قىزىلوردا وبلىسىنداعى اساناس قالاشىعىندا كەشەندٸ ارحەولوگييالىق قازبا جۇمىستارى باستالدى, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
قازبا جۇمىستارى التىن وردانىڭ 750 جىلدىعى اياسىندا جٷزەگە اسىرىلىپ وتىر. ونى وبلىستىق مەدەنيەت, ارحيۆتەر جەنە قۇجاتتاما باسقارماسى ۇيىمداستىردى.
قازبانى قورقىت اتا اتىنداعى قىزىلوردا مەملەكەتتٸك ۋنيۆەرسيتەتٸ جانىنداعى «ارحەولوگييا جەنە ەتنوگرافييا» عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى جٷرگٸزٸپ جاتىر. جەرگٸلٸكتٸ ارحەولوگتار كٷشٸمەن ارشىلعان ماڭىزدى نىساندار ۇزاق مەرزٸمگە ساقتاۋعا الىنادى. ودان تابىلعان جەدٸگەرلەر وبلىس مۋزەيلەرٸنٸڭ قورىنا ٶتكٸزٸلەدٸ.
«اساناس قالاشىعى - التىن وردا دەۋٸرٸنٸڭ ەتالوندى ەسكەرتكٸشٸنٸڭ بٸرٸ. سوندىقتان ارحەولوگييالىق زەرتتەۋ بۇدان كەيٸنگٸ جىلدارى دا جالعاسادى. وعان قوسا قورعاۋ ايماعىنا سەيكەس قالاشىقتىڭ اۋماعىن قورشاۋ جوسپارلانىپ وتىر. كٶنە قالا «قازاقستاننىڭ كيەلٸ جەرلەرٸنٸڭ گەوگرافيياسى» جوباسىنا ەنگٸزٸلگەن. جوبا بويىنشا ٶڭٸرلٸك قاسيەتتٸ نىساندار تٸزبەسٸندە جيناقتالعان. اساناس - جەرگٸلٸكتٸ ماڭىزى بار تاريح جەنە مەدەنيەت ەسكەرتكٸش. ول قىزىلوردا قالاسىنان وڭتٷستٸك شىعىسقا قاراي 48 شاقىرىم جەردە جاتىر. كٶنە قالا سىردارييا اۋدانىنا قاراستى ايدارلى اۋىلىنان 8 شاقىرىم قاشىقتىقتا ورنالاسقان», - دەپ مەلٸم ەتتٸ عىلىمي-زەرتتەۋ ورتالىعى ماماندارى.
اساناس قالاشىعى ۇلى جٸبەك جولىنىڭ بويىندا ورنالاسقان. ول كەزٸندە ٸرٸ ەكونوميكالىق, ساۋدا-ساتتىق, اۋماقتىق ماڭىزى بار شاھارلار قاتارىندا سانالدى.
«جازبا دەرەكتەر بويىنشا اساناس موڭعول شاپقىنشىلىعىنان باستاپ بەلگٸلٸ بولىپ وتىر. سول تۇستا تاباندى قارسىلىق كٶرسەتكەن.سوندىقتان كٶنە شاھار جەرمەن-جەكسەن قيراتىلىپ, حالقىنىڭ كٶپشٸلٸگٸ قىرعىنعا ۇشىراعان. اساناس دارييا بويىنداعى ٶزگە قالالار سيياقتى كٶپ ۇزاماي قايتا قالپىنا كەلتٸرٸلٸپ, حٸV-حV عاسىرلارعا دەيٸن ٶمٸر سٷرگەن. العاش 1899 جىلى ۆ.ا.كاللاۋر زەرتتەگەن. كەيٸنٸرەك حورەزم ارحەولوگييالىق-ەتنوگرافييالىق ەكسپەديتسيياسى 1960-1961, 1968 جىلدارى كٶپتەگەن قۇندى دەرەكتەردٸ جيناقتادى», - دەدٸ جەرگٸلٸكتٸ عالىمدار.
