«اي كٶرمەسەڭ تۋىسىڭ جات, جىل كٶرمەسەڭ جولداسىڭ جات»

«اي كٶرمەسەڭ تۋىسىڭ جات, جىل كٶرمەسەڭ جولداسىڭ جات»

قازاقتى باسقا حالىقتان ەرەكشەلەپ تۇراتىن يگٸ قاسيەتٸ – باۋىرمالدىعى. جەتٸ اتاعا دەيٸن بٸر-بٸرٸن تۋىس كٶرەتٸن حالقىمىز جاقىنعا دا, جاتقا دا جاناشىرلىق تانىتادى. قارٸپ-قاسەر, مٷسەپٸر جولاۋشىعا كٶمەك قولىن سوزادى. قيىن جاعدايدا قالعان جاندارعا جەردەم ەتۋدٸ ادامدىق بورىش دەپ سانايدى. وسىنداي مول پەيٸلٸنە قاراي جاراتقان يە دە قازاق جۇرتىن جارىلقاۋىنان كەندە ەتپەگەن. ونىڭ بٸر دەلەلٸ مىناداي ماقال-مەتەلدەرٸ دەسە بولادى. «جاتىرقاۋ جاتتىڭ ٸسٸ, جاقىنداۋ حاقتىڭ ٸسٸ». «جاقسى ادامدا جاتتىق جوق, جاقسى جاردا قارتتىق جوق». «جاقسى ادام جاتىرقامايدى».

حالقىمىزدا قالىپتاسقان باۋىرمالدىق, جاناشىرلىقتىڭ نەگٸزٸ قاسيەتتٸ اياتتار مەن حاديستەردە جاتىر دەسەك قاتەلەسپەيمٸز.

اللا تاعالا بىلاي دەيدٸ: «شىندىعىندا, مٷمٸندەر – باۋىرلار».

ەبۋ ساعيد ەل-حۋدريدەن (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.) بىلاي دەيدٸ: «مٷمٸندەردٸڭ ٸشٸندەگٸ يمانى تولىعى – ەڭ جاقسى مٸنەز-قۇلىقتى, كٸشٸپەيٸل, تەز دوستاسقىش تارتىمدىلارى».

ەبۋ ھۋرايرادان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «مٷمٸن ادام دوستاسقىش. دوستاسپايتىن, تٸل تابىسپايتىن جاننان قايىر جوق», − دەگەن.

ابدۋللا يبن وماردان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا پايعامبار (س.ا.س.) بىلاي دەيدٸ: «مۇسىلمان – مۇسىلماننىڭ باۋىرى, وعان زۇلىمدىق تا قىلمايدى, ونى قۇردىمعا دا تاستامايدى. كٸمدە-كٸم باۋىرىنىڭ قاجەتٸ ٷشٸن جٷرسە, اللا ونىڭ قاجەتٸندە بولادى. كٸمدە-كٸم مۇسىلماننىڭ بٸر قايعىسىن سەيٸلتسە, قييامەت كٷنٸ اللا ونىڭ قايعى-قاسٸرەتتەرٸنٸڭ بٸرٸن سەيٸلتەدٸ. كٸمدە-كٸم مۇسىلماننىڭ ايىبىن جاسىرسا, اللا ونىڭ ايىبىن جاسىرادى».

اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.) ەبۋ ھۋرايرادان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا بىلاي دەيدٸ: «مۇسىلماننىڭ مۇسىلمانداعى حاعى بەسەۋ: سەلەمٸنە سەلەم قايتارۋ, اۋرۋ بولسا حالٸن سۇراپ بارۋ, قايتىس بولسا جانازاسىنا قاتىسۋ, قوناققا شاقىرسا بارۋ, تٷشكٸرسە «اللا راحىم ەتسٸن» دەپ ايتۋ.

قازاق حالقى تۋىستىق بايلانىستى ەرەكشە باعالايتىن ەل. تٸپتٸ, تۋىستىق قارىم-قاتىناستى دەل قازاقتاي ساقتايتىن ەل ەلەمدە كەمدە-كەم. حالقىمىزدىڭ بولمىسىن باسقالاردان ەرەكشەلەيتٸن بٸردەن-بٸر قاسيەتٸ وسى تۋىستىق بايلانىس دەۋگە دە بولادى. «اعايىن تاتۋ بولسا ات كٶپ, ابىسىن تاتۋ بولسا اس كٶپ» دەپ اعايىن اراسىنداعى تاتۋلىقتىڭ ساقتالۋىن قوعام بٸرلٸگٸنٸڭ باستى العىشارتى دەپ قاراعان.

«اتا-انانىڭ قادٸرٸن بالالى بولعاندا بٸلەرسٸڭ, اعايىننىڭ قادٸرٸن جالالى بولعاندا بٸلەرسٸڭ» دەپ تۋىستىق قاتىناستىڭ باسقا ٸس تٷسكەندە تانىلاتىندىعىن تٷسٸنگەن.

«اي كٶرمەسەڭ تۋىسىڭ جات, جىل كٶرمەسەڭ جولداسىڭ جات», «مال قونىسىن ٸزدەيدٸ, ەر جٸگٸت تۋىسىن ٸزدەيدٸ» دەپ تۋىستىق قاتىناستى قانداي جاعدايدا دا ٷزٸپ الماۋعا, ونى قايتا جالعاپ, جانداندىرۋعا شاقىرعان.

«اعايىننىڭ ازارى بولسا دا, بەزەرٸ بولماس» دەپ تۋىس جامان بولسا دا بەزٸنۋگە بولمايتىندىعىن ەسكەرتكەن.

تۋىستىق بايلانىستى وسىلاي قادٸرلەۋدٸڭ بٸر نەگٸزٸ شاريعاتتا جاتىر. اسىل دٸنٸمٸز ادامدار اراسىنداعى تۋىستىق قاتىناستىڭ بەرٸك بولۋىن قولدايدى, اعايىننان اجىراماۋعا شاقىرادى. سٶزٸمٸز دەلەلدٸ بولۋ ٷشٸن تٶمەندە تۋىستىق بايلانىسقا بەكەم بولۋعا شاقىراتىن حاديستەردٸڭ بٸر پاراسىن بەردٸك.

اللانىڭ ەلشٸسٸ (س.ا.س.) بٸر حاديسٸندە: «اللا ٷشٸن ەڭ سٷيٸكتٸ ٸس – اللاعا يمان كەلتٸرۋ, سوسىن تۋىستىق بايلانىستى ساقتاۋ, سوسىن جاقسىلىققا ٷندەپ, جاماندىقتان تىيۋ. اللا ٷشٸن ەڭ جامان ٸس – اللاعا سەرٸك قوسۋ, سوسىن تۋىستىق بايلانىستى ٷزۋ», – دەگەن.

ەنەس يبن مەلٸكتەن (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «كٸمدە-كٸم ىرزىق-نەسٸبەسٸنٸڭ مولايۋىن نەمەسە عۇمىرىنىڭ ۇزاق بولۋىن قالاسا, تۋىستىق بايلانىسىن جالعاسىن», − دەيدٸ.

أَپايعامبار (س.ا.س.) ەبۋ ھۋرايرادان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا بىلاي دەيدٸ: «شەجٸرەلەرٸڭنەن تۋىستىق قاتىناستارىڭدى جالعايتىن نەرسەلەردٸ ٷيرەنٸڭدەر. شىندىعىندا, تۋىستىق قاتىناستى جالعاۋ ەۋلەتكە سٷيٸسپەنشٸلٸك, مالعا ٶسٸم, عۇمىرعا ۇزاقتىق ەكەلەدٸ». سەھل يبن مۇعاز يبن ەنەستەن جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «ارتىقشىلىقتاردىڭ ەڭ بيٸگٸ – قاتىسپاي قويعانمەن قاتىسۋ, بەرمەگەنگە بەرۋ, ٶزٸڭدٸ بالاعاتتاعاندى كەشٸرۋ», − دەيدٸ. 

ابدۋللا يبن سەلەمنان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللانىڭ ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «ۋا, ادامدار! ارالارىڭدان سەلەمدٸ تاراتىڭدار, بٸر-بٸرٸڭدٸ تاماقتاندىرىڭدار, تۋىستىق قاتىناستى جالعاڭدار جەنە ادامدار ۇيىقتاپ جاتقاندا ناماز وقىڭدار! سوندا جۇماققا امان-ەسەن كٸرەسٸڭدەر!» – دەگەن.

پايعامبار (س.ا.س.) تاعى بٸر حاديسٸندە بىلاي دەيدٸ: «مٸسكٸنگە بەرٸلگەن ساداقا بٸر ساداقا, ال تۋىستىق قاتىناسى بار مۇقتاجعا بەرگەن ساداقا ەكٸ ساداقا: ساداقا جەنە تۋىستىق قاتىناس (ساۋابى)», – دەگەن.

ەبۋ اييۋبتان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا بٸر كٸسٸ پايعامبارعا (س.ا.س.) كەلٸپ: «مەنٸ جۇماققا كٸرگٸزەتٸن ٸس تۋرالى ايتشى», – دەگەندە پايعامبار (س.ا.س.): «ول – اللاعا ەش سەرٸك قوسپاي قۇلشىلىق ەتۋٸڭ, ناماز وقۋىڭ, زەكەت بەرۋٸڭ جەنە تۋىستىق بايلانىستى جالعاستىرۋىڭ», – دەگەن.

اللانىڭ ەلشٸسٸ (س.ا.س.) بٸر حاديسٸندە بىلاي دەيدٸ: «كٸمدە-كٸم ٶمٸرٸنٸڭ ۇزارۋىن, ريزىعىنىڭ كەڭەيۋٸن قالاسا, اتا-اناسىنا ٸزگٸلٸك جاساپ, تۋىستىق قاتىناسىن جالعاسىن».

پايعامبارىمىز (س.ا.س.) بٸر حاديسٸندە: «ٷش ادام جەنناتقا كٸرمەيدٸ. ولار: اراق ٸشۋشٸ, تۋىستىق بايلانىستى ٷزۋشٸ جەنە سيقىرعا سەنۋشٸ», – دەيدٸ.

ەنەستەن (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «باۋىرىڭا ول زۇلىم بولسا دا, زۇلىمدىققا ۇشىراسا دا كٶمەك بەر», − دەيدٸ. بٸر كٸسٸ: «ۋا, راسۋلاللا! ەگەر قييانات كٶرسە, كٶمەك بەرەرمٸن. ال ول زۇلىم بولسا قالاي كٶمەك بەرەمٸن?» − دەپ سۇرايدى. سوندا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «ونى زۇلىمدىقتان توقتاتاسىڭ. وعان كٶمەك ەتۋٸڭ سولاي بولادى», − دەپ جاۋاپ بەرەدٸ.

قازاق حالقى قوناق كٷتٸمەن قاتار كٶرشٸ اقىسىن جەتە تٷسٸنگەن. «كٶرشٸ اقىسى – تەڭٸر اقىسى» دەپ قوڭسىلىقتى ەرەكشە قادٸرلەگەن. جان-جاعىندا تٸرشٸلٸك ەتٸپ جاتقان جاندارمەن ەردايىم تاتۋ تۇرعان. سوندىقتان دا باۋىردى دا, باسقانى دا جانىنا جاقىن تارتىپ, كٶمەك بەرگەن.

ەل اۋزىندا «الىستاعى تۋىسىڭنان قاسىڭداعى كٶرشٸڭ ارتىق» دەگەن ناقىل ساقتالعان. راسىمەن دە, باسقا ٸس تٷسكەندە جىراقتاعى اعايىننان گٶرٸ جەردەم بەرۋگە جٷگٸرەتٸن دە, قايعىمەن, قۋانىشپەن الدىمەن بٶلٸسەتٸن دە جاناشىر كٶرشٸ. سوندىقتان دا ونىڭ ورنى ەرەكشە. حالقىمىز «كٶرشٸنٸ ەشكٸم تاڭدامايدى, قۇداي قوسادى» دەپ, قوڭسىنى جاراتۋشىنىڭ ٶزٸ بەلگٸلەيتٸندٸگٸنە سەنگەن. سوندىقتان دا جاقىن كٶرشٸنٸ «قۇدايى كٶرشٸ» دەپ اتاعان. مۇنىڭ ماعىناسى «قۇدايدىڭ ٶزٸ قوسقان, ٷيٸمٸزدٸ, مالىمىزدى, جانىمىزدى جاپسارلاس ەرٸ جاقىن ەتكەن» دەگەنگە سايادى. تەڭٸردٸ ٶزٸ تاڭداپ قوڭسى قىلعان سوڭ ول جاقسى بولسىن, جامان بولسىن, تاتۋ-تەتتٸ تۇرىپ, كٶرشٸلٸك اقىسىن لايىقتى تٷردە ٶتەۋ كەرەك دەگەن نانىم قالىپتاسقان. بۇل نانىمنىڭ نەگٸزٸ مۇسىلمانشىلىقتا جاتىر. ٶيتكەنٸ كٶرشٸمەن جاقسى مەمٸلەدە بولۋ – شىنايى مۇسىلماندىق قاسيەت. بۇل جايىندا قاسيەتتٸ اياتتار مەن حاديستەردە كٶپ ايتىلادى.

اللا تاعالا بىلاي دەيدٸ: «اللاعا عانا قۇلشىلىق ەتٸڭدەر. وعان ەش نەرسەنٸ سەرٸك قوسپاڭدار. ەرٸ اتا-اناعا, جاقىن تۋىستارعا, جەتٸمدەرگە, مٸسكٸندەرگە, تۋىس كٶرشٸگە جەنە بٶگدە كٶرشٸگە جاقسىلىق جاساڭدار».

مٸنە, وسى اياتتا ايتىلعانداي ەلەمدەردٸ جاراتۋشى حاق تاعالا ٶزٸنٸڭ قۇلدارىن باسقالارمەن بٸرگە كٶرشٸلەرگە دە جاقسىلىق جاساۋعا بۇيىرادى. وسىلايشا كٶرشٸنٸڭ اقىسى, كٶرشٸگە قايىرلىق جاساۋ اسىل دٸنٸمٸزدە قۇران اياتتارى مەن حاديس شەريفتەرمەن ناقتى بەكٸتٸلگەن بۇلجىماس قاعيدا.

شاريعاتىمىزدا كٶرشٸلەردٸڭ بٸرنەشە تٷرلەرٸ ايتىلىپ ٶتكەن. مىسالى:

1. تۋىسقان ەرٸ مۇسىلمان كٶرشٸ.

2. تۋىس بٸراق مۇسىلمان ەمەس كٶرشٸ.

3. تۋىس ەمەس, بٶگدە مۇسىلمان كٶرشٸ.

4. مۇسىلمان ەمەس كٶرشٸ.

تۋىسقان بولىپ كەلەتٸن كٶرشٸنٸڭ ٷش اقىسى بار: تۋىستىق اقىسى, مۇسىلماندىق اقىسى جەنە كٶرشٸ اقىسى.

تۋىس بولعانىمەن مۇسىلمان بولماعان كٶرشٸنٸڭ ەكٸ اقىسى بار: تۋىستىق جەنە كٶرشٸلٸك اقىسى.

تۋىس ەمەس بٶگدە مۇسىلمان كٶرشٸنٸڭ ەكٸ اقىسى بار: مۇسىلمان باۋىرلىق اقىسى جەنە كٶرشٸ اقىسى.

ال مۇسىلمان ەمەس كٶرشٸنٸڭ بٸر اقىسى, ياعني تەك كٶرشٸلٸك اقىسى عانا بار.

وسىلايشا يسلام شاريعاتى مەن ەدەبٸ بارشا مۇسىلمانداردى كٶرشٸلەرٸمەن جاقسى بولۋعا شاقىرادى. ول كٶرشٸ مەيلٸ مۇسىلمان, مەيلٸ كەپٸر بولسىن بەرٸبٸر. ياعني كٶرشٸگە قانداي جاعدايدا دا ٸزگٸ نيەتتە بولىپ, ەگەر كٶمەك كەرەك بولسا, كٶمەك بەرٸپ, قيىنشىلىققا تاپ بولسا, جەردەمدەسٸپ تۇرۋ قاجەت. تىم بولماعاندا كٶرشٸنٸ كٶرگەندە سەلەم بەرٸپ, وقتا-تەكتە ٷيلەرٸنە باس سۇعىپ, حال-جاعدايلارىن سۇراپ تۇرۋ كەرەك. ٶيتكەنٸ اللانىڭ ەلشٸسٸ (س.ا.س.) ٶزٸنٸڭ بٸر حاديسٸندە كٶرشٸنٸڭ تۋىستاي بولاتىندىعىن ايتقان.

يبن وماردان (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «ماعان جەبٸرەيٸل پەرٸشتەنٸڭ كٶرشٸ اقىسى تۋرالى كٶپ ٶسيەت ايتقاندىعى سونشالىقتى مەن كٶرشٸم مۇراگەرٸمە اينالاتىن شىعار دەپ ويلادىم», − دەگەن.

حالقىمىزدا كٶرشٸ اقىسى تۋرالى ناعىز مۇسىلماندىق ۇستانىم قالىپتاسقان. «قييامەت كٷنٸ الدىمەن كٶرشٸ اقىسى سۇرالادى ەكەن» دەگەن ۇعىم دا بار. بۇل ۇعىمنىڭ مۇسىلمانشىلىقتا نەگٸزٸ بار.

ۇقبا يبن اميردەن (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «قييامەت كٷنٸ ەڭ بٸرٸنشٸ داۋلاساتىندار – كٶرشٸلەر», − دەگەن.

كٶرشٸ ادام مۇسىلمان نە كەپٸر, تاقۋا نە پاسىق, دوس نە دۇشپان, جەرگٸلٸكتٸ نە شەتەلدٸك, پايدالى نە پايداسىز بولۋى ىقتيمال. قالاي بولعاندا دا ولاردىڭ ٸشٸندەگٸ قايىر جاساۋعا ەڭ لايىقتىسى ەڭ جاقىن تۇراتىن كٶرشٸ.

بٸردە ايشا (ر.ا.) اللا ەلشٸسٸنەن (س.ا.س.): «ۋا, راسۋلاللا! مەنٸڭ ەكٸ كٶرشٸم بار, سىيدى سونىڭ قايسىسىنا بەرەيٸن?» – دەپ سۇراعاندا, اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «ەسٸگٸ ەڭ جاقىن ورنالاسقانىنا», – دەپ جاۋاپ بەرگەن.

جاقسىلىق جاساۋعا ەڭ جاقىن كٶرشٸنٸڭ لايىقتى بولۋىنىڭ سەبەبٸ ەدەتتە ول جاپسارلاس كٶرشٸسٸنٸڭ ٷيٸندە نە بولىپ جاتقانىنان حاباردار بولادى. ٷيگە كٸم كٸرٸپ, كٸم شىعىپ جاتقاندىعىن كٶرەدٸ. جەنە قانداي دا بٸر قيىنشىلىققا تاپ بولعاندا قاسىنان تابىلاتىن جاقىن ادام. سوندىقتان دا ول جاقسىلىق جاساۋعا بٸردەن-بٸر لايىقتى كٶرشٸ. كٶرشٸ اۋىرىپ قالعاندا زييارات ەتٸپ, حال-جاعدايىن سۇراپ, ول جوقتا بالا-شاعاسى مەن مال-مٷلكٸنە باس-كٶز بولىپ, قارايلاسۋ كەرەك. كٶرشٸنٸڭ قۋانىشىندا دا, قايعىسىنا دا ورتاق بولۋ كەرەك.

قۇرىلىس سالعاندا كٶرشٸسٸمەن اقىلداسىپ سالۋ, وعان زييان تيگٸزبەۋگە تىرىسۋ دا كٶرشٸ اقىسىنا جاتادى. ال قۇرىلىس سالىپ جاتقان كٶرشٸگە كٶمەكتەسۋ كەرەك.

پايعامبارىمىز (س.ا.س.) بٸر حاديسٸندە: «سەندەردٸڭ بٸرەۋلەرٸڭ ٶزٸنٸڭ جاپسارلاس قابىرعاسىنا كٶرشٸسٸنٸڭ ارقالىق بٶرەنەسٸن قويۋىنا تىيىم سالماسىن», – دەگەن. ياعني ەگەر بٸر زييان كەلمەيتٸن بولسا, كٶرشٸنٸڭ قۇرىلىسى ٷشٸن ٶزٸنٸڭ ٷيٸنٸڭ, نە سارايىنىڭ قابىرعاسىن نەمەسە دۋالىن تٸرەك ەتۋگە رۇقسات بەرۋٸ تيٸس ەكەن.

قازاق حالقى: «جامان اتقا جال بٸتسە, جانىنا تورسىق بايلاتپاس, جامان كٸسٸگە مال بٸتسە, جانىنا قوڭسى قوندىرماس», − دەپ كٶرشٸ اقىسىن بەلدەن باساتىنداردى قاتتى سىناعان. ونىڭ ادامگەرشٸلٸككە دە, مۇسىلمانشىلىققا دا سىيمايتىندىعىن ەسكەرتكەن. مۇنىڭ ٶزٸ مۇسىلمانشىلىق قاعيدالارىنان الىنعان. يسلام دٸنٸندە كٶرشٸگە قانداي دا بٸر زارار, جاماندىق جاساۋعا قاتاڭ تٷردە تىيىم سالىنعان.

ەبۋ ھۋرايرادان (ر.ا.) اللانىڭ ەلشٸسٸ (س.ا.س.) بىلاي دەپ ەسكەرتكەن: «كٸمدە-كٸم اللاعا جەنە اقىرەت كٷنٸنە سەنگەن بولسا كٶرشٸسٸن ەش زارار بەرمەسٸن».

ەبۋ شۋرەيحتەن (ر.ا.) جەتكەن ريۋاياتتا پايعامبار (س.ا.س.): «ۋاللاھي, ول يمان كەلتٸرمەدٸ! ۋاللاھي, ول يمان كەلتٸرمەدٸ! ۋاللاھي, ول يمان كەلتٸرمەدٸ!» – دەپ ٷش رەت ايتادى. سوندا ساحابالار: «ۋا, راسۋلاللا! ول كٸم?» – دەپ سۇراعاندا, اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «زييانىنان كٶرشٸسٸن امان قالدىرماعان جان», – دەگەن. ياعني, كٶرشٸسٸن ٶزٸنٸڭ جاماندىقتارىنان, زيياندى ٸستەرٸنەن ساقتاي الماعان جان تولىق يمان كەلتٸرگەن بولىپ ەسەپتەلمەيدٸ. ونداي جاننىڭ جاساعان عيباداتتارى مەن جاقسىلىقتارىنىڭ دا ساۋابى از. پايعامبارىمىز (س.ا.س.) باسقا بٸر حاديسٸندە كٷندٸز ورازا تۇتىپ, تٷندە ناماز وقىپ, تاقۋالىقپەن تٸرشٸلٸك ەتٸپ, بٸراق كٶرشٸسٸنە زارار بەرەتٸن ەيەلدٸڭ توزاققا كٸرەتٸندٸگٸ تۋرالى ەسكەرتٸپ ٶتكەن.

ەكٸنشٸ جاعىنان كٶرشٸ قانداي جامان ادام بولسا دا, قانداي زارار زييان بەرٸپ جاتسا دا وعان سابىرلىق ەتكەن دۇرىس. ونداي كٶرشٸنٸ تۋرا جولعا ٷگٸتتەپ, جاقسىلىققا ٷندەۋ كەرەك.

ەنەس يبن مەلٸك (ر.ا.) جەتكٸزگەن ريۋاياتتا اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.): «جانىنداعى كٶرشٸسٸنٸڭ اش جاتقاندىعىن بٸلە تۇرا ٶزٸ توق بولىپ جاتقان ادام ماعان ناق يمان كەلتٸرگەن ەمەس», – دەيدٸ[1].

پايعامبار (س.ا.س.) باسقا حاديسٸندە, تٸپتٸ, ٷيدٸ, قورانى ساتاردا ەۋەلٸ قابىرعالاس كٶرشٸسٸمەن اقىلداسۋعا بۇيىرادى. كٶرشٸ اقىسى تۋرالى اللا ەلشٸسٸ (س.ا.س.) ٶزٸ ٷلكەن ٶنەگە كٶرسەتكەن. ٶزٸنە جەبٸر بەرٸپ, جولىنا نەجٸس زاتتاردى تٶسەپ قوياتىن يمان كەلتٸرمەگەن كٶرشٸسٸ  اۋىرىپ قالعاندا ونىڭ حال-جاعدايىن سۇراپ بارادى. سونداي كەرەمەت جاقسى قارىم-قاتىناسى ارقىلى سول كٶرشٸسٸنٸڭ يمان كەلتٸرۋٸنە سەبەپكەر بولادى.

(ماتەريال قمدب-نىڭ ماقۇلداۋىمەن جارييالاندى) 

اعابەك قوناربايۇلى,

قمدب-نىڭ باسپاسٶز حاتشىسى



[1]  ەل-باززار ريۋاياتى.