جازۋشى, پۋبليتسيست, قوعام قايراتكەرٸ, قازاقستاننىڭ حالىق جازۋشىسى, قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ ەبدٸجەمٸل نۇرپەيٸسوۆ بٷگٸن 95 جاسقا تولدى, دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
ەبدٸجەمٸل كەرٸمۇلى 1924 جىلدىڭ 22 قازانىندا قىزىلوردا وبلىسىنىڭ ارال اۋدانى قۇلاندى پوسەلكەسٸندەگٸ ٷشكٶڭ اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. ول - قازاق ەدەبيەتٸنە زور ٷلەس قوسقان سۋرەتكەرلەردٸڭ بٸرٸ, قوعام قايراتكەرٸ.
1942 جىلى ورتا مەكتەپتٸ بٸتٸرگەننەن كەيٸن ەسكەرگە شاقىرىلىپ, ەكٸنشٸ دٷنيەجٷزٸلٸك سوعىسقا قاتىسقان. قىسقا مەرزٸمدٸ كۋرستاردى بٸتٸرگەننەن كەيٸن وڭتٷستٸك جەنە پريبالتيكا مايدانىندا, لۋگانسك تٷبٸندە مينوميوت روتاسىندا ساياسي قىزمەتكەر بوپ, كەيٸن شتابيست رەتٸندە بالتىق ماڭىنداعى كۋرلياندييا پلاتسدارمىنداعى شايقاستاردا بولعان. جازۋشى ەستەلٸك كٸتابىندا ٶزٸ تۋرالى «1943 جىلدىڭ ناۋرىز ايىندا لەيتەنانت بولدىم. ەۋەلٸ ۇشقىشتار كۋرسىن وقىتتىم. كۋرس ماعان قيىن تيدٸ. ەۋەگە كٶتەرٸلگەن كەزدە دە, ۇشاقتى قوندىرۋ دا ماعان قيىنعا سوعاتىن», دەيدٸ.
جازۋشى 1946 جىلى ارمييا قاتارىندا جٷرٸپ-اق «كۋرلياندييا» رومانىن جازۋعا كٸرٸسكەن. ەڭبەگٸن بٸتٸرٸپ باسپاعا بەرگەن سوڭ, بٸر جىل قازاق مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸندە وقىعان. 1954 جىلى مەسكەۋدەگٸ م.گوركيي اتىنداعى ەدەبيەت ينستيتۋتىنا تٷسٸپ, ونى 1956 جىلى بٸتٸردٸ. تىرناقالدى كٸتابى ٷشٸن جامبىل اتىنداعى رەسپۋبليكالىق سىيلىقتىڭ يەگەرٸ اتاندى. پروزا سالاسىندا ٷزبەي ەڭبەكتەنۋٸمەن قاتار, ٶتكٸر سىنىمەن, پۋبليتسيستيكالىق ماقالالارىمەن دە كٶزگە تٷستٸ. 1962-1964 جىلدارى «جۇلدىز» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى بولىپ قىزمەت ەتسە, كەيٸنٸرەك قازاق سسر-ٸ جوعارعى كەڭەسٸنٸڭ دەپۋتاتى بولدى. 1964 جىلدان بەرٸ ۇزاق جىلدار بويى بٸرىڭعاي شىعارماشىلىق قىزمەتپەن شۇعىلدانىپ, نارىق زامانىندا حالىقارالىق پەن كلۋبىن ۇيىمداستىرىپ, ونىڭ پرەزيدەنتٸ قىزمەتٸن دە اتقاردى.
1974 جىلى كسرو مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, 2001 جىلى مەسكەۋدەگٸ حالىقارالىق ەدەبي قوردىڭ «زا چەست ي دوستوينستۆو», 2003 جىلى حالىقارالىق م.شولوحوۆ اتىنداعى سىيلىقتاردىڭ لاۋرەاتى اتانعان. قىزىل جۇلدىز, ەڭبەك قىزىل تۋ, «قۇرمەت بەلگٸسٸ» وردەندەرٸمەن جەنە مەدالدارمەن ماراپاتتالعان. XX عاسىر قازاق ەدەبيەتٸنە مول ٷلەس قوسقان سۋرەتكەرلەردٸڭ بٸرٸ – ەبدٸجەمٸل نۇرپەيٸسوۆتٸڭ «قان مەن تەر» تريلوگيياسى, باسقا دا شىعارمالارى وتىز شاقتى شەتەل تٸلٸنە اۋدارىلىپ, ۇلتتىق ەدەبيەتٸمٸزدٸ دٷنيەجٷزٸنە تانىتىپ, ەلەم ەدەبيەتشٸلەرٸ قاسقا-جايساڭدارىنىڭ ٷزدٸك باعاسىنا يە بولدى.
«قان مەن تەر» تريلوگيياسى, «سوڭعى پارىز» ديلوگيياسى ە.نۇرپەيٸسوۆتٸڭ عانا ەمەس, كٷللٸ قازاق ەدەبيەتٸنٸڭ تابىسى. «قان مەن تەر» تريلوگيياسى ورىس, فرانتسۋز, يسپان, چەح, رۋمىن جەنە تٷرٸك تٸلدەرٸنە اۋدارىلعان. وسى رومان بويىنشا جاسالعان ينستسەنيروۆكاسى م.ەۋەزوۆ اتىنداعى اكادەمييالىق قازاق دراما تەاترىنىڭ رەپەرتۋارىنان تۇراقتى ورىن الىپ, ەكرانعا شىعارىلعان. تاڭدامالى ەدەبي-سىن ماقالالارى «تولعاۋ» (كەيٸننەن «جٷرەگٸ تولى جىر ەدٸ») دەگەن اتپەن قازاق جەنە ورىس تٸلدەرٸندە جەكە كٸتاپ بولىپ شىققان. 1985 جىلى «اقبيداي تۋرالى اڭىز» اتتى وچەركتەر جيناعى جارىق كٶرگەن. ا.چەحوۆتىڭ, م.گوركييدٸڭ, نازىم حيكمەتتٸڭ, يسپان جازۋشىسى ا.كەسونىڭ شىعارمالارىن قازاق تٸلٸنە اۋدارعان.
جازۋشىنىڭ ەرەن ەڭبەگٸ ەلدٸڭ, مەملەكەتتٸڭ جوعارى باعاسىنا يە بولدى. جازۋشى رەتٸندە «ەڭبەك قىزىل تۋ», «قۇرمەت بەلگٸسٸ», قازاقستان مەملەكەتٸنٸڭ «وتان» وردەنٸمەن ماراپاتتالعان. ول – سسسر مەملەكەتتٸك سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ. بۇل مەرتەبەلٸ سىيلىقتى جازۋشىلاردان قازاقستاندا ٷش قالامگەر - مۇحتار ەۋەزوۆ, ەبدٸجەمٸل نۇرپەيٸسوۆ, جۇبان مولداعاليەۆ قانا العانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
