فوتو: patch.com
بيىل قىركٷيەكتە استانا قالاسىندا پەتەر جالعا الۋ باعاسى 2023 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىمەن سالىستىرعاندا 14 پايىز ٶستٸ. جالعا الۋ باعاسى ەسٸرەسە 2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ قىمباتتاعان. ەكونوميستەر باعاعا ەسەر ەتەتٸن ٸشكٸ جەنە سىرتقى بٸرنەشە فاكتور بارىن ايتادى. جىلجىمايتىن مٷلٸك ساراپشىلارى بولسا مۇنداي ٶسٸمنٸڭ ەلوردالىق ستۋدەنتتەردٸڭ قارجىلىق جاعدايىنا كەرٸ ەسەرٸ بار دەپ توپشىلايدى.
18 جاستاعى اياجان تۇرسىنحان Maqsut Narikbayev University-دە “قوناقجايلىلىق” ماماندىعى بويىنشا بٸرٸنشٸ كۋرستا وقيدى. استاناعا نەبەرٸ ٷش اي بۇرىن كەلگەن ول قىركٷيەكتە تۋىسىنىڭ ٷيٸندە تۇرعانىن ايتادى. بٸراق كەيٸن بەلگٸلٸ بٸر سەبەپتەرمەن ول جەردەن كەتۋگە مەجبٷر بولعان. سٶزٸنشە, نەبەرٸ ون ەكٸ ساعاتتىڭ ٸشٸندە شۇعىل تٷردە جاڭا باسپانا تابۋىنا تۋرا كەلگەن.
“ٷيدٸ بٸرنەشە كريتەريي بويىنشا ٸزدەدٸم. نۇرا جەنە ەسٸل اۋداندارىنا ەرەكشە مەن بەردٸم. سەبەبٸ پەتەردٸڭ ۋنيۆەرسيتەتٸمە جاقىن ورنالاسۋىن قالادىم. بٸراق بۇل قيىنعا سوقتى, وقۋ ورنىما جاقىن ٷي تابا المادىم”, – دەدٸ ول.
اياجان پەتەراقىنى جالعىز ٶزٸ تٶلەي الماعاندىقتان, بٸرلەسٸپ تۇراتىن ادام ٸزدەگەن. بٶتەن اداممەن بٸرگە تۇرۋدىڭ تٷرلٸ قيىندىعى بار ەكەنٸن تٷسٸنسە دە, قارجىلىق تۇرعىدان تيٸمدٸ جول تاڭداعان.
“ۋاقىت تىعىز بولعاندىقتان, ۋنيۆەرسيتەتٸمدە ٷشٸنشٸ كۋرستا وقيتىن ستۋدەنت قىزدىڭ ۇسىنىسىنا نازار اۋداردىم. ونىڭ ٶزٸنٸڭ پەتەرٸ بار, سول سەبەپتٸ بٸرگە تۇراتىن قىزدار ٸزدەپ جٷرگەن ەكەن. سٶيتٸپ مەن كەلٸستٸم”, – دەيدٸ ستۋدەنت.
پەتەر ٷشٸن اياجان ايىنا 110 000 تەڭگە تٶلەيدٸ. وقۋىمەن قاتار اپتاسىنا ەكٸ كٷن جۇمىس ٸستەيدٸ. جالاقىسى شامامەن 130 000 تەڭگە. ٶزٸنٸڭ ايتۋىنشا, تۇرمىستىق جاعدايى قيىنداعان.
“شىنى كەرەك, ٷي جالداپ, كٷندەلٸكتٸ ازىق-تٷلٸك الۋ ماعان قارجى تۇرعىسىنان اۋىر تيدٸ. دەگەنمەن جالاقىمنان تىس شەكٸرتاقىم دا تٷسٸپ تۇرادى. كەيدە انام دا كٶمەكتەسەدٸ”, – دەيدٸ ول.
استانادا پەتەر جالداۋ باعاسى قانداي?
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى جىل باسىنان بەرٸ ەر ٶڭٸردە ٷي جالعا الۋ قۇنى قالاي ٶزگەرگەنٸ جٶنٸندە اي سايىن ەسەپ جٷرگٸزەدٸ. وسى اشىق دەرەككٶزگە سەيكەس, 2024 جىلدىڭ قاڭتار ايىندا ەلوردادا پەتەر جالداۋ قۇنى بٸر شارشى مەترگە 4140 تەڭگەنٸ قۇراعان. اقپان ايىندا 4165 تەڭگە, ناۋرىزدا 4184 تەڭگە, سەۋٸردە 4185 تەڭگە بولسا, قىركٷيەكتە 4680 تەڭگە, ال قازاندا 4623 تەڭگەگە جەتكەن.
جىلجىمايتىن مٷلٸك ساۋداسىمەن اينالىساتىن Krisha.kz سايتىنىڭ مەلٸمەتٸنشە, 2024 جىلدىڭ ماۋسىم ايىنان باستاپ قازاقستاندا ٷي جالعا الۋ باعاسى ٶسكەن. بۇل ٷدەرٸس شٸلدە مەن تامىز ايلارىندا جالعاسىپ, رەسپۋبليكا بويىنشا ورتا ەسەپپەن 11,5 پايىز قىمباتتاعان.
بٸراق كەيٸن قىركٷيەكتە پەتەر جالعا الۋ باعاسى ازداپ تۇراقتاعان. بۇعان ٸشكٸ فاكتورلار, ياعني ستۋدەنتتەرگە ارنالىپ جاڭادان سالىنعان جاتاقحانالار مەن ولارعا كٶمەك كٶرسەتۋ ورتالىقتارىنىڭ اشىلۋى نەگٸز بولعان. سونىمەن قاتار رەسەي ازاماتتارىنىڭ اعىمى بىلتىرعىعا قاراعاندا بٸرشاما ازايعانى دا ەسەر ەتكەن.
قازاقستان بويىنشا قىركٷيەكتە ٷي جالعا الۋدىڭ ورتاشا باعاسى تامىز ايىمەن سالىستىرعاندا ٶزگەرمەگەن, ياعني بٸر شارشى مەتر 3632 تەڭگە بولىپ قالدى. ەڭ قىمبات پەتەر جالداۋ اقىسى الماتىدا بولسا (6000 تەڭگە), ەڭ ارزان باعا اقتاۋدا تٸركەلدٸ (2800 تەڭگە).
ال 2023 جىلدىڭ قىركٷيەك ايىمەن سالىستىرعاندا, الماتى قالاسىندا پەتەر جالداۋ باعاسى تٶرت پايىز ارزانداعان. بٸراق باسقا ٶڭٸرلەردە باعا كەرٸسٸنشە قارقىندى ٶسكەن. پەتروپاۆل مەن شىمكەنتتە 21 پايىز, اتىراۋدا 16 پايىز, استانادا 14 پايىز جەنە ورالدا 11 پايىز قىمباتتاعان. ورتا ەسەپپەن بٸر جىل ٸشٸندە جالپى مەملەكەت بويىنشا پەتەر جالداۋ باعاسى 8,2 پايىز ٶسكەن.
Datahub اناليتيكالىق ارناسىنىڭ دەرەگٸنە سەيكەس, استانا قالاسىندا ٷي جالعا الۋ باعاسى الماتى قالاسىمەن سالىستىرعاندا ارزانىراق. قىركٷيەك ايىندا ايىرماشىلىق 12,8 پايىزعا جەتتٸ. وسى باعا كٶرسەتكٸشٸ بويىنشا ەلوردا سوڭعى رەت الماتى قالاسىنان 2022 جىلدىڭ مامىر ايىندا اسقان.
جىلجىمايتىن مٷلٸك ساراپشىسى تٶلەگەن ٶمٸرزاقوۆ استانا قالاسىندا ٷي جالداۋ باعاسى ٷيدٸڭ ساپاسى مەن ورنالاسقان اۋدانىنا بايلانىستى قۇبىلىپ تۇرادى دەدٸ.
“ورتا ەسەپپەن بٷگٸن ەلورادادا بٸر بٶلمەلٸ پەتەر جالداۋ قۇنى 100 000 مەن 170 000 تەڭگەنٸڭ اراسىندا بولسا, ەكٸ بٶلمەلٸ ٷي جالعا الۋ 180 000 مەن 250 000 تەڭگەگە دەيٸن بارۋى مٷمكٸن”, – دەپ بولجايدى ساراپشى.
Krisha.kz سايتىنىڭ دەرەگٸنشە, استانا قالاسىندا بٸر بٶلمەلٸ ٷيدٸ 200 000 تەڭگەگە, ەكٸ بٶلمەلٸ ٷيدٸ 280 000 تەڭگەگە جەنە ٷش بٶلمەلٸ ٷيدٸ 420 000 تەڭگەگە جالداۋعا بولادى. بۇل – مەديانالىق كٶرسەتكٸش.
ساراپشى, سونداي-اق, پەتەر باعاسى ماۋسىمارالىق كەزەڭدەردە ٶزگەرەتٸنٸن تٸلگە تيەك ەتتٸ.
“ەسٸرەسە جاز ايلارىندا, وقۋ جىلى باستالار كەزدە ستۋدەنتتەر استاناعا كٶپتەپ كەلە باستايدى. سۇرانىس ٷلكەن بولعاندىقتان, پەتەر جالداۋ قۇنى دا قىمباتتايدى”, – دەدٸ ٶمٸرزاقوۆ.
ٷي جالداۋ باعاسىنىڭ ٶسۋٸنە نە سەبەپ?
قارجىگەر-ەكونوميست راسۋل رىسمامبەتوۆ استانا قالاسىندا پەتەر جالداۋ باعاسىنىڭ ٶسۋ سەبەپتەرٸنە قاتىستى بٸرنەشە فاكتوردى كەلتٸردٸ.
“ٸشكٸ فاكتورلارعا توقتالساق, كٷز مەزگٸلٸندە باسقا قالالاردان كەلەتٸن ستۋدەنتتەر ٶتە كٶپ. بۇل ٸشكٸ ميگراتسييا قارقىنىنىڭ ٶسۋٸنە الىپ كەلەدٸ. باسپاناعا سۇرانىس كٶبەيگەنٸمەن, ۇسىنىس ٶتە از بولىپ تۇر. ەسٸرەسە ساپاسى جاقسى پەتەردٸ تابۋ ستۋدەنتتەر ٷشٸن قيىنعا سوعادى”, – دەيدٸ ول.
سونىمەن قاتار قارجىگەر-ەكونوميست باعاعا ەسەر ەتەتٸن سىرتقى فاكتورلاردىڭ بٸرٸ ينفلياتسييا ەكەنٸنە توقتالدى.
“ينفلياتسييا دەڭگەيٸ ٶسكەن كەزدە, بارلىق زات قىمباتتايدى. ناق وسى جاعدايدا قۇرىلىستىڭ دا, قۇرىلىس ماتەريالدارىنىڭ دا باعاسى قىمباتتايدى. سوندىقتان ٷي يەلەرٸ پەتەرگە جۇمسالعان قاراجاتتى قايتارۋ ماقساتىندا جالداۋ قۇنىن ٶسٸرەدٸ”, – دەدٸ رىسمامبەتوۆ.
فوتو: bitkogan.com
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەگٸنشە, 2024 جىلدىڭ قازان ايىنا قاراي قازاقستانداعى ينفلياتسييا دەڭگەيٸ 8,5 پايىزعا جەتتٸ. بٸر جىل ٸشٸندە ورتاشا رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەن اساتىن ينفلياتسييا ون ٶڭٸردە قالىپتاسقان. ولاردىڭ ٸشٸنەن ەڭ جوعارعىلارى – استانا قالاسىندا (10,2%), ماڭعىستاۋ وبلىسىندا (9,7%), الماتى قالاسىندا جەنە باتىس قازاقستان وبلىسىندا (9,4%-دان) انىقتالدى.
ال ەكونوميست ساپارباي جوباەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, پەتەر جالداۋ باعاسىنىڭ قىمباتتاۋىنا بيلٸك باسىندا وتىرعان ادامداردىڭ تابىسى تٸكەلەي ەسەر ەتەدٸ.
“اقشا ماسساسى كٶبەيگەن. بيلٸكتەگٸ ازاماتتاردىڭ جالاقىسى ٶسٸپ جاتىر, ٷلكەن كۆازيمەملەكەتتٸك كەسٸپورىنداردىڭ دا تابىسى ٶسٸپ جاتىر. بيلٸك باسىنداعى ادامداردىڭ قاراجاتى كٶپ بولعاندىقتان, ولار ٷي جالعا بەرۋ باعاسىن قىمباتتاتۋعا ەرەكەت ەتەدٸ. كەيٸن جالعا بەرۋشٸلەر دە ٶزگە ادامدارعا قىمبات باعامەن ساتادى. ٷي سالۋشىلار مەن جالعا بەرۋشٸلەردٸڭ اراسىندا وليگارحتار كٶپتەپ كەزدەسەدٸ, ال ولار ٶز مٷددەسٸن, ٶز تابىسىن ويلايدى”, – دەيدٸ ساراپشى.
ەكونوميست عالىمجان كەرٸمبەكتٸڭ ايتۋىنشا, شەتەل ازاماتتارى ەلدە كٶپ, ولار ۇزاق مەرزٸمگە كەلەتٸندٸكتەن, قوناق ٷيلەردە ەمەس, پەتەر جالداۋ ارقىلى تۇراقتايدى.
“مىسالى قۇرىلىس سالاسىندا جۇمىس ٸستەۋگە ٶزبەكستان, قىرعىزستاننان ازاماتتار كەلەدٸ. سٶيتٸپ سۇرانىس كٶبەيگەن سايىن باعا قىمباتتايدى. سونداي-اق باسقا قالالاردان بٸلٸم ٸزدەپ كەلگەن جاستاردى ايتۋعا بولادى. ولاردىڭ بەرٸنە جاتاقحانادا ورىن بەرٸلە بەرمەيدٸ. سوندىقتان ولار جالداۋعا پەتەر ٸزدەي باستايدى. سولاي باعا دا ٶسەدٸ”, – دەيدٸ ەكونوميست.
سونداي جاستاردىڭ بٸرٸ – ۇلجان جانگەلدٸقىزى. ول Maqsut Narikbayev University-دە اۋدارما ٸسٸ ماماندىعىندا ەكٸنشٸ كۋرستا بٸلٸم الىپ جٷر. ۇلجان بٸرٸنشٸ كۋرستا ۋنيۆەرسيتەت بەرگەن جاتاقحانادا تۇرعان. الايدا كەلەسٸ جىلى ول جەردەن شىعۋىنا تۋرا كەلدٸ.
“سەبەبٸ ەكٸنشٸ كۋرستارعا تەك بەلگٸلٸ بٸر كۆوتالاردىڭ كٶمەگٸمەن ارى قاراي تۇرا بەرۋگە رۇقسات بەرەدٸ. سونداي-اق ورىن سانى شەكتەۋلٸ بولعاندىقتان, بٸرٸنشٸ كۋرستارعا بٶلمەلەردٸ بوساتۋ كەرەك بولدى. جاتاقحانادان شىققان سوڭ, مەن ۋنيۆەرسيتەت بەرەتٸن حوستەلگە كٶشتٸم”, – دەيدٸ ول.
ەگەر ۇلجان پەتەر جالدايتىن بولسا, اي سايىن كەم دەگەندە 50 000 تەڭگە تٶلەيتٸن ەدٸ. مۇنىڭ ٶزٸ – كوممۋنالدىق تٶلەمدەردٸ ەسەپتەمەي تۇرعانداعى باعا. ونىڭ ٷستٸنە باسقا ادامدارمەن بٸرٸگٸپ تۇرۋ قاجەت بولادى. سٶزٸنشە, ونىڭ تۇرمىستىق جاعدايى مۇنى كٶتەرمەيدٸ.
“سوندىقتان حوستەل مەن ٷشٸن ەڭ ۇتىمدى نۇسقا بولدى. بۇل جەردە ادام سانىنا قاراي بٶلمە تاڭداي الدىم. ايىنا 40 000 تەڭگە تٶلەيمٸن جەنە بۇل باعاعا بەرٸ كٸرەدٸ: كوممۋنالدىق تٶلەمدەر مەن ينتەرنەت. وندا بٸر, ەكٸ, ٷش, تٶرت, بەس ادامعا ارنالعان بٶلمەلەر بار. ەڭ باستىسى ٶزٸمدٸ قاۋٸپسٸز سەزٸنەمٸن, سەبەبٸ حوستەل جان-جاقتى قورشالعان, كٷزەتشٸلەرٸ بار”, – دەدٸ ستۋدەنت.
فوتو: astanait.edu.kz
ەلوردادا ستۋدەنتتەر ٷشٸن پەتەر جالداۋ قولجەتٸمدٸ مە?
استانا قالاسىندا جۇمىس ٸستەيتٸن ريەلتورلاردىڭ مەلٸمەتٸنشە, جاستار, ەسٸرەسە ستۋدەنتتەر پەتەردٸ جيٸ ٸزدەيدٸ. كٶبٸنەسە ولار سول جاعالاۋدى, ەسٸل مەن نۇرا, سونىمەن قاتار, الماتى جەنە سارىارقا اۋداندارىنداعى پەتەرلەردٸ قاراستىرادى. ينفراقۇرىلىمنىڭ جاقسى بولۋىنا ەرٸ قوعامدىق كٶلٸكتٸڭ قولجەتٸمدٸلٸگٸنە دە مەن بەرەدٸ.
ريەلتور تٶلەگەن ٶمٸرزاقوۆتىڭ ايتۋىنشا, جالداۋ باعاسى قىمبات ەرٸ ستۋدەنتتەردٸڭ قوسىمشا تابىسى از بولعاندىقتان, ٷي جالداۋ ولار ٷشٸن اسا قولجەتٸمدٸ ەمەس. كٶبٸ جالداپ جٷرگەن پەتەرلەرٸندە بٸرنەشە ادام بولىپ بٸرٸگٸپ تۇرادى نەمەسە قالانىڭ سىرتقى جاقتارىنان ٷي ٸزدەۋگە مەجبٷر بولادى.
مىسالى 22 جاستاعى اقتوتى زاعىپپار ەكٸ بٶلمەلٸ پەتەردە بٸر قىزبەن بٸرگە تۇرادى. ول نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸندە ماگيستراتۋرادا وقيدى. ماماندىعى – جوبا مەنەدجمەنتٸ. پەتەر جالداپ جٷرگەنٸنە ەكٸ اي بولعان. ايىنا ەرقايسىسى 70 000 تەڭگەدەن تٶلەيدٸ.
“پەتەر ٸزدەگەندە ەسٸل اۋدانىنان, ياعني ۋنيۆەرسيتەتٸمە جاقىن ايماقتان ٸزدەدٸم. نەگٸزٸ مەن ٷشٸن بۇل پروتسەسس ٶتە قيىن بولدى. ٶيتكەنٸ OLX جەنە Krisha.kz سايتتارىندا ٷي يەلەرٸن تابۋ مٷمكٸن ەمەس, ول جەردە تەك اگەنتتٸكتەردٸڭ ۇسىنىستارى تۇرادى. ٶتٸرٸك پەتەردٸڭ سۋرەتتەرٸ مەن ٶتٸرٸك باعانى قويىپ, سولاي ادامداردى الدايدى ەكەن. ول جارناما ٷشٸن جارييالانعان پەتەر دەپ, قازٸر سٸزگە باسقاسىن تاۋىپ بەرەمٸز دەپ, 5000-10000 تەڭگە سۇرايدى. سوسىن باعاسى ەكٸ ەسە قىمبات, رەمونتى جوق پەتەرلەر ۇسىنادى. مۇنىمەن قوسا باعالار تىم كٶتەرٸلٸپ كەتكەن, پەتەردٸڭ ساپاسىنا مٷلدەم سەيكەس كەلمەيدٸ”, – دەيدٸ اقتوتى.
ول ماگيستراتۋرا ستۋدەنتٸ بولعاندىقتان قوسىمشا جۇمىس ٸستەيدٸ, پەتەر تٶلەۋگە جەنە كٷندەلٸكتٸ تاماعىنا قاراجاتى جەتەدٸ. دەگەنمەن جالاقىسى ٷلكەن ەمەس بولعان سوڭ, ونىڭ شامامەن جارتىسى ٷي جالداۋعا كەتەدٸ.
ەكونوميست ساپارباي جوباەۆتىڭ پٸكٸرٸنشە, جاستاردىڭ تابىسى پەتەر جالداپ تۇرۋعا مٷمكٸندٸك بەرمەيدٸ.
“جاستار ەدەتتە 200000 تەڭگەگە جۇمىس ٸستەيدٸ, پەتەرگە ايلىعىنىڭ شامامەن 60 پايىزىن جۇمسايدى. بۇل مەجبٷرلٸكتەن تۋىنداپ تۇر. ٶيتكەنٸ ٶڭٸرلەردە جۇمىس از, بەرٸ مەگاپوليستەردە ٸستەپ, وقىعىسى كەلەدٸ. مەملەكەت تاراپىنان مۇنى رەتتەۋگە بولار ەدٸ”, – دەيدٸ جوباەۆ.
ساراپشىنىڭ سٶزٸنشە, ەلدە بەرٸن بٸر ورتاعا جيىپ قويۋ مەسەلەسٸ بار. ەگەر ٶزگە ٶڭٸرلەرگە كٶبٸرەك وقۋ ورىندارى مەن پەتەرلەر سالىنعاندا, جاستار بٸر قالادا جينالماس ەدٸ دەپ ەسەپتەيدٸ. نەتيجەسٸندە باعا دا قىمباتتاماسىن تٸلگە تيەك ەتەدٸ.
ال قارجىگەر راسۋل رىسمامبەتوۆتىڭ ويىنشا, بۇل جٷيە 2000-جىلداردان بەرٸ ەلٸ ٶزگەرمەگەن. ياعني جاستارعا ٷي جالداۋ اقىسىن تٶلەۋ ٷشٸن كٶپ نەرسەدەن باس تارتۋعا تۋرا كەلەدٸ.
ريەلتور كاميلا ماراتقىزى ستۋدەنتتەر پەتەر ٸزدەگەن كەزدە بٸرنەشە قيىندىققا تاپ بولادى, دەيدٸ. مىسالى جالعا بەرۋشٸلەردٸڭ سەنٸمٸنە كٸرۋ قيىن.
“كٶپ جاعدايدا پەتەر يەلەرٸ جاس جٸگٸتتەرگە جالعا بەرگٸسٸ كەلمەيدٸ. ولاردىڭ ويىنشا, ۇل بالالار ٷيدٸڭ ٸشٸندەگٸ جيھازدى قۇرتىپ, كٶرشٸلەرگە مازا بەرمەيتٸن بولادى, سونداي-اق قىزدارمەن سالىستىرعاندا ٶتە سالاق بولادى دەگەن تاپتاۋرىندار قالىپتاسقان”, – دەيدٸ ماراتقىزى.
مۇنداي جاعداي استانا IT ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ ەكٸنشٸ كۋرس ستۋدەنتٸ ايان قارتقوجاقوۆپەن بولعان. ول بٸرٸنشٸ كۋرستا وقىپ جٷرگەندە ۋنيۆەرسيتەت بەرگەن جاتاقحانادا تۇرعان. ايىنا 30 000 تەڭگە تٶلەگەن. بٸراق ەكٸنشٸ كۋرستا ورىندى بوساتۋ كەرەك بولعان سوڭ پەتەر ٸزدەي باستاعانىن ايتادى. قازٸر دوسىمەن بٸرگە پەتەر جالعا الىپ تۇرادى.
“ايىنا 180 000 تەڭگە تٶلەيمٸز. پەتەر ٸزدەۋ بارىسىندا بٸرقاتار قيىندىقتارعا تاپ بولدىق. جالعا بەرۋشٸلەر ەدەتتە جٸگٸتتەرگە پەتەر بەرۋدەن جالتارادى. بٸز بٸر ەمەس, ەكٸ جٸگٸت بولعاندىقتان, كٶبٸ بٸزگە ٷي بەرگٸسٸ كەلمەدٸ. سونىمەن قاتار ٶز جۇمىسىنا 50 000 تەڭگەدەن سۇراعان ريەلتور-الاياقتار دا كٶپ بولدى. سٶيتٸپ پەتەردٸ ەكٸ اي بويى ٸزدەپ, ەرەڭ تاپتىق”, – دەدٸ ايان.
ول ساباق وقۋمەن قاتار جۇمىس ٸستەيدٸ, بٸراق جالاقىسى 50000 تەڭگە عانا, سول سەبەپتٸ اتا-اناسى كٶمەكتەسەدٸ.
Finprom.kz اناليتيكالىق پورتالىنىڭ اقپاراتى بويىنشا, مەگاپوليستەردە تۇراتىن جاستار ٷشٸن جەرگٸلٸكتٸ ەكٸمدٸكتەر ساتىپ الۋ قۇقىعىنسىز جالعا بەرٸلەتٸن تۇرعىن ٷي باعدارلاماسىن ەزٸرلەگەن. وعان الماتىدا, استانادا نەمەسە شىمكەنتتە تۇراقتى تٸركەلگەن جەنە ايىنا كەمٸندە 40 اەك (نەمەسە 147,7 مىڭ تەڭگە) جالاقى الاتىندار عانا قاتىسا الادى. 35 جاسقا دەيٸنگٸ جاستار وسى باعدارلاماعا قاتىسۋ ارقىلى ٷش جىل بويى ايىنا 15 مىڭ تەڭگەدەن اسپايتىن جالداۋ اقىسىن تٶلەپ, يپوتەكا بويىنشا باستاپقى جارنانى جيناي الادى.
“مەملەكەت تاراپىنان كٶمەك بەرٸلمەيدٸ دەپ ايتا المايمىز. بٸراق بۇل كٶمەك ەزٸرگە تەك تامشى ەسەبٸندە بولىپ تۇر. باعدارلامالار بەرٸبٸر جەتٸسپەيدٸ. سوندىقتان بٸزگە شەت ەلدەردەن ٷلگٸ الۋ كەرەك”, – دەيدٸ ەكونوميست عالىمجان كەرٸمبەك.
Finprom.kz-تىڭ دەرەگٸنشە, اقش-تا 80 جىلدان استام ۋاقىت بويى “Section 8 housing” باعدارلاماسى جۇمىس ٸستەيدٸ. ونىڭ شارتتارىنا سەيكەس, تابىسى تٶمەن وتباسىلار, قارتتار مەن مٷگەدەكتٸگٸ بار ادامدار تۇرعىن ٷي ۆاۋچەرلەرٸن الا الادى جەنە ولاردىڭ كٶمەگٸمەن جالداۋ اقىسىن تولىق نەمەسە ٸشٸنارا تٶلەي الادى. ول ٷشٸن كەزەككە تۇرىپ, جالاقىعا قاتىستى قۇجاتتاردى ٶتكٸزۋ قاجەت.
سول سيياقتى گەرمانييادا دا “Wohngeld” اتتى ۇقساس باعدارلاما ٸسكە قوسىلعان. بۇل – ايلىق تابىسى بەلگٸلٸ بٸر دەڭگەيگە جەتپەگەن جالعا الۋشىلارعا بەرٸلەتٸن جەردەماقى. ول جالداۋ باعاسىنىڭ 50 پايىزىن تٶلەپ بەرۋگە باعىتتالعان. جىلىنا 600 مىڭنان استام ادام مۇنداي جەردەماقى تٷرٸن پايدالانادى. ولاردىڭ قاتارىندا ستۋدەنتتەر, قارتتار, كٶپبالالى وتباسىلار مەن جالعىزباستى اتا-انالار بار.
داريعا اسانييازوۆا
