توپىراقتىڭ قۇنارىن ساقتاۋدا ٷلكەن رٶل وينايدى», - دەپ قوستى ەۆگەنيي ارحيپوۆ.
عالىمداردىڭ ايتۋىنشا, ساياباق اۋماعىندا جٷرگٸزٸلگەن زەرتتەۋلەر ەكوجٷيە تۋرالى جينالعان دەرەكتەردٸ مولايتىپ قانا قويماي, تابيعاتتى قورعاۋدىڭ تيٸمدٸ شارالارىن قولعا الۋعا ىقپال ەتەدٸ.
«ساڭىراۋقۇلاقتار قورەكتٸك زاتتار اينالىمىنا جەنە اعاشتاردىڭ ساۋلىعىنا ەرەكشە ەسەر ەتەدٸ. ياعني, ونى زەرتتەۋ ۇلتتىق پاركتٸڭ تابيعاتىن ساقتاۋ ٷشٸن ٶتە ماڭىزدى», - دەيدٸ «بۋراباي» مۇتپ بوتانيگٸ يۋلييا بوسسەرت.
