بٷگٸندە دٸني ساۋاتىنىڭ ازدىعىنان كٶپتەگەن ادام باسقا اعىمنىڭ جەتەگٸندە كەتٸپ, ولارمەن ارنايى ماماندار وڭالتۋ ورتالىعىندا وڭالتۋ-تٷسٸدٸرۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزەدٸ. اعىمنىڭ اعىسىندا كەتٸپ, تالايدىڭ تاعدىرىنا ەسەر ەتٸپ جٷرگەن ونداي ازاماتتارعا ەڭ ەۋەلٸ پسيحولوگ ماماننىڭ كٶمەگٸ كەرەك. ەدەتتە كٶپشٸلٸك پسيحولوگ پەن پسيحياتردى شاتاستىرىپ, مامانداردىڭ نەتيجەلٸ جۇمىس ٸستەۋٸنە دە كەدەرگٸ كەلتٸرەدٸ ەكەن. بۇل تۋرالى الماتى قالاسى قوعامدىق دامۋ باسقارماسىنىڭ جانىنداعى «كەڭەس بەرۋ جەنە وڭالتۋ ورتالىعىنىڭ» پسيحولوگ-تەولوگى باۋىرجان احمەتوۆپەن ەڭگٸمەلەستٸك.
– باۋىرجان امانگەلدٸۇلى, جالپى وڭالتۋ جۇمىستارىندا پسيحولوگتىڭ رٶلٸ قانداي?
–نەگٸزٸ پسيحولوگتىڭ رٶلٸ ٶتە ماڭىزدى دەپ ايتۋعا بولادى. مىسالى مەن وڭالتۋ ورتالىعىندا پسيحولوگپەن قاتار تەولوگ مٸندەتٸن دە اتقارامىن. سەبەبٸ, مەن جاي عانا پسيحولوگ ەمەس, دٸني ساۋاتىم مەن بٸلٸمٸم بار. بٸزگە كەلگەن كليەنتتٸڭ كٶبٸسٸ جات اعىمنىڭ جەتەگٸنە تٷسٸپ قالعان پروبلەما بويىنشا كەلەدٸ. بٸزدٸڭ ماقساتىمىز – ولاردى رايىنان قايتارۋ. ەندٸ پسيحولوگ دەگەن دٸني سالادا بولسىن, باسقا سالادا بولسىن, ەڭ الدىمەن, ادام وعان كەلگەندە سەنٸمدٸلٸك تۋعىزا بٸلۋ كەرەك. سول سەبەپتەن ەڭ الدىمەن ادامدى ٶزٸمٸزگە قاراتۋعا تىرىسامىز. ادام بٸزگە سەنٸمدٸ بولىپ, كابينەتكە كٸرگەندە ٷيگە كەلگەندەي بولادى, اياق كيٸمٸن شەشٸپ, بٸز وعان شاي ۇسىنىپ, بارلىق جاعدايلار جاسالادى. سونداي بٸر جىلى جاعداي جاسالىپ, اۋراسى جاقسى بولۋ كەرەك. ەكٸنشٸدەن, كونتاكت قويىپ, ادام ٶز پروبلەماسىن ايتۋعا تىرىسادى. بٸراق وسىندا كەلگەن بارلىق ازاماتتار ٶزٸنٸڭ ٸشكٸ دٷنيەسٸن ايتام دەپ كەلمەيدٸ. ونى دا بٸرنەشە سەبەپتەرٸ بار. بٸرٸنشٸدەن, بٸزدٸڭ قوعامدا كەڭەس بەرۋ جەنە وڭالتۋ دەگەن سٶزدٸ ەستٸگەندە ولاردىڭ قۇلاقتارىنا جات بولىپ تيەدٸ. مىسالى بٸزدە وڭالتۋ دەگەندٸ كٶبٸنەسە ناركو نەمەسە الكوگوليزمگە سالىنىپ كەتكەن ادامدارداي تٷسٸنەدٸ. سوندىقتان كەلگەن باۋىرلارىمىزعا ەڭ الدىمەن تٷسٸندٸرەمٸز. بٸز نەگٸزٸ دٸني سالادا ٸستەگەننەن كەيٸن, جات اعىمداردىڭ ەسەرٸ پايدا بولسا, سودان شىعارۋعا كٶمەكتەسەتٸنٸمٸزدٸ جەتكٸزەمٸز. وسى باعىتتا بٸزگە كەلەتٸن ادامداردى ەكٸگە بٶلۋگە بولادى: بٸرەۋٸ جات اعىمنىڭ ەسەرٸن سەزبەگەن, بٸراق بٸلەدٸ, ەستٸگەن. ەكٸنشٸسٸ سول جات اعىمنىڭ ەسەرٸنە كٸرٸپ كەتكەن ادامدار.
–جالپى راديكالدى يدەيالاردى قولداۋشىلاردىڭ پسيحولوگيياسىندا قانداي ەرەكشەلٸك, قانداي ٶزگەرٸستەر بولدى? ياعني ولاردىڭ بەينەسٸ قانداي?
–يە, پسيحولوگييالىق پورترەت نەمەسە پسيحولوگييالىق بەينەۋ دەيدٸ عوي. ەڭ الدىمەن, بٸز ولاردى قوعامنىڭ ٸشٸنەن قالاي كٶرە الامىز? نەگٸزگٸ بەلگٸسٸ ولار سونداي تەۋەلدٸ بولادى. بىلاي ايتقاندا ول ۇعىم جەنە سونداي ٸس ەرەكەتتەرٸ بٷگٸن باستالعان جوق. بۇرىنعى بالا كەزٸنەن باستالعان دٷنيە. ادامدار كٶبٸنەسە بالا كەزٸنەن ەرتٷرلٸ كوپلەكستەردٸ سەزٸپ, قوعامدا ٶزٸنٸڭ ورنى بولماعان, تۇلعا رەتٸندە قالىپتاسپاعان, پروبلەمالار, سترەستٸك جاعدايلار, دەپرەسسييالار, سونداي ٶمٸرلەرٸندە بٸر كەزەڭدەر بولادى. جات اعىمداردىڭ ەمسارلارى, ادامدارى جاقسى پسيحولوگتار, سونداي كەزەڭدە سول جاعدايدى قولدانىپ, ادامعا كٶمەكتەسٸپ, ونى ورتاسىنا الىپ وسى شەڭبەردەن شىعارمايدى. سەبەبٸ, ەڭ الدىمەن, ادام قالاي بولسا دا قوعامسىز ٶمٸر سٷرە المايدى. وعان سول قوعامنىڭ ٷلكەن باعاسى كەرەك. سوندىقتان سول ۋاقىتتان باستاپ ادام ٶز ٶزٸن تۇلعا دەپ ەسەپتەي الادى. وعان «سەن بٸزدٸڭ باۋىرسىڭ, سەنٸڭ پروبلەمالارىڭ – بٸزدٸڭ پروبلەمامىز, ەگەر ساعان كٶمەك كەرەك بولسا, بٸز ەرقاشان دا دايىنبىز» دەگەن سيياقتى قولداۋ بٸلدٸرەدٸ دە, ادامدار ولاردىڭ پسيحولوگييالىق ەسەرٸنەن ورتالارىنا كٸرٸپ كەتەدٸ. ال ەندٸ ودان شىعۋ ٶتە قيىن. سەبەبٸ, شىعايىن دەسە, ولارعا قارسى سٶيلەيٸن دەسە, وسى كەزدەن باستاپ ولار قاتتى سٶيلەي باستايدى. «بٸز قيىن بولعان كەزدەردە ساعان كٶمەكتەستٸك, سەنٸ تۋرا جولعا قويدىق, سەنٸ قاراڭعىلىقتان جارىققا شىعاردىق» دەپ الدىڭعى ٸستەگەندەرٸن مٸندەت ەتٸپ الدىنا قويادى. وسىنداي ەسەرلەر ٶتە كٶپ.
تاعى ەكٸنشٸ تيپ بار. بٸزگە كەلەتٸن ادامداردىڭ بارلىعى سونداي كومپلەكس كٶرگەن, قيىنشىلىق كٶرگەن ازاماتتار دەپ 100 پايىز ايتۋعا بولمايدى. سەبەبٸ ونىڭ ٸشٸندە ەكٸ قىزىل ديپلومى بار ادامدار, جاقسى وقىعان, وسى قوعامدا بٸر دەرەجەگە جەتكەن ادامدار دا بار. بٸراق سول ادامدار نەگە بٸر توپتارعا ەرٸپ كەتەدٸ? ەندٸ دٸني سالاعا قاراعاندا, جات اعىمنىڭ ەسەرٸنەن دەپ جاتىرمىز عوي, بٸرٸنشٸدەن ولار ەدٸلدٸكپەن الادى. وسى ٶمٸردە ەدٸلدٸككە ۇمتىلعان ادامدار, ەرقاشان ەدٸلدٸكتٸ تالاپ ەتەدٸ. سوندا وسى ٶمٸردە كٶبٸنەسە ەدٸلدٸكتٸ تابا الماي, بٸراق ولاردىڭ ۇسىنعان باعدارلاماسىندا نەمەسە ٶزٸنٸڭ تاراتىپ جٷرگەن ٶمٸرگە كٶزقاراستارىندا ٶتە كٶپ نەرسەنٸ تابادى. سەبەبٸ, ەدٸلدٸك ادامداردىڭ قولدارىندا ەمەس, ەدٸلدٸك اللانىڭ قولىندا دەگەندەي, ول ەدٸلدٸكتٸ سول جەردەن ٸزدەي باستايدى كٶبٸنەسە. مٸنە, وسىنداي تٷسٸنٸكتٸڭ سالدارىنان ەكٸنشٸ تيپتەگٸ وقىعان, كٶزٸ اشىق, ەشتەڭەگە مۇقتاج ەمەس ادامدار دا اداسىپ جاتادى.
–وڭالتۋ ورتالىقتارىنداعى ادامداردى ەكٸگە بٶلەدٸ: وڭالتۋعا كٶنەتٸن جەنە كٶنبەيتٸن ادامدار بولادى دەيدٸ. سٸزدٸڭ تەجٸريبەڭٸزدە كٶنبەيتٸن ادامدار كەزدەستٸ ما? ولارمەن قالاي جۇمىس ٸستەدٸڭٸز?
–ەلبەتتە. مۇندا بٸزدٸڭ ورتالىققا كەلگەندە بٸرەۋلەرٸ ٶزدەرٸنٸڭ اتا-اناسىن, نەمەسە وتباسى مٷشەسٸن الىپ كەلەدٸ. ولاردىڭ ناسيحاتتارىنا قاراپ, «سەنٸڭ ٶمٸردەگٸ ٸس-قيمىلىڭ بٸزگە ۇنامايدى, بٸر نەرسەگە كٸرٸپ كەتتٸڭ با» دەگەندەي جەتەكتەپ الىپ كەلەدٸ. ٶز ەركٸمەن كەلۋ كٶپ ەمەس. كٶبٸنەسە ەرقاشاندا ادام ٶزٸنٸڭ اقيقاتىنا سەنەدٸ, اقيقات مەنٸڭ قولىمدا دەيدٸ. سوندىقتان وسىندا كەلگەن ادامداردىڭ جارتىسى قارسى بولىپ كەلەدٸ. قارسى بولىپ كەلگەندە دە بٸرٸنشٸ ەسٸكتٸ اشىپ قادام جاساعاننىڭ ٶزٸندە ۇرىسپەن كەلەدٸ. «قاي سەبەپتەن, نەگە مەنٸ شاقىراسىڭدار, نەگە مەنٸ مازالايسىڭدار» دەگەندەي. بٸزدٸڭ, پسيحولوگتاردىڭ بٸرٸنشٸ ماقساتى كومفليكتولوگييادان الىپ الىپ قارساساق, كومفليكتٸ ەڭ الدىمەن ٶز قالپىنا كەلتٸرۋ. ياعني ادام وسىندا كەلگەندە وعان بٸزدٸڭ جۇمىستىڭ ماقساتىن تٷسٸندٸرەمٸز. ەكٸنشٸدەن سەنٸمدٸلٸككە شاقىرامىز. پسيحولوگ دەگەن سيقرىشى ەمەس, بٸرەۋدٸڭ جٷرەگٸن اشىپ, ونى تازالاپ نەمەسە باسىنداعى كەرەك ەمەس دٷنيەنٸ الىپ تاستايتىن سيقىرلى تاياقشاسى جوق. بۇل ٷلكەن ەرتەگٸ ەمەس, بٸز سٷرٸپ وتىرعان ٶمٸر. ناقتى, بٸرٸنشٸدەن, بٸز بٸزگە كەلگەن ادامداردىڭ الدىنا ونىڭ پروبلەماسىن جالپى كٶز الدىنا ەكەلۋگە جۇمىس ٸستەيمٸز. بىلاي ايتقاندا ول ٶزٸنٸڭ كٶزٸمەن الىستان كٶرسٸن, سەزٸنسٸن. باسقا ادامنىڭ كٶزٸمەن قاراسىن دەپ جاعداي جاسايمىز. جەنە دە ٶز اۋزىنان شىققان سۇحبات رەتٸندەگٸ بارلىق ايتقان سٶزدەرٸ اقىلعا ساي ما جەنە ونىڭ كٶزقاراسى, ونىڭ ۇعىمى ما, ول ۇعىمدى قاتە تٷسٸندٸ ما نەمەسە ونى بٸرەۋ پايدالانىپ, ەسەر ەتٸپ تۇر ما, ەڭ الدىمەن وسىنى الدىنا اشىپ كٶرسەتەمٸز. ال ول ادام وسى كابينەتتەن شىققاننان كەيٸن, ٷيٸنەە بارعاننان كەيٸن ٶزٸ جالعاستىرىپ ويلانا باستايدى. نەگٸزگٸ ماقسات سول. ەڭ الىدمەن, ادامدى باسقا توپتاردان الىپ شىعۋ. ال ول ٶتە قيىن نەرسە. سەبەب, بٸرٸنشٸدەن ادام ٶزٸنە سەنٸمدٸ بولۋ كەرەك. مىسالى ول دۇرىس جولمەن جٷر مە, ونىڭ ٶمٸرٸندە كەزدەسكەن وسى جولداعى پروبلەمالار دٸنمەن سەيكەس كەلە ما, كەلمەي ما, وسى تۇرعىدان العاندا پسيحولوگپەن سٶيلەسكەننەن كەيٸن تەولوگييا جاعىنان جاعىنان دا بٸز ٶتە كٶپ دەلەردەردٸ كەلتٸرەمٸز. كٸتاپتاردى اشىپ, وسىنداي بەتتە, وسىنداي عالىم, وسىنداي ۋاقىتتا ايتقان دەگەندە عانا ادام ويلانا باستايدى. سەبەبٸ جات اعىمداردىڭ ەڭ العاشقى ماقساتى ادامدى تەك قانا بٸر باعىتتا جٷرۋٸنە قالىپتاسقان. مىسالى, وسىنداي ۇعىم بولسىن دەپ تەك قانا بٸر جاقتى قارايدى. ال بٸزدٸڭ ماقساتىمىز ونى جان-جاقتى قاراتۋعا جۇمىس ٸستەۋ. جەنە دە ونى ٶز اقىلىمەن شەشٸپ, اناليزبەن, ٶزٸنٸڭ ويىمەن, پٸكٸرٸمەن ەكەلۋگە تىرىسامىز. ادام ٶزٸ «مەن ٶزگەرەمٸن» دەگەن نيەتٸنە كەلۋ كەرەك. ال ەگەر ونىڭ نيەتٸ ونداي بولماسا ٶتە قيىن. جەنە وسىندا كەلگەن ازاماتتاردىڭ كٶبٸسٸ مەن اقيقات جولىندا جٷرمٸن, مەنٸڭكٸ دۇرىس دەگەن ۇعىمدا كەلەدٸ. سوندىقتان ولاردى ويىنان اينىتۋ – ەڭ قيىنى.
–جالپى جات اعىمعا ەرۋگە ەيەل ادامنىڭ پسيحولوگيياسى بەيٸم با, ەلدە ەر ادامنىڭ پسيحولوگيياسى بەيٸم با? ەدەتتە ەر ادامدى بەيٸم, ەيەل ادامداردى ەرلەر تارتادى دەگەن تٷسٸنٸك قالىپتاسقان.
–مەسەلە مىنادا: دٸن سالاسىندا ەيەل مەن ەركەكتٸڭ رٶلٸندە ايىرماشىلىق بار دەپ ايتۋعا بولادى. سٸز ٶتە دۇرىس ايتتىڭىز, بٸرٸنشٸدەن, يسلام دٸنٸندە ەركەكتٸڭ رٶلٸ ٶتە جوعارى. ەكٸنشٸدەن ەر ادام قوجايىن. كٶبٸنەسە دٸن ۇستانعان ەيەل ادامدار ٶزٸنٸڭ بارلىق ٶمٸرٸن كٷيەۋٸنٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸنە ارتادى, «مەن وسى ادامعا تۇرمىسقا شىقتىم, مەن ٷشٸن ول ەر ادام جاۋاپتى» دەگەن جاۋاپكەرشٸلٸكپەن قارايدى. سوندىقتان كٶبٸنەسە ەركەك قاي باعىتتا ەيەل دە سونىڭ سوڭىنان ەرٸپ جٷرەتٸن ادام.
–جالپى, پسيحولوگ ەرتٸندە ايتىڭىزشى, اداسقان ادامدى قالپىنا كەلتٸرۋ ٷشٸن پسيحولوگ, تەولوگ, زاڭگەر, دٸندار, ورگان قىزمەتكەرلەرلەرٸنەن باسقا قانداي ماماندار قاجەت? وڭالتۋ سالاسىندا قانداي ماماندار جەتٸسپەيدٸ بٸزگە?
–قازٸرگٸ ۋاقىتتا ماماندار جەتٸسپەيدٸ دەپ ايتۋعا بولمايدى. كٶبٸنەسە ساۋات بولۋ كەرەك. بىلاي ايتقاندا ٶتە كٶپ ادامداردىڭ, بٸزگە كەلەتٸن ادامداردىڭ مىسالى, 85 پايىزى شىعار, دٸن جٶنٸندە ەشبٸر حابارى جوق. دٸني مەدرەسە نەمەسە جوعارعى وقۋ ورنىن بٸتٸرمەگەن. ٶزٸنٸڭ قالىپتاسقان ۇعىمدارى بار, سوعان قاتىپ قالعان. ەگەر وعان ەرتٷرلٸ دەلەلدەر كەلتٸرٸپ تٷسٸندٸرٸپ ايتساق, ونى قابىلدامايدى. سەبەبٸ ٶزٸنٸڭ ۇستانىمىنا, ٶزٸنٸڭ دٸنٸنە سەنەدٸ. بٸز ححٸ عاسىردا ٶمٸر سٷرٸپ جاتىرمىز, ينتەرنەت بار, ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەر بار. ونىڭ ٸشٸندە سول ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى 20 جىل بۇرىن جات اعىمنىڭ تٷبٸنە تٷسٸپ كەتكەن جاعدايلار بار. سول ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى, ينتەرنەت ارقىلى شەتەلدە جۇمىس ٸستەپ جٷرگەن ازاماتتار, ستۋدەنتتەر, ٶزٸنٸڭ دٸني باعىتىندا لەكتسييالارعا, ٷلكەن-ٷلكەن اۋديتورييا الىپ العان ادامدار 15-20 جىل بۇرىن ونىڭ بارلىعىنان ٶتكەن. كٶپ ادامدار ينتەرنەت ارقىلى اقپارات ٸزدەيدٸ عوي, اقپارات ٸزدەگەندە يسلام, مۇسىلمان دەگەندٸ بارلىعىن بٸردەي كٶرەدٸ. جات اعىمدار دەگەندٸ بٸلمەيدٸ. بارلىعى ولارعا ەدەمٸ, سونداي بٸر جاقسى كٶرٸنەدٸ. مەن سٸزگە بٸر مىسالى كەلتٸرەيٸن, يەگوۆا كۋەگەرلەرٸ بار عوي, ٶزدەرٸنٸڭ دٸني ۋاعىزدارىن كٸتاپتاردا باسىپ شىعارعاندا كٶبٸنەسە قازاقشا بولعان. قازاق تٸلٸمەن, سۋرەتتەرمەن قۇداي, پايعامبار دەگەن سٶزدەردٸ قولدانعان. ال بۇل قازاقتىڭ بالا كەزٸنەن ەستٸپ جٷرگەن نەرسەلەرٸ عوي. سوندىقتان ادامدار ونى اقيقات دەپ قابىلدايدى دا, ال بٸراق ونىڭ ٸشٸندە باسقا دٸني اقپاراتتار بولادى. كەزٸندە 70 جىل دٸن تۋرالى اقپاراتتىق ديفتٸك بولدى عوي. سول سەبەپتەن كٶپتەگەن ادامدار سول ۋاقىتتا جات اعىمدارعا ٶتٸپ كەتكەن. ەندٸ قازٸرگٸ ۋاقىتتا, اللاعا شٷكٸر, بٸزدٸڭ تەولوگىمىز دا, قمدب باسىتاماسىمەن اقپاراتتىق توپ مٷشەلەرٸ دە وسى اقپاراتتى قولدانىپ, قازٸر ەلەۋمەتتٸك جەلٸ ارقىلى, ينتەرنەت ارقىلى ناسيحاتتى جٷرگٸزٸپ جاتىر. ول – قۋانىش. سەبەبٸ بٸزدٸڭ دەستٷرلٸ يسلام دٸنٸن بٸزدٸڭ اتا-بابامىزدىڭ قانشاما عاسىر بويى قازاق ەلٸندە ۇستانعان. سونى ۋاعىز-ناسيحات ەتەدٸ. ال قازٸرگٸ ۋاقىتتا اقپاراتتىق سوعىس, سول سەبەپتەن قازٸر اقپارات كٸمنٸڭ قولىندا سول جەڭەدٸ.
–سٸزدەرگە كەلۋشٸلەردٸ كليەنت دەپ اتاپ وتىرسىز. ەمدەلۋشٸ مەن كليەنتتٸڭ ايىرماشىلىعى نەدە?
–بٸز وڭالتۋ ورتالىعىنا كەلۋشٸلەردٸ ەمدەلۋشٸ دەپ ايتا المايمىز. سەبەبٸ بٸز پسيحولوگ بولعاندىقتان, بٸز ناۋقاستارمە ەمەس, كليەنتتەرمەن جۇمىس ٸستەيمٸز. كٶپ ادامدار پسيحولوگ پەن پسيحياتردى شاتاستىرادى. پسيحولوگ دەنٸ ساۋ ادامدارمەن جۇمىس ٸستەيدٸ. ال پسيحياتر دەنساۋلىعىندا پسيحيكالارىندا ەرتٷرلٸ پروبلەمالارى بار ناۋقاس بولىپ ەسەپتەلەدٸ, ال بٸزدە – كليەنت.
–بٸر ادامدى تولىق وڭالتۋ جۇمىستارىن جٷرگٸزۋ ٷشٸن, ونىڭ پسيحولوگيياسىن قايتادان بۇرىنعى قالپىنا كەلتٸرٸپ, قوعامعا قايتا بەيٸمدەۋ ٷشٸن قانشا ۋاقىت كەتەدٸ?
–ٶتە كٶپ ۋاقىت. سەبەبٸ ادامنىڭ ەندٸ سول جات اعىمعا, سول توپقا كٸرٸپ كەتتٸ دەگەندە, ول بٸر كٷندە كٸرٸپ كەتكەن جوق قوي. ونىڭ ەرتٷرلٸ سەبەپتەرٸ بولدى. ٶمٸردەگٸ ەرتٷرلٸ جاعدايلار بولدى. ول سول توپتا 2-3 جىل ٶمٸر سٷرگەندە ونىڭ ەرتٷرلٸ ەدەتتەرٸ قالىپتاسقان. ەندٸ ونىڭ بارلىعىن بٸر ايدا نەمەسە جارتى جىلدا ٶز ٶزٸن تاعى تا ٶزگەرتۋ ٶتە قيىن نەرسە. سٸزگە تاعى بٸر وقيعانى ايتىپ بەرەيٸن. بٸر جٸگٸت بولدى. مۋزىكالىق بٸلٸمٸ بار, كونسەرۆاتورييانى بٸتٸرگەن دومبىراشى. وركەستردە ويناعان, ەرتٷرلٸ جەتٸستٸكتەرگە جەتكەن. بٸراق ەسەر بولىپ, سونداي جٸگٸتتەرمەن بٸرنەشە جىل بٸرگە بولىپ, «مۋزىكا جامان, دومبىرا دەگەن حارام , مۋزىكا تىڭداۋعا بولمايدى» دەپ, ٷيدەگٸ بارلىق اسپاپتاردى الىپ تاستاپ, ەشقانداي ساحناعا شىقپاي, كونتسەرتتەرگە بارماي, ٶزٸنٸڭ ماماندىعى بويىنشا مٷلدە ۇمىتتى. جەنە سەگٸز جىلداي وتباسىمەن ەرقاشاندا پروبلەما بولدى. بۇرىن ٷيرەنشٸكتٸ جاعدايلارعا باسقاشا كٶزقاراسپەن قاراي باستادىم دەيدٸ, مىناۋ حارام, مىناۋ بولمايدى, سەندەر قاتەلەسەسٸڭدەر, سەندەر اداسۋشى ادامسىڭدار دەگەندەي. بٸراق سول سەگٸز جىلدىڭ ٸشٸندە اقىرىن-اقىرىن ەموتسييام كەتتٸ, مەن جان-جاعىما قاراي باستادىم دەيدٸ. مەنٸمەن وقىعان جٸگٸتتەر دەرەجەگە جەتتٸ, بٸرەۋ پرورەكتور بولدى دەگەندەي, بٸرەۋٸ تانىمال بولدى. ال مەن ەشقانداي جەتٸستٸككە جەتپەدٸم دەيدٸ. بار ٶمٸرٸم توقتاپ قالدى دەيدٸ. اقىرىن-اقىرىن باسقاشا كٶزبەن قاراپ, سودان شىقتىم دەيدٸ. بٸز دە ٶزٸمٸزدٸڭ جۇمىسىمىز ارقىلى وعان پسيحولوگييالىق كٶمەك بەردٸك. ەندٸ قازٸرگٸ ۋاقىتتا سەگٸز جىل باسقا ٶمٸر سٷرٸپ, وڭالتۋ جۇمىستارىنىڭ نەتيجەسٸندە ەندٸ ەكٸ-ٷش جىل بولدى جاڭا عانا ٶز قالپىنا كەلٸپ جٷر. سول ٷشٸن ۇزاق ۋاقىت كەرەك دەيمٸن. ەڭ الدىمەن, ٶزٸنٸڭ جاقىن ادامدارى, وتباسى, ەيەلٸ, اتا-اناسى, بالالارى كٶمەكتەسۋمەن ٶتە ىقپالى بولادى. سوندا عانا ادام تەز وڭالۋعا مٷمكٸندٸك الادى.
–كليەنتتەردٸڭ ٶزدەرٸ ٶز ەركٸمەن كەلگەندەرٸ بولدى ما?
–ەرتٷرلٸ. كٶبٸنەسە, جاقىن تۋىستارى الىپ كەلەدٸ. مەنٸڭ بٸر بالام نەمەسە كٷيەۋٸم باسقاشا كٶزقاراسپەن ويلانا باستادى, ٶمٸرٸ ٶزگەردٸ دەپ ەرتٸپ كەلەدٸ. وسىدان جيىرما جىل بۇرىن وتباسىنىڭ ٸشٸندە بالا ناماز وقي باستاسا ونىڭ جاقىندارى «مەنٸڭ بالام جاقسى جولمەن ٶمٸر سٷرٸپ جاتىر, بارلىق جاماندىقتاردان ٸشٸمدٸكتەن, تەمەكٸدەن ت.ب الىستادى» دەگەندەي قۋاناتىن. قازٸرگٸ ۋاقىتتا بالا ناماز وقىدى دەگەندە, ول باسقا اعىمعا كەتٸپ قالماي ما دەگەندەي قورقىنىش پايدا بولادى, قازٸر جاعداي قيىن. بٸراق وعان تاعى دا ەسەر ەتەتٸن اقپاراتتىق قۇرالدار ەكەنٸن ەسكەرۋٸمٸز كەرەك.
قازٸر ەسٸمە بٸر ادام تٷسٸپ وتىر. نەگٸزٸ, ينتەللەكتۋالدى, بالا كەزٸنەن ٶتە كٶپ كٸتاپتار وقىعان, ەجەسٸ كٸتاپحاناشى بولعان. سوندا وسى اداممەن بٸرنەشە كەزدەسۋدە ول: «ٶتە كٶپ نەرسەلەرگە, ماعان بۇرىننان ناسيحاتتالعان, ۋاعىزدالعان نەرسەلەرگە كٷمەنمەن قارادىم» دەيدٸ. سەبەبٸ باسقا كٸتاپ وقۋعا, مىسالى, قازاق ەدەبيەتٸ بولسىن, ورىس ەدەبيەت بولسىن وقۋعا تىيىم سالعان. تەك قانا ٶزدەرٸنٸڭ كٸتاپتارىن ۇسىنىپ, تەك قانا وسى كٸتاپتاردى وقى دەپ, تەلەديدار كٶرسە, انانى ٸستەمە, مىنانى ٸستەمە دەگەندەي كٷمەندٸ تىيىمدار بولدى دەيدٸ. جەنە ينتەرنەت ارقىلى شاقىرىپ جٷرگەن ۋاعىزداردىڭ ٶزٸندە ۋاعىزشى ورىس تٸلٸن دۇرىس بٸلمەيتٸن باسقا ۇلت ەكەن. «سوندا مەن مىنا ادام ورىس تٸلٸن بٸلمەسە جەنە ورىسشا ۋاعىز-ناسيحات جٷرگٸزٸپ جاتىر جەنە ول ادام ايتقان نەرسەسٸن, ايتقان سٶزٸنٸڭ ماعىناسىن تٷسٸنبەيدٸ» دەپ ويلادىم دەيدٸ. ٶزٸ كٸتاپ وقىعاندى, جان-جاقتى بولعاندىقالايتىن ازامات باسىندا سول توپقا قوسىلىپ كەتكەن. قازٸر ٶزٸ كەلٸپ وڭالتۋ جۇمىستارىنان ٶتٸپ جاتىر. وسىنداي دا جاعدايلار بولىپ تۇرادى.
–ەڭگٸمەڭٸزگە راقمەت!
اقبوتا مۇسابەك
