«قان مەن تەر» رومانى ەبدٸجەمٸل نۇرپەيٸسوۆ ەسٸمٸمەن قوساقتالا جاڭعىراتىن ٷردٸس رۋحاني كەڭٸستٸگٸمٸزگە بەرٸك ورنىققانىنا جارتى عاسىردان اسىپ, الپىس جىلعا تاقاپ ٷلگەرگەنٸنٸڭ بٸزدەر تٸرٸ كۋەگەرٸمٸز. ٶتكەن عاسىردىڭ الپىسىنشى جىلدارىنىڭ اياق شەنٸنە قاراي جارىق كٶرگەن بٸرٸنشٸ كٸتابىن وقىعاننان بىلاي جالعاسىن تاعاتسىزدىقپەن كٷتكەن ۋاقىت كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن ەسٸمٸزدە. كٶركەمدٸك قۇبىلىستى تانۋ تٷيسٸگٸ جٶنٸنەن ورتالىق قانا ەمەس, اۋىلدار دا شەت قالماعانىن ايعاقتايتىن جايتتار ول زاماندا جەتكٸلٸكتٸ ەدٸ. تەك ٶزٸڭ عانا تۇشىنىپ قويماي, شىعارمادان العان ەسەرٸڭدٸ اينالا تٶڭٸرەگٸڭمەن الىپ-ۇشىپ بٶلٸسكٸڭ كەلەتٸن قۇلىق باسىمدىعىن قازٸر ويلاپ تۇرساڭ, توبىرلىق مەدەنيەتتٸڭ كەڭ ەتەك الماعان تۇسىندا ٶمٸر سٷرۋ بٷگٸنگٸدەن ەلدەقايدا مەندٸلەۋ كٶرٸنەتٸنٸن نەسٸنە جاسىرامىز. جان مەرەكەسٸن شارق ۇرىپ ٸزدەپ, اقىرى اق قايىڭنان جۇبانىش تاباتىن شۋكشين كەيٸپكەرٸ سەكٸلدٸ بٸتٸمٸ ٶزگەشە دٷنيەگە اڭسارىڭ اۋعاندا ورىس, ويماۋىتتان گٶرٸ جانىڭا جاقىن تۇتاتىن قولتۋما دٷنيەلەردٸ كٶزدەيتٸنٸڭ قىزىق. سوندايدا ىڭعاي «سوڭعى پارىزعا» تابان تٸرەيتٸنٸڭدٸ ٶزگە تۇرماق ٶزٸڭ تٷسٸنبەيسٸڭ. «جۇلدىز» جۋرنالىندا جارىق كٶرگەن العاشقى نۇسقاسى باسپاسٶز بەتٸندە ابىڭ-كٷبٸڭ ەڭگٸمە بوپ, ارىنى ساپ باسىلا قالعانىن دا بٸلەمٸز. ٶيتكەنٸ ەلٸ تولىق جازىلىپ بٸتپەگەن دەگەن سىبىس اقىرى شىندىققا اينالىپ, كٶپ جىلداردى اراعا سالىپ بارىپ جارىق كٶرگەن كٸتاپتا اۆتوردىڭ ماشىعى قازاقتىڭ قالامگەرلەر قاۋىمىنىڭ بٸرٸنە ۇقساماسا دا, بەينە تۇرپاتتارى العاش «قان مەن تەردٸڭ» جاڭا زامانعا كٶشٸرٸلگەن انالوگى تەرٸزدٸ كٶرٸنگەن. سولاي ۇيعارۋ جالپى ەدٸلەتسٸز كەسٸم شىعارۋعا ۇرىندىرماي قويمايتىنىنا ارا-تۇرا كٶز جەتكٸزٸپ قالاتىنىڭ بار. «سوڭعى پارىزدىڭ» وبرازدار جٷيەسٸنٸڭ جاڭالىعى - جەدٸگەردٸڭ اناسى.
الماتىعا بارىپ قايتقان سايىن كەلٸنٸ بەكيزات قۇبىلىسىن شەشە جٷرەگٸ سەزەتٸنٸن قاتال دا نەزٸك سۋرەتتەيدٸ. ۇلتتىق بولمىستىڭ كەسەكتٸگٸنە ەيەل بەينەسٸ ارقىلى بارلاۋ جاساۋدىڭ كٸلتٸن تابۋدا - نۇرپەيٸسوۆ تەڭدەسسٸز شەبەر.
تٶرت تومدىعىنا جازعان ٶزٸنٸڭ العىسٶزٸندە ەلاماننىڭ تٶلەۋدٸڭ ەكٸ ەيەلٸنٸڭ بٸرٸنە ٷيلەنۋ شەشٸمٸنە مەسكەۋ سىنشىسى قاتتى تاڭىرقاپ, سٷيسٸنگەنٸن ايتۋى تەگٸن ەمەس. جالپى بۇل تانىم-تالعام سەزگٸرلٸگٸنٸڭ قاپىسىزدىعىمەن قاتار, كٶركەمدٸك قۇندىلىقتى ايىرۋ ەدٸلەتٸنٸڭ ٷستەمدٸگٸن اڭداتاتىن جاعداي. ادامزات رۋحىنىڭ تٶرٸنەن بٸر جارىم عاسىردان استام ۋاقىتتان بەرٸ ورىن الىپ كەلە جاتقان «سوعىس جەنە بەيبٸتشٸلٸك» ەپوپەياسىنا وسى جەردە جٷگٸنبەي-اق, نۇرپەيٸسوۆتٸڭ «قان مەن تەرٸندەگٸ» بەينەلەردٸ ەسٸڭە الىپ, بولمىس بٸتٸمدەرٸن ٶزٸڭشە ساراپتاي باستاساڭ – نەگٸزگٸ جەلٸگە ارقاۋ بولىپ تارتىلعانداردى بىلاي قويعاندا, جاناما ٸلەسكەندەردٸڭ ٶزدەرٸ دارا-دارا. «قان مەن تەر» كەيٸپكەرلەرٸ سۋىق باسىپ, دٷنيە مۇزعا اينالعاننان كەيٸن جاپپاي قىرىلىپ قالعان دينوزاۆرلاردى ەسكە سالادى. بەينەلەرگە ەنۋ ەستەتيكاسىنىڭ نەزٸك تە كٸرپيياز ٶلشەمٸنٸڭ اۋىلىنا بارماي-اق, شىعارمانىڭ ورىندالۋ ٷدەرٸسٸنٸڭ ٷستٸندەگٸ تابيعي قالىبىنىڭ بۇزىلماي وقۋشىعا تۇتاس جەتۋٸنٸڭ ٶزٸ قاسىم امانجولوۆشا ايتقاندا, «سەرٸنٸڭ سەرتكە تاققان سەمسەرٸنە» تەن سيپات ەدٸ. ەدەبيەت دەگەن جارىقتىق اناۋ جىلدارعى ۋكراينانىڭ مايدان قوزعالىسىنا ۇقسايدى, ەركٸم ويىنا كەلگەن پٸكٸرٸن قايمىقپاي بٸلدٸرٸپ, ٷكٸمٸن جاسقانباي شىعارۋعا قۇددى قۇقى بارداي. اقبالانى «تىنىق دونداعى» اكسينيانىڭ كٶشٸرمەسٸ دەگەن تٷسٸنٸكتٸڭ يتجاندىلىعىنا كەيدە ابىرجىپ, اشۋلاناسىڭ. اقبالانىڭ جان ەلەمٸنٸڭ تارتىمدىلىعى ۇلتتىق بوياۋىندا جاتقانىن كٶرنەۋ ەسكەرمەۋ دە اباي انىقتاماسىنداعى ەكٸ كٷيدٸرمەكتٸڭ ايلاسىنا ۇقسايتىنى بار.
بولاشاق كەدەسٸنە اماناتتاۋعا جارايتىن نۇرپەيٸسوۆتٸڭ «قان مەن تەرٸ» مەن «سوڭعى پارىزىنىڭ» ورىندالۋىنداعى تارتىلعان ٶرمەكتٸڭ تۇعىرى بٸر دە, ٶرنەگٸ ەكٸ تٷرلٸ. جازۋشىلىق تاعدىرىندا تەۋەكەلگە باس تٸگەتٸن جٷرەكتٸلٸگٸنە قوسا ٷلكەن پولوتنونى اياعىنا جەتكٸزۋدٸڭ جاۋاپكەرشٸلٸگٸن دەل نۇرپەيٸسوۆتەي سەزٸنٸپ اتقارعان جازۋشى كەمدە-كەم. سٶزدٸڭ ەدٸلەتٸنە جٷگٸنگەن ۋاقىتتا «سوڭعى پارىزداعى» تارتىلعان جەلٸنٸڭ ارتىق-اۋىس تۇستارى جۇدىرىقتاي جۇمىلۋلى سۋرەتكەرلٸك شىمىرلىقتان بايقالماي قالۋى بەك مٷمكٸن. قازاق پروزاسىنا بايانداۋ ەدٸسٸنٸڭ ٶزگەشەلەۋ اعىسىن الىپ كەلگەن «سوڭعى پارىزدىڭ» بٸتٸمٸ كەيدە دٷنيەدەن كٶشٸپ كەتكەن دوسىڭنىڭ بەينەسٸنە ۇقسايتىنداي. ورىندالۋدىڭ سونشالىقتى ەركٸن ەكپٸندٸلٸگٸندە نۇرپەيٸسوۆتٸڭ ٶزٸنٸڭ ٶتكەن ٶمٸرٸن ەسكە الۋ ٷستٸندەگٸ تەبٸرەنٸستٸ كٷڭٸرەنٸسٸنە ۇقساپ ٷندەسەتٸندەي. ونىڭ جازۋشىلىق شەبەرحاناسىندا قالاممەن ٶرنەكتەلٸپ, باسقا ۇلتتىڭ بٸرٸنەن كەزٸكپەيتٸن مٸنەز جۇمباقتىعىن بەدەرلەۋ شەبەرلٸگٸ كٸمدٸ دە بولسا تەنتٸ ەتپەي قويمايدى.
جۇماباي شاشتايۇلى,
جازۋشى, حالىقارالىق «الاش» سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى
