«بٶلەك شىققىمىز كەلەدٸ»: قازاق وتباسىندا بۇلاي ايتۋ نەگە قيىن?

«بٶلەك شىققىمىز كەلەدٸ»: قازاق وتباسىندا بۇلاي ايتۋ نەگە قيىن?
فوتو: freepik

جاستار ٷيلەنەر الدىندا تويدان باستاپ بال ايىنا دەيٸن جوسپارلايدى. بٸراق ەڭ ماڭىزدى سۇراق كٶبٸنە تاسادا قالادى: «وتاۋ قۇرعان سوڭ كٸممەن تۇرامىز?» جاستار بۇل سۇراقتى ۇمىتىپ كەتكەن جوق, تەك ەشكٸمنٸڭ ونى قوزعاۋعا باتىلى بارماي, ٷنسٸز قالادى, دەپ حابارلايدى ult.kz.

ال دەل وسى ٷنسٸزدٸك كەيٸن ٷلكەن مەسەلەگە اينالۋى مٷمكٸن. ونىڭ زاردابى كەيدە دٷركٸرەپ ٶتكەن تويدىڭ شىعىنىنان دا قىمباتقا تٷسەدٸ. TamgaMedia بۇل مەسەلەنٸڭ استارىن پسيحواناليتيكا باعىتى بويىنشا وتباسىلىق پسيحولوگ نازيگٷل تەمٸرعاليەۆامەن بٸرگە تالقىلاپ كٶردٸ. 

– قازاق وتباسىنىڭ كٶبٸندە ٷيلەنگەنگە دەيٸن دە, كەيٸن دە بۇل تاقىرىپتى قوزعاۋعا نەلٸكتەن تىيىم سالىنعانداي كٶرٸنەدٸ?
– ەل ٸشٸندە جازىلماعان بٸر ستسەناريي بار: كەلٸن جاڭا شاڭىراققا سٸڭٸپ كەتۋگە تيٸس. ەسٸرەسە اتا-انامەن بٸرگە قالاتىن بالاعا بۇل مٸندەت سيياقتى كٶرٸنەدٸ. ال جاستار تويدىڭ قامىمەن جٷرٸپ, ەڭ باستى مەسەلەنٸ – ٶز بەتٸنشە ٶمٸر سٷرۋ مەن ٸشكٸ تەرتٸپتٸ قالاي ورناتاتىنىن اقىلداسۋدى نازاردان تىس قالدىرادى.


پسيحواناليز تۇرعىسىنان العاندا, مۇنداي ٷنسٸزدٸك – قورعانۋ رەاكتسيياسى. تەكەتٸرەستەن قاشقان ادامدار اتا-اناعا قۇرمەت پەن جاڭا شاڭىراقتىڭ دەربەستٸگٸ اراسىنداعى قايشىلىقتى سىرتقا شىعارعىسى كەلمەيدٸ. ودان دا «بەرٸ ۋاقىتىمەن ٶزدٸگٸنەن رەتتەلەدٸ» دەپ كٶز جۇما سالعاندى جٶن كٶرەدٸ. مۇنداي ورتادا تالاپتار سٶزبەن ايتىلمايدى, قالىپتاسقان جولمەن, ىم-يشارا ارقىلى جەتكٸزٸلەدٸ. سوندىقتان بۇل جايىندا اشىق سٶيلەسكەن سالتقا قارسى شىققان سيياقتى كٶرٸنٸپ, ٸشكٸ ٷرەيدٸ تۋدىرادى. 
– نەگە كەي وتباسى بٶلەك تۇرۋدى «ۇيات» كٶرەدٸ? ەسٸرەسە جالعىز ۇل مەن كەنجە بالاعا تٷسەتٸن سالماق نە ٷشٸن ەكٸ ەسە اۋىر?
–  ۇيات – قوعامدىق قارىم-قاتىناستى رەتتەيتٸن ٶتە كٷشتٸ قۇرال. بۇل ەۋلەتتٸڭ بٸرلٸگٸن ساقتاۋعا, ٷلكەندٸ سىيلاۋعا, وتباسى الدىنداعى جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ سەزٸنۋگە كٶمەكتەسەدٸ. بٸراق كەيدە ۇيات ادامعا قىسىم كٶرسەتۋدٸڭ, ەركٸنەن تىس كٶندٸرۋدٸڭ امالىنا اينالادى. سەبەبٸ قازاق قوعامىندا ادام تەك ٶزٸ ٷشٸن ەمەس, بٷكٸل ەۋلەت ٷشٸن جاۋاپتى دەپ قارالادى. ەسٸرەسە ۇل بالانى جەكە تۇلعا رەتٸندە ەمەس, اتا-انانىڭ تٸرەگٸ, ەۋلەتتٸ جالعاستىراتىن, قارا شاڭىراقتى ۇستايتىن ادام دەپ كٶرەدٸ. سوندىقتان وعان تٷسەتٸن جاۋاپكەرشٸلٸك تە اۋىرلاۋ بولادى.
جاس وتباسى بٶلەك كەتسە, كەي اتا-انا بەيسانالى تٷردە «بٸزدٸ تاستاپ كەتتٸ», «ەندٸ بٸزدٸڭ قاجەتٸمٸز بولماي قالدى» دەپ ويلايدى. «بالاسى شەشەسٸن تاستاپ كەتٸپتٸ, ۇيات قوي», «كەلٸن ارتىنان كەتتٸ» دەگەن سٶزدەردٸڭ ارتىندا جالعىز قالۋدان قورقۋ, پەرزەنتٸنەن الىستاپ كەتۋ, ەلدٸڭ سٶزٸنە قالۋ جەنە اتا-انالىق بەدەلدٸڭ ەلسٸرەۋٸ سيياقتى ٸشكٸ ٷرەيلەر جاتىر.

ٷيدٸڭ كەنجەسٸنە نەمەسە جالعىز بالاعا كٶپ ٷمٸت ارتىلىپ, قىسىم جاسالادى. ول تەك جاقسى وتباسى قۇرىپ قويماي, «قارا شاڭىراقتى ۇستاپ تۇرۋتس», اتا-انانى باعۋى, تٸپتٸ بٶلەك كەتپەۋٸ كەرەك دەپ سانايدى. پسيحواناليتيكادا بۇل – سەپاراتسييانىڭ, ياعني دەربەستٸكتٸڭ جوقتىعى. ەكٸ بۋىن اراسىنداعى شەكارا بۇزىلعاندا ەسەيگەن بالا ٶز ٶمٸرٸن عانا ەمەس, اتا-اناسىنىڭ دا ٶمٸرٸن قوسا سٷرۋگە مەجبٷر.
سٶيتٸپ ەركەك ەكٸۇداي كٷيدە قالادى: بٸر جاعىنان جاقسى پەرزەنت بولۋى كەرەك, ەكٸنشٸ جاعىنان ەستٸ وتاعاسىنا اينالۋعا تيٸس. مۇنداي جاعدايدا ەر ادامعا كەمەلدەنۋ قاجەت. بۇل جەردە كەمەلدٸك اتا-انانى تاستاپ كەتۋ دەگەن سٶز ەمەس. 

كەمەلدٸك – ەكە-شەشەنٸڭ ىقپالىنان شىعىپ, ولارعا قامقور بولا الاتىن, بٸراق ٶز بولمىسىن جوعالتپايتىن ەرەسەك ەر ازامات دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلۋ.
– اتا-انانىڭ جاس وتباسىعا جاناشىرلىق تانىتقاننان بٸرگە تۇرعىسى كەلە مە, ەلدە بۇل كٶز ٷيرەنگەن ەسكٸ «دەستٷر» مە?
– كەيدە شىنىمەن جاناشىرلىقتان بٸرگە تۇرۋدى جٶن كٶرەدٸ: اتا-انانىڭ جاسى كەلٸپ, كٶمەككە مۇقتاج بولۋى مٷمكٸن نەمەسە جاستاردىڭ بٶلەك شىعۋعا قارجىلاي ەلٸ شاماسى جەتپەيدٸ. كەيبٸر وتباسى ٶزارا سىيلاستىق پەن جىلۋدى ورناتا بٸلگەن. بٸراق كەيدە بۇل قامقورلىق ەمەس, «ەلدٸڭ بەرٸ سولاي تۇرعان», «اتا-بابامىز سولاي ٶمٸر سٷرگەن», «جۇرت نە ايتادى?» دەگەن قورقىنىشتىڭ جەتەگٸندە قابىلداعان شەشٸم.
دەستٷر ٶز مەنٸن تەك ٶزارا قۇرمەت پەن ەركٸن تاڭداۋعا نەگٸزدەلگەندە عانا ساقتايدى. ال تەك ٷرەيگە, كٸنەلاۋ سەزٸمٸنە نەمەسە قىسىمعا نەگٸزدەلسە, پسيحولوگييالىق تىعىرىققا تٸرەيدٸ. تاراپتار «بٸز بٸرەۋگە ٶمٸرٸمٸزدٸ قارىز بولعان سوڭ ەمەس, قازٸر وسىلاي تۇرۋ بەرٸمٸزگە تيٸمدٸ, قاۋٸپسٸز ەرٸ ىڭعايلى» دەپ سانالى تٷردە تٷسٸنسە, بٸرگە تۇرۋ دا – ەرەسەكتەردٸڭ ورتاق شەشٸمٸ.
– كەلٸن كٷيەۋٸنٸڭ ٷيٸنە كٶشٸپ كەلگەندە قانداي پسيحولوگييالىق كەزەڭدەردەن ٶتەدٸ?
– ەيەل ٷشٸن بۇل – ٷلكەن ٸشكٸ ٶزگەرٸس. ول تەك ٷيٸن اۋىستىرمايدى, بۇرىنعى ٶمٸر ىرعاعىن, ەدەتٸن, جەكە كەڭٸستٸگٸن قالدىرىپ, قالىپتاسقان تەرتٸبٸ, ٶز جولى, اسٷيٸ, ٶمٸر ىرعاعى مەن ايتىلماعان تالاپتارى بار مٷلدەم بٶتەن ورتاعا تاپ بولادى. سوندىقتان كٶكەيٸندە: «مەن بۇل شاڭىراقتىڭ تەڭ قۇقىلى مٷشەسٸمٸن بە, ەلدە ۋاقىتشا قوناعىمىن با?», «مەنٸڭ پٸكٸرٸم ەسكەرٸلە مە?», «ٶز بولمىسىمدى ساقتاي الامىن با?» دەگەن سۇراقتار پايدا بولادى.

ەسٸرەسە ەيەلدەن بٸردەن بەرٸنە كٶنە سالۋدى, ٷندەمەي شىداۋدى, قارسى كەلمەي تەك قىزمەت كٶرسەتۋدٸ تالاپ ەتكەندە جاعداي قيىنداي تٷسەدٸ. پسيحواناليز بويىنشا, بۇل –  ٶز اۋماعىڭدى جوعالتۋمەن بٸردەي. ال اۋماق دەگەن تەك بٶلمە ەمەس. بۇل –  ٶز ويىڭدى ايتۋ, دەمالۋ, ٶز ەدەتتەرٸڭدٸ ساقتاۋ جەنە جۇبايىڭمەن وڭاشا قالۋ قۇقىعى.
جەكە شەكارا بەلگٸلەنبەسە, ەيەلدٸڭ بويىندا ٷرەي, اشۋ-ىزا, جالعىزدىق پەن ٶكپە پايدا بولادى. ول ٶزٸن كٷيەۋٸنٸڭ جارى ەمەس, سول ٷيدٸڭ كٶڭٸلٸن تابۋعا تيٸس جاڭا قىزمەتشٸسٸ سيياقتى سەزٸنە باستايدى.
– مۇنداي جاعدايدا كٷيەۋٸ ەدەتتە ٷنسٸز قالىپ, بەرٸ ٶزدٸگٸنەن شەشٸلگەنٸن كٷتەدٸ. نەگە ول بۇلاي ٸستەيدٸ جەنە مۇنىڭ سوڭى قالاي اياقتالۋى مٷمكٸن?
– ولار مۇنى نەمقۇرايلىقتان ەمەس, ەكٸ وتتىڭ ورتاسىندا قالىپ, بٸرەۋٸنٸڭ مەيٸرٸمٸنەن ايىرىلىپ قالۋدان قورىققاننان ٸستەيدٸ. جارىن جاقتاسا, ٶزٸن اناسىنىڭ الدىندا كٸنەلٸ سەزٸنەدٸ. اناسىن جاقتاسا, ەيەلٸنٸڭ سەنٸمٸنەن شىعادى. اقىرى, ەشكٸمدٸ رەنجٸتپەۋدٸڭ امالى دەپ ٷنسٸز قالادى. 
بٸراق ٷندەمەۋدٸڭ ٶزٸ – ٷلكەن تاڭداۋ جەنە بۇل ەرەكەت ەكٸ ەيەلگە دە ساتقىندىق بولىپ كٶرٸنەدٸ.


پسيحواناليتيكا بويىنشا قاراساق, ەركەك وتاعاسى دەڭگەيٸنە كٶتەرٸلە الماي, ەلٸ بالا رٶلٸندە قالىپ قويادى. ول اناسى مەن جارى ٶزدەرٸ ٶزارا تٸل تابىسىپ, ٶزٸ بەرٸنٸڭ الدىندا جاقسى بولىپ قالعىسى كەلەدٸ. بٸراق نەكەدە تەك بالا بولىپ قالۋ مٷمكٸن ەمەس. سەتٸ كەلگەندە ەرەسەك ادامنىڭ پوزيتسيياسىن ۇستانۋى كەرەك: «مەن اتا-انامدى جاقسى كٶرەمٸن, ولاردى سىيلايمىن, بٸراق ەندٸ مەنٸڭ ٶز وتباسىم بار. سوندىقتان وسى شاڭىراقتىڭ ٸشكٸ تىنىشتىعىنا مەن جاۋاپتىمىن» دەي الۋعا تيٸس.

بۇل قادام جاسالماسا, ٸشكە رەنٸش جينالا بەرەدٸ. ەيەلٸ تەك ەنەسٸنە ەمەس, كٷيەۋٸنە دە اشۋلانا باستايدى. ال اتا-انا بالاسى ناقتى شەكارا قويماعان سوڭ, باقىلاۋدى كٷشەيتە تٷسەدٸ. تەرتٸپ ورناتۋ – ەر ازاماتتىڭ مٸندەتٸ.
– بٸرگە تۇرىپ-اق, تاتۋ-تەتتٸ ٶمٸر سٷرٸپ جاتقان وتباسىلار بار. ولاردىڭ ٶزگەلەردەن ايىرماشىلىعى نەدە?
– مۇنداي وتباسىلاردا ٸشكٸ مەدەنيەت پەن جەكە شەكارا بار دەگەن سٶز. ەرەجەلەر اشىق ايتىلادى, ەر ادامنىڭ جەكە كەڭٸستٸگٸن قۇرمەتتەيدٸ, ال ٷلكەندەر ەر شەشٸمگە ارالاسىپ, بەرٸن باقىلاۋعا تىرىسپايدى. جاستار دا ٷلكەندەردٸڭ قادٸرٸن تٷسٸنەدٸ. مۇندا نەگٸزگٸ تٷسٸنٸك بار: «بٸرگە تۇرسا دا, ەركٸم – جەكە وتباسى». بۇل – ەرەسەكتٸك پەن كەمەلدٸكتٸڭ بەلگٸسٸ.
دانا ەنە: «بۇل – سەندەردٸڭ شاڭىراقتارىڭ, ٶزدەرٸڭ شەشٸڭدەر. قاجەت بولسا, قولداۋعا ەرقاشان دايىنمىن» دەپ ايتا الادى. سانالى كەلٸن دە: «مەن سٸزدەردٸ سىيلايمىن, بٸراق ٶز كەڭٸستٸگٸم دە ماڭىزدى» دەپ جەتكٸزەدٸ. ال ەرەسەك ۇل:«اناشىم, مەن سٸزدٸ جاقسى كٶرەمٸن, بٸراق ٶز وتباسىما قاتىستى شەشٸمدٸ جۇبايىممەن بٸرگە قابىلدايمىن» دەپ ايتا الادى.
– اتا-انانىڭ ۇلىن جانىنان جٸبەرگٸسٸ كەلمەۋٸنٸڭ شىنايى سەبەبٸ نەدە?
– مۇنىڭ استارىندا تەك قيماستىق ەمەس, كەيدە جالعىز قالۋدان قورقۋ جەنە باقىلاۋدى جوعالتىپ الۋدان بولاتىن ٸشكٸ ۋايىم دا جاتادى. سول سەبەپتٸ اتا-انا ٷشٸن بالا بٶلەك كەتسە, ٶمٸردٸڭ مەنٸ ازايىپ قالعانداي سەزٸلۋٸ مٷمكٸن. ەسٸرەسە بٷكٸل عۇمىرىن تەك بالانىڭ باعىپ-قاعۋعا ارناعان جاندار ٷشٸن بۇل – ٷلكەن سوققى. ولار پەرزەنتتٸڭ ەسەيٸپ, دەربەس بولۋىن تابيعي زاڭدىلىق دەپ بٸلمەيدٸ, كەرٸسٸنشە, ٶزٸن كەرەكسٸز بولىپ قالدى دەپ ويلايدى. كەيدە اتا-انا بالاسىن بەيسانالى تٷردە ٶزٸنٸڭ ەموتسييالىق تٸرەگٸ, جۇبانىشى ەتٸپ الادى.
شىن مەنٸندە, پەرزەنتكە دەگەن ماحاببات: «ماعان قيىن بولسا دا, بالامنىڭ ٶز ٶمٸرٸن سٷرگەنٸن قالايمىن» دەگەن اق باتامەن ٶلشەنەدٸ. ال ٶزٸمشٸل ماحاببات: «مەنٸ جاقسى كٶرسەڭ, مەنٸڭ كٶڭٸلٸم تىنىش بولۋى ٷشٸن جانىمنان ۇزاماۋىڭ كەرەك» دەگەن شارتقا سايادى. يە, بالاڭدى بٶلەك شىعارۋ قيىن شىعار, بٸراق بۇل قادام جاسالماي, جاڭا شاڭىراقتىڭ ٸرگەتاسى مىقتاپ قالانبايدى.
– ٷيدە بالا پايدا بولعاندا جاعداي قالاي ٶزگەرەدٸ? 
– سەبي دٷنيەگە كەلگەندە وتباسىلىق جٷيە كٷردەلەنە تٷسەدٸ. بالا – ٷيدەگٸ بار شيەلەنٸستٸ سىرتقا شىعاراتىن اينا ٸسپەتتٸ. اتا-ەجە شىن جٷرەكتەن كٶمەكتەسكٸسٸ كەلەدٸ, بٸراق كەيدە بۇل جاناشىرلىق شەكتەن شىعىپ: «دۇرىس تاماقتاندىرمايسىڭ», «دۇرىس تەربيەلەمەيسٸڭ», «بٸز كٶپتٸ كٶردٸك, جاقسى بٸلەمٸز» دەگەن ٶكتەمدٸككە ۇلاسادى. ولار بەيسانالى تٷردە جاس اتا-انانىڭ رٶلٸن يەمدەنٸپ الادى.

جاس انا ٷشٸن بۇل – ٶز بيلٸگٸنەن ايىرىلۋى, ٶز ٷيٸندە شەتتەتٸلٸپ قالۋى, ٷرەي مەن شارشاۋدىڭ ەسەلەنۋٸ. انالىق بولمىسى ەندٸ عانا قالىپتاسىپ جاتقاندا, سىرتتان ٷنەمٸ سىن ايتىلا بەرسە, جٸگەرٸن قۇم قىلادى. ەجەنٸڭ ورنى – ەجەدە, انانىڭ ورنى – انادا. بالا ٷشٸن جانىندا بايسالدى ەرٸ ٶزٸنە سەنٸمدٸ اناسىنىڭ بولعانى ماڭىزدى.
 اتا- ەجەنٸڭ تەجٸريبەسٸ كٶپ بولسا دا, بالانىڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸ تەك اتا-انانىڭ موينىندا.
سانالى وتباسى جاس انانىڭ كٷش-قۋاتىن ساقتاۋعا كٶمەكتەسەدٸ: بالاعا قاراسىپ, دەمالۋىنا مٷمكٸندٸك بەرەدٸ, يىعىنان جٷگٸن جەڭٸلدەتەدٸ. 
– «بٶلەك شىعار ەدٸك, بٸراق جاعدايىمىز كەلمەيدٸ» دەگەن سىلتاۋ قانشالىق شىندىققا جاناسادى? مۇنىڭ ارتىندا مەسەلەنٸ قوزعاماۋدىڭ امالى جاتقان جوق پا?
– بۇل جەردە قوس سەبەپ قاتار جٷرەدٸ. قارجى مەسەلەسٸ – ٶتە ٶزەكتٸ. قازاقستاندا پەتەر جالداۋ, يپوتەكا, كٷندەلٸكتٸ شىعىن جاس وتباسى ٷشٸن قيىن. كەيدە بٸرگە تۇرۋ شىنىمەن دە تيٸمدٸ ەرٸ قيسىندى. بٸراق اقشا كەيدە كٷردەلٸ مەسەلەنٸ تالقىلاماۋدىڭ ىڭعايلى قالقانىنا اينالادى.

جاستار «قاراجاتىمىز جەتپەيدٸ» دەپ ايتقانىمەن, ونىڭ استارىندا «اتا-انامدى رەنجٸتٸپ الۋدان قورقامىن», «جاۋاپكەرشٸلٸكتٸ ٶز موينىما الۋعا دايىن ەمەسپٸن», «شيەلەنٸستەن قاشامىن», «ماعان دايىن اسقا تٸك قاسىق بولعان ىڭعايلى» دەگەن ويلار جاتۋى مٷمكٸن. قارجىلاي ۋەج مەسەلەنٸ شەشپەيدٸ, تەك ۋاقىتشا شەگەرٸپ قويادى.
ەرەسەك ادامنىڭ پوزيتسيياسى – اق پەن قارانى اجىراتا بٸلۋ. «قازٸر جاعدايعا بايلانىستى بٸرگە تۇرامىز, بٸراق بەرٸبٸر ٶز شاڭىراعىمىزدىڭ ٸشكٸ شەكاراسىن قالىپتاستىرۋىمىز كەرەك» دەپ اشىق ايتۋ قاجەت. بٶلەك پەتەر الۋ دەربەستٸكتٸڭ جالعىز جولى ەمەس. ول ەڭ ەۋەلٸ ٸشكٸ سانانىڭ ٶزگەرۋٸنەن باستالادى.
– بۇل ەڭگٸمەنٸ كٷيەۋٸمەن, اتا-اناسىمەن قالاي باستاعان جٶن?
– سٶزدٸ ٷلكەندەردەن ەمەس, ەۋەلٸ جۇبايلار ٶز اراسىندا باستاعانى جٶن. ەرلٸ-زايىپتى: «بٸز نە قالايمىز? قازٸرگٸ تۇرمىسىمىز كٶڭٸلٸمٸزدەن شىعا ما? نە نەرسە جانىمىزعا باتادى? مٷمكٸندٸكتەرٸمٸز قانداي?» دەگەن سۇراقتارعا جاۋاپ ٸزدەۋٸ كەرەك.
ەيەل كٷيەۋٸمەن سٶيلەسكەندە ونى كٸنەلاماي, ٶز سەزٸمدەرٸن جەتكٸزۋ كەرەك: «مەن بۇل سٶزدٸ سەنٸڭ اتا-اناڭا قارسى ەمەس, بٸزدٸڭ وتباسىمىزدىڭ بولاشاعى ٷشٸن ايتىپ وتىرمىن. بٸزگە ٶز كەڭٸستٸگٸمٸز جەتپەيتٸنٸن سەزەمٸن. شەشٸمدەر بٸزسٸز قابىلدانعاندا قينالامىن. ٸشكٸ شەكارامىزدى قالاي بەلگٸلەي الاتىنىمىزدى بٸرگە ويلاستىرساق».

ٷلكەندەرمەن دە بايسالدى, تالاپ قويماي سٶيلەسكەن ابزال: «بٸز سٸزدەردٸڭ قولداۋلارىڭىزعا ريزامىز. ارامىزداعى سىيلاستىقتى ساقتاعىمىز كەلەدٸ. سونىمەن قاتار ٶز بەتٸمٸزشە شەشٸم قابىلداپ, جەكە وتباسى بولىپ ٷيرەنگٸمٸز كەلەدٸ». سٶزدٸ «انامىز ارالاسا بەرەدٸ» دەپ يتەرمەي, «بٸز ٷشٸن ٶز تەرتٸبٸمٸزدٸ قالىپتاستىرۋ ماڭىزدى» دەپ باستاعان تيٸمدٸ.
– اتا-انا «بۇل – بٸزدٸ سىيلاماۋ, ٶكپەلەتۋ» دەپ قابىلداسا, قارىم-قاتىناستى بۇزباي, بۇل تىعىرىقتان قالاي شىعۋعا بولادى?
– ولاردىڭ رەنٸشٸن تٷسٸنۋ, بٸراق ٶز شەكاراڭنان باس تارتپاۋ كەرەك. «سٸزدەردٸڭ رەنجٸپ جاتقاندارىڭىزدى تٷسٸنەمٸن. بٸز سٸزدەردەن قول ٷزگٸمٸز كەلمەيدٸ, العىسىمىز شەكسٸز. بٶلەك شىعۋ نەمەسە ٸشكٸ تەرتٸپ ورناتۋ – جاس شاڭىراقتىڭ ٶز اياعىنان تۇرۋ, ەسەيۋ كەزەڭٸ» دەپ جەتكٸزگەن جٶن.
ولاردىڭ ٶكپەسٸمەن داۋلاسۋدىڭ قاجەتٸ جوق. ٶكپە – ادامنىڭ ٸشكٸ سەزٸمٸ. ونى جوققا شىعارماي, بايسالدى قابىلداۋعا بولادى, بٸراق وعان بولا ٶز ەركٸڭنەن باس تارتۋ مٸندەتتٸ ەمەسسٸز. جاناشىرلىقپەن: «سٸزدەرگە وڭاي ەمەس ەكەنٸن كٶرٸپ تۇرمىن. بٸراق بٸز ارانى ٷزگەن جوقپىز, تەك ٶز كەڭٸستٸگٸمٸزدٸ قالىپتاستىرعىمىز كەلەدٸ» دەپ جىلى سٶيلەسۋ كەرەك. دەربەس ٶمٸر سٷرۋ ساتقىندىققا جاتپايدى, بۇل – بالالىق شاقتان ەرەسەكتٸككە ٶتۋ كەزەڭٸ. 

– وسىنداي مەسەلەمەن كەلەتٸن جۇپتارعا ايتار كەڭەسٸڭٸز قانداي?
– شاڭىراق كٶتەرٸپ, وتاۋ قۇرعاندا باستى ماقسات – دەربەس وتباسى بولۋ. بۇل – ٸشكٸ تولىسۋدىڭ, ەسەيۋدٸڭ بەلگٸسٸ. جاڭا وتباسى بۇرىنعى ٷيدٸڭ جاي عانا جالعاسى ەمەس. بۇل – ەكٸ تٷرلٸ ادامنىڭ ٶز تٷسٸنٸگٸن, كٶرگەن تەربيەسٸن, ٸشكٸ جاراقاتتارىن, ٷمٸتٸ مەن تۇرمىسقا دەگەن كٶزقاراسىن بٸرٸكتٸرەتٸن مٷلدەم جاڭا جٷيە.
جاستار نەكەگە «اق پاراقتاي» تازا بولىپ كەلمەيدٸ. بٸرٸ بەرٸن ٸشٸنە ساقتاپ ٷندەمەيتٸن ورتادان شىقسا, ەكٸنشٸسٸ بەرٸ اشىق ارالاساتىن وتباسىنان كەلۋٸ مٷمكٸن. بٸرٸ باقىلاۋدى قامقورلىق دەپ تٷسٸنسە, ەكٸنشٸسٸ ەركٸندٸكتٸ قامقورلىق دەپ بٸلەدٸ. ەندٸ وسى ەكٸ ارنانى توعىستىرىپ, ورتاق دٷنيە قالىپتاستىرۋ كەرەك.
ەرەسەكتٸك – اتا-انانىڭ سالعان سوقپاعىن سوقىر سەزٸممەن قايتالاماي, ٶز ٶمٸرٸڭدٸ سانالى تٷردە تاڭداۋ.