«بۇل ٶمٸرگە كەلگەن ەربٸر ادامزات بالاسىنىڭ ٷش تٷرلٸ مٸندەتٸ بولادى. ونىڭ بٸرٸنشٸسٸ – ۇرپاق ٶربٸتٸپ, ەۋلەت سانىن كٶبەيتۋ, ەكٸنشٸسٸ – عىلىممەن اينالىسىپ, شەكٸرت تەربيەلەۋ, ٷشٸنشٸسٸ – ٸلٸم-بٸلٸم جيناپ, حالقىنا قىزمەت ەتۋ», – دەپ ەرتە زاماندا ٶتكەن داناگٶيلەرٸمٸز وسىنداي عيبراتتى سٶز قالدىرىپ كەتسە كەرەك. بۇل جەردە ازاماتتىق بورىشتى ورىنداۋ ٷشٸن ەلدٸڭ بارلىعى عالىم بولىپ كەتۋٸ كەرەك پا دەگەن كٶلدەنەڭ سۇراق تۋىنداۋى دا مٷمكٸن. ەرينە, ۇستاز-عالىم بولۋ كەز-كەلگەن ادامنىڭ پەشەنەسٸنە جازىلا بەرمەيتٸن باقىت. دەگەنمەن دە ٶمٸردە كٶرگەن-بٸلگەنٸن, ٶز بٸلەتٸنٸن باسقاعا ٷيرەتە بٸلسە, ولاردى جاقسى ٶنەگەلەرگە باۋلىسا ۇستازدىق دەگەن, مٸنە – سول! جالپى, وسى تۇرعىدان الىپ قاراعاندا عالىمقايىر مۇتانۇلى ازاماتتىق پارىزىنىڭ بارلىعىن ابىرويمەن ورىنداپ كەلە جاتقان ارداقتى جان دەپ وي تٷيۋگە بولادى. ول ۇرپاق ٶسٸردٸ, ول ٶمٸر بويى ٸلٸم-بٸلٸم جيناپ, ونىمەن تۋعان حالقىنا شاپاعات شاشىپ كەلە جاتىر. «بٸلٸم ينەمەن قۇدىق قازعانداي» دەپ دانا حالقىمىز بەكەر ايتپاعان. ۇزاق جىلعى عىلىمي ٸزدەنٸس, قاجىرلى ەڭبەك عالىمقايىر مۇتانوۆتى جاي عالىم عانا ەمەس, جوعارى بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸنٸڭ ٸسكەر دە قارىمدى مامانىنا, بٸلٸكتٸ مەنەدجەرٸنە اينالدىردى.
بٷگٸندە اكادەميك عالىمقايىر مۇتانۇلى باسقارىپ وتىرعان قازاق بٸلٸمٸ مەن عىلىمىنىڭ قاراشاڭىراعى – ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ بيٸك بەلەستەردٸ باعىندىرىپ, تولايىم تابىستارعا قول جەتكٸزٸپ وتىر. ورتا ازيياداعى جوعارى وقۋ ورىندارى اراسىندا العاشقى بولىپ ەلەمنٸڭ 250 ٷزدٸك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قاتارىنا ەنۋٸ وسىنىڭ ناقتى ايعاعى ٸسپەتتەس. ەڭ باستىسى – ٷزدٸكتەردٸڭ بۇل توبىندا تمد ەلدەرٸنەن لومونوسوۆ اتىنداعى مەسكەۋ مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸمەن بٸرگە ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ عانا بار ەكەنٸن ەرەكشە اتاپ ٶتكەنٸمٸز ابزال. مەملەكەت باسشىسى – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ 2020 جىلعى دەيٸن كەم دەگەندە ەكٸ قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورنى ەلەمنٸڭ ەڭ ٷزدٸك 200 ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قاتارىنا ەنۋ تاپسىرماسىن جٷكتەگەن بولاتىن. بٷگٸندە قاراشاڭىراقتا بۇل مٸندەتتٸڭ مەجەسٸنەن شىعۋ جولىندا قاجىرلى جۇمىستار اتقارىلىپ, قۇرىلىمدىق جاڭارۋ جٷزەگە اسىرىلۋدا. ونىڭ نەگٸزٸندە باسقارۋداعى نەتيجەگە باعىتتالعان پروتسەستٸك مەنەدجمەنتكە كٶشۋ ەنگٸزٸلدٸ. دەل وسى كٶرسەتكٸشتەر ارقىلى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸ دامۋدىڭ داڭعىل جولىنا بەت الىپ, جاھاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى رەيتينگٸندە ٷزدٸك كٶرسەتكٸشتەرگە يە بولدى. سوڭعى بەس جىلدا ەلەمدٸك بەدەلدٸ رەيتينگتەگٸ ۋنيۆەرسيتەت كٶرسەتكٸشتەرٸ قارقىندى تٷردە العا جىلجىپ, از عانا مەرزٸمدە 500 ساتىعا جوعارى كٶتەرٸلدٸ.
عىلىمي ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ – ەلٸمٸزدەگٸ جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ باستى مٷددەلەرٸنٸڭ بٸرٸ ەكەندٸگٸ بەلگٸلٸ. وسىعان وراي, قازۇۋ-دا ٸلكٸمدٸ ٸستەر ٸسكە اسىرىلۋدا. مەسەلەن, ۋنيۆەرسيتەت عالىمدارى بٸر عانا 2015 جىلى 500 عىلىمي جوبانى جٷزەگە اسىرىپ, 200 پاتەنت الۋى سٶزٸمٸزگە ايقىن دەلەل بولماق. سونىڭ ٸشٸندە 3 حالىقارالىق قۇجات بار. قازٸرگٸ كٷندە قازاقستانداعى ٸرٸ ٶندٸرٸستٸك كەسٸپورىندارىندا ۋنيۆەرسيتەت كافەدرالارىنىڭ عىلىمي-زەرتتەۋ الاڭدارىن قۇرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلۋدە. ۋنيۆەرسيتەت قابىرعاسىندا 75 ستۋدەنتتٸك يننوۆاتسييالىق جوبا جٷزەگە اسىرىلاتىن 14 ستۋدەنتتٸك بيزنەس-ينكۋباتور جۇمىس جاساۋدا. سونىمەن قاتار, توكيو ۋنيۆەرسيتەتٸمەن بٸرگە عىلىمي-تەحنولوگييالىق نانوسپۋتنيك دايىندالىپ, ونى 2017 جىلى ۇشىرۋ جوسپارلانىپ وتىر. ورتالىق ازييادا تەڭدەسسٸز ۋنيۆەرسيتەت قالاشىعىنداعى كامپۋستار ينفراقۇرىلىمىنىڭ ەكٸنشٸ كەزەڭٸ جٷرگٸزٸلۋدە. ەل-فارابي كٸتاپحاناسى, «جاس عالىمدار ٷيٸ», «كەرەمەت» ستۋدەنتتەرگە قىزمەت كٶرسەتۋ ورتالىعى مەن ريو وليمپياداسىنىڭ چەمپيونى دميتريي بالاندين اتىنداعى جٷزۋ باسسەينٸ, قازۇۋ ستۋدەنتتەرٸ مەن تٷلەكتەرٸنٸڭ سالتانات قاقپاسى سيياقتى جاڭا عيماراتتار مەن نىساندار قولدانىسقا بەرٸلدٸ. 80 جىلدان استام تاريحى بار ٸرگەلٸ بٸلٸم ورداسى كٶپتەگەن يننوۆاتسييالىق ەرٸ رۋحاني جان دٷنيەنٸ بايىتاتىن ٸلكٸمدٸ جوبالاردىڭ ۇيىتقىسىنا اينالىپ وتىر, بٷگٸندە. «Al-Farabi university – smart city», «100 كٸتاپ», «مەن جاستارعا سەنەمٸن!», «اينالاڭدى نۇرلاندىر!», «قازۇۋ – GREEN CAMPUS», «سالاماتتى دەنە مەدەنيەتٸ», «جاسىل كٶپٸر – ۇرپاقتان-ۇرپاققا» اتتى يننوۆاتسييالىق تەربيە جوبالارىنىڭ ماقساتى – ستۋدەنتتٸ ساپالى بٸلٸم بەرۋمەن قاتار, بەسەكەگە قابٸلەتتٸ مامان, جان-جاقتى بٸلٸمدٸ, ۇلتجاندى تۇلعا رەتٸندە قالىپتاستىرۋ.
عالىمقايىر مۇتانۇلى كٶپشٸلٸك اراسىندا ٷلكەن قولداۋعا يە بولعان «اينالاڭدى نۇرلاندىر!» جوباسى تۋرالى بىلاي دەپ پايىمدى پٸكٸر بٸلدٸرٸپتٸ: «بۇل جوبا – ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ ەلٸمٸزدٸڭ دامۋى بويىنشا قويىپ وتىرعان ستراتەگييالىق ماقساتتاردى شەشۋگە باعىتتالعان ٸرٸ جوبا. بۇل قوعامدى دامىتۋشى عانا ەمەس, جانىمىزدى تازارتىپ, اينالانى نۇرلاندىراتىن بٸردەن-بٸر باعدارلاما. «اينالاڭدى نۇرلاندىر!» – اينالاڭا قامقورلىق تانىتىپ, ٸزگٸلٸك دەنٸن سەبۋ, جارقىن دا نۇرلى ٶمٸرگە جول باستاۋ دەگەن ۇعىم... كەز كەلگەن جان ٶمٸردە قانداي ٸز قالدىرامىن دەگەن ويدى ەستە بەرٸك ۇستاعانى جٶن. كٶرەالماۋشىلىق, قىزعانشاقتىق بار جەردە ەش دامۋ بولمايدى. اياقتان شالۋ, ارىزقويلىق جاقسى قاسيەت ەمەس. نەبٸر ٸزگٸ نيەتتەردٸ جاستار بويىندا قالىپتاستىرۋ ارقىلى ٶركەنيەتكە قول جەتكٸزەمٸز. ٶركەنيەت ارقىلى, العان ٸلٸم-بٸلٸمدەردٸ جاقسى ٸسكە جۇمساۋ ارقىلى, تەربيەگە دەن قويۋ ارقىلى ەلدٸ, ۇلتتى دامىتامىز».
ال, «Al-Farabi university – smart city» ٶزٸندٸك بٸرەگەي باعدارلاماسىنىڭ باستى مٸندەتٸ – وقۋ ورنىن ەلەمدٸك دەڭگەيدەگٸ زەرتتەۋ ۋنيۆەرسيتەتٸنە اينالدىرۋ. مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ «قازاقستاننىڭ ٷشٸنشٸ جاڭعىرۋى: جاھاندىق بەسەكەگە قابٸلەتتٸلٸك» اتتى قازاقستان حالقىنا ارناعان بيىلعى جولداۋىنىڭ بٸرٸنشٸ باسىمدىعىندا ەكونوميكانىڭ جەدەلدەتٸلگەن تەحنولوگييالىق جاڭعىرتىلۋى جايىندا ايتقان بولاتىن. وسىعان وراي, قازۇۋ-دا قازٸرگٸ زامانعى يننوۆاتسييالىق ينفراقۇرىلىم جاساقتالعان. «ەلەكتروندى كامپۋس» جوباسى جٷزەگە اسىرىلىپ, احۋالدى باسقارۋ ورتالىعى, ەلەكتروندىق ٷكٸمەتكە ۇقساستىرىلىپ ستۋدەنتتەرگە قىزمەت كٶرسەتەتٸن «كەرەمەت» ورتالىعى اشىلدى. سونىمەن قاتار, ەلەكتروندىق قۇجات الماسۋ ەنگٸزٸلدٸ, «ۋنيۆەر» بٸرەگەي اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق جٷيەسٸ ٸسكە قوسىلدى. قارشاڭىراق قازۇۋ – اقپاراتتىق-كوممۋنيكاتسييالىق جٷيەلەردٸڭ سوڭعى جەتٸستٸكتەرٸنە نەگٸزدەلەتٸن كٶپشٸلٸككە ارنالعان اشىق ونلاين كۋرستاردىڭ ۇلتتىق تۇعىرناماسىن جاساۋدىڭ باستاماشىسىنا اينالىپ وتىر.
قازىنالى قازۇۋ بەلگٸلٸ عالىمداردىڭ, تاعىلىمدى تۇلعالاردىڭ ورتاسى ەكەندٸگٸ بەلگٸلٸ. وسى ورايدا ٶنەگەلٸ ازاماتتاردىڭ ٶمٸرٸ مەن ەڭبەك جولىنان تۇراتىن «ٶنەگەلٸ ٶمٸر» سەريياسى بويىنشا كٸتاپتار شىعارۋ قولعا الىندى. كٸتاپقا ەل ٷشٸن ەڭبەگٸ سٸڭگەن تۇلعالار مەن وردالى وقۋ ورنىندا ەسەلٸ ەڭبەك ەتكەن تۇلعالاردىڭ ٶمٸرٸ كەڭٸنەن قامتىلىپ, ۇسىنىلادى. بٷگٸنگە دەيٸن جٷزدەن اسا ەڭبەكتەر شىعارىلدى. الداعى ۋاقىتتا دا تۇراقتى تٷردە جارىققا شىقپاق.
رەكتور عالىمقايىر مۇتانوۆ ٶزٸنٸڭ بٷكٸل قابٸلەت-قارىمىن, بٸلٸم مەن تەجٸريبەسٸن ۋنيۆەرسيتەتتەگٸ بٸلٸم بەرۋ ساپاسىن ەلەمدٸك ستاندارتتارعا سەيكەستەندٸرۋ ٸسٸنە جۇمىلدىرا وتىرىپ, عاجايىپ ٸزدەنٸستەردٸ جٷزەگە اسىرۋدا, بٷگٸنگە دەيٸن اسا اۋقىمدى مٸندەتتەردٸ ەڭسەردٸ. سونىڭ نەتيجەسٸندە قازۇۋ ەلەمدەگٸ الدىڭعى قاتارلى وقۋ ورىندارى قاتارىنان كٶرٸندٸ. ولاردىڭ بٸر پاراسىن جوعارىدا اتاپ ٶتتٸك. ەرينە, ونىڭ بۇل سالاداعى ەسەلٸ ەڭبەكتەرٸ تيٸستٸ باعاسىن الىپ تا جاتىر.
قازاق بٸلٸم مەن عىلىمىنىڭ دامۋىنا سٸڭٸرگەن ەڭبەكتەرٸ ٷشٸن عالىمقايىر مۇتانۇلى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن عىلىم جەنە تەحنيكا قايراتكەرٸ اتاعىمەن, «پاراسات» وردەنٸمەن, «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸنە 10 جىل», «قازاقستان پارلامەنتٸنە 10 جىل» مەرەكەلٸك مەدالدەرٸمەن, «قر پرەزيدەنتٸنٸڭ ەرەكشە بەلگٸسٸ», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ حالىققا بٸلٸم بەرۋ ٷزدٸگٸ», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتٸ بٸلٸم بەرۋ قىزمەتكەرٸ», «قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ قۇرمەتتٸ ينجەنەرٸ» تٶسبەلگٸلەرٸمەن ماراپاتتالدى.
عالىمقايىر مۇتانۇلىنىڭ عالىمدىق قىرلارى ٶزٸنشە بٸر ۋنيۆەرسيتەت دەسەك, ارتىق ايتقاندىق ەمەس. «عىلىم تاپپاي ماقتانبا, قۇمارلانىپ شاتتانبا», – دەپ ۇلى اباي ايتىپ كەتكەندەي, عىلىمدى ٶزٸنٸڭ ٶمٸرلٸك ٶلشەمٸنە اينالدىرعان اكادەميك مۇتانوۆ بٷكٸل سانالى عۇمىرىن وقۋ-بٸلٸم جولىنداعى ٸزدەنٸسكە ارناعان ۇشان-تەڭٸز دارىن يەسٸ. ول 10 حالىقارالىق اكادەمييالاردىڭ اكادەميگٸ. Oل ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق ٷدەرٸستەر اياسىنداعى تاقىرىپتارعا جازىلعان 400-دەن ارتىق عىلىمي جارييالانىمنىڭ, سونىڭ ٸشٸندە 10 مونوگرافييانىڭ, وقۋلىقتاردىڭ, وقۋ قۇرالدارىنىڭ, ەدٸستەمەلٸك ەزٸرلەمەلەردٸڭ اۆتورى, بۇلار اقش, چەحييا, شۆەتسييا, گەرمانييا مەن شۆەيتسارييادا باسىپ شىعارىلعان. ول 35-تەن استام پاتەنتتٸڭ, ٶنەرتابىستاردىڭ اۆتورى. ول جاساندى اقىل-پاراساتتى, ساراپتاما جٷيەلەرٸنقولدانۋ نەگٸزٸندە تەحنيكالىق جەنە ەلەۋمەتتٸك-ەكونوميكالىق سالالارداعى ماتەماتيكالىق ٷلگٸلەۋ جەنە باسقارۋ جٶنٸندەگٸ عىلىمي مەكتەبٸن قۇردى. ول ٷش عىلىم دوكتورىن جەنە وتىزعا جۋىق عىلىم كانديداتىن دايىندادى.
بٷگٸندە مەملەكەتٸمٸزدە يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق جوبالار قارقىندى ٸسكە اسىرىلۋدا. مەملەكەت ەكونوميكاسىنىڭ ٶزەگٸ سانالاتىن اگرارلىق سالا الدىندا تۇرعان مٸندەتتەر مەن مەجەلەر دە اۋقىمدى ەكەندٸگٸ راس. بۇل تۇرعىدا قازاقستانداعى ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەن ونى شەشۋدەگٸ جەنە اتالعان سالاداعى يننوۆاتسييالىق ٸلكٸمدٸ ٸستەردٸ ٸسكە اسىرۋداعى اگروٶنەركەسٸپ كەشەندەرٸ جەنە ورتالىقتارىنىڭ مٷمكٸندٸگٸ مەن باسىمدىقتارى ايتارلىقتاي ەكەندٸگٸ جاسىرىن ەمەس. وسى رەتتە ايتا كەتەيٸك, ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى, قر ۇعا اكادەميگٸ, تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور عالىمقايىر مۇتانوۆ: «جاڭا يندۋسترييالىق-يننوۆاتسييالىق دامۋ باعدارلاماسىنىڭ بەسجىلدىعىندا قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ الدىندا مودەرنيزاتسييا بويىنشا اۋقىمدى مٸندەتتەر تۇر. قازٸرگٸ كٷندە ۋنيۆەرسيتەتتەر عىلىم مەن يننوۆاتسيياعا باسىمدىق بەرۋٸ قاجەت» دەگەن-تٸن. ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اگروبيوستانتسيياسىندا اۋىلشارۋاشىلىق سالاسىنداعى عىلىمي-يننوۆاتسييالىق جۇمىستار مەن ستۋدەنتتەر پراكتيكاسى جٷرگٸزٸلەدٸ. بۇل تۇرعىدا اۋماعى 10 گەكتاردى قۇرايتىن عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىقتا اگروبيوەكولوگييالىق زەرتحانا, تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتٸلگەن ستانتسييا, اۋىلشارۋاشىلىق ٶنٸمدەرٸن ساقتاۋ قويماسى مەن تەحنيكالارى جەنە شەبەرحانا جۇمىس ٸستەيدٸ. اگروبيوستانتسييا اۋماعىنداعى القاپتا بيدايدىڭ ەرەكشە سۇرىپتارى ٶسٸرٸلٸپ, سۋلاندىرۋ جٷيەسٸ مەن اگروتەحنيكالىق ٸس-شارالارى تۇراقتى تٷردە جٷرگٸزۋ قولعا الىنعان. تٷرلٸ ٶنٸمدەر مەن جەمٸس-جيدەكتەر جەرمەڭكەلەردە نارىق باعاسىنان تٶمەن دەڭگەيدە ساتىلىپ, ازىق-تٷلٸك قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسسىز ەتۋگە ٶزٸندٸك سٷبەلٸ ٷلەسٸن قوسۋدا.
ٶتكەن جىلى قازۇۋ-دىڭ اگروبيوستانتسيياسىندا الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ اماندىق باتالوۆ ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعىمەن جەنە وڭتٷستٸك كورەياداعى دونگۋك ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸمەن كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ. كەزدەسۋ اياسىندا نەگٸزگٸ ەڭگٸمە ٶزەگٸ ەلٸمٸزدە تۇقىمدىق كارتوپ پەن قۇلپىنايدى گيدروپونيكادا ٶسٸرۋدٸڭ جاڭا ەدٸستەرٸن قولدانۋ مەسەلەلەرٸ تۋراسىندا ٶربٸدٸ. بٸلٸم مەن عىلىمنىڭ قاراشاڭىراعى ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ ارقىلى بٷگٸندە الماتى وبلىسى كٶلەمٸندە كٶپتەگەن يننوۆاتسييالىق جوبالار ٸسكە اسىرىلۋدا. تىڭ يدەيالاردى كەلەشەكتە ۋنيۆەرسيتەت ارقىلى رەسپۋبليكا كٶلەمٸندە تاراتۋ جوسپاردا بار ەكەندٸگٸن اتاپ ٶتكەن لەزٸم. بۇل ورايدا, ۋنيۆەرسيتەت رەكتورى عالىمقايىر مۇتانۇلىنىڭ باسشىلىعىمەن ەلٸمٸزدەگٸ بٸردەن-بٸر عىلىمي-ٶندٸرٸستٸك ورتالىعى رەتٸندە سانالار اگروبيوستانتسييانىڭ ٷلەس قوسارىنا سەنٸمٸمٸز كەمٸل.
«عىلىمدى ٶمٸرٸنە سەرٸك ەتكەن ادام عانا ناعىز عالىم بولىپ قالىپتاسپاق», – دەپتٸ اۆراام يوففە. عۇلامانىڭ وسى سٶزٸ كەيدە ماعان عالىمقايىر مۇتانۇلى سيياقتى ازاماتتارعا ارناپ ايتىلعان سٶز سيياقتى كٶرٸنەدٸ. ول كٸسٸنٸ تانيتىن نەمەسە ارالاستىعى بار ادامداردى بٸلەمٸن. سولاردىڭ بەرٸ-بەرٸ عالىمقايىر اعا تۋرالى جاقسى سٶزدەرٸن ايتۋدان ەستە جالىققان ەمەس. «جاقسىنىڭ جاقسىلىعىن ايت, نۇرى تاسىسىن» دەگەن حالقىمىزدىڭ عيبراتتى سٶزٸ ويعا ورالادى وسىندايدا. سٶز سوڭىندا قاجىرلى ەڭبەكتٸ, ۇشان-تەڭٸز عىلىمي ٸزدەنٸستەردٸ سەرٸك ەتٸپ كەلە جاتقان اياۋلى اعامىزعا جاسىڭىزعا جاس قوسىلسىن, دەنٸڭٸز ساۋ, ەڭبەگٸڭٸز جەمٸستٸ بولعاي دەمەكپٸز.
قۇتتىمۇرات تاعاەۆ,
ەل-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ اگروبيوستانتسيياسىنىڭ ديرەكتورى, وقۋ اگروبيو-زەرتحاناسىنىڭ مەڭگەرۋشٸسٸ
.jpeg)