ارمان مەن ەڭبەك بٸر تۇتاس, ٶنەر – ونىڭ كٶرٸنٸسٸ

فوتو: ۆيكيپەدييا

«الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترى – ۇلتتىق دەستٷر مەن رۋحانيياتتىڭ التىن قازىناسى. بيىل تەاتر ٶزٸنٸڭ 10 جىلدىق مەرەيتويىن اتاپ ٶتۋگە دايىندالىپ وتىر. وسى ون جىل ٸشٸندە ساحناعا جانىن ارناعان, شىعارماشىلىق ەڭبەگٸمەن ۇجىمنىڭ دامۋىنا ٷلەس قوسقان تالانتتى ماماندار – تەاتردىڭ ٶمٸرلٸك تٸرەگٸ, ۇلتتىق ٶنەردٸڭ تٸرٸ بەينەسٸ بولىپ سانالادى.

بۇل ماقالادا بٸز تەاتردا 10 جىلعا جۋىق ەڭبەك ەتٸپ, ەر رٶلٸندە, ەر قويىلىمىندا شىنايى شىعارماشىلىق قۋاتىن كٶرسەتكەن دارىندى تۇلعالاردىڭ – ساحناعا ادالدىعى مەن ٶنەرگە دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸگٸ ارقىلى ۇلتتىق مەدەنيەتٸمٸزدٸڭ بيٸگٸنە كٶتەرٸلگەن جانداردىڭ ٶمٸرٸ مەن جەتٸستٸكتەرٸن باياندايمىز. ولار – تەاتردىڭ جٷرەگٸ, حالىق رۋحىنىڭ ساحنالىق كٶرٸنٸسٸ.

ساحناعا سٸڭگەن عۇمىر

ادام بالاسىنىڭ عۇمىرى – بٸر قاراعاندا قىسقا, ال مازمۇنىنا ٷڭٸلسەڭ, تۇتاس بٸر دەۋٸردٸڭ شەجٸرەسٸندەي تەرەڭ. ٶنەر يەسٸنٸڭ ٶمٸرٸ تٸپتەن بٶلەك: ول ٶز عۇمىرىن عانا ەمەس, ٶزگەنٸڭ تاعدىرىن دا ارقالاپ ٶتەدٸ. وسىنداي ٶنەر جولىن سەرٸك ەتكەن جانداردىڭ بٸرٸ – اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ.

اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ 1981 جىلى قاراشا ايىنىڭ 16-سى كٷنٸ تٷركٸستان وبلىسى, جەتٸساي قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن. تۋمىسىنان قازاقى بولمىستى بويىنا سٸڭٸرٸپ ٶسكەن ول, جاستايىنان ٶنەرگە جاقىن بولدى. 1998 جىلى جەتٸساي قالاسىنا قاراستى بايقونىس اۋىلىنداعى م.و.ەۋەزوۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپتٸ تەمامداپ, ٶمٸردٸڭ جاڭا بەلەسٸنە قادام باستى. بٸلٸم مەن ٶنەردٸ قاتار ۇشتاستىرۋدى ماقسات ەتكەن جاس تالاپكەر 2001–2005 جىلدار ارالىعىندا الماتى قالاسىنداعى ت.جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق مەملەكەتتٸك ٶنەر اكادەميياسىندا بٸلٸم الىپ, اكتەرلىق ٶنەردٸڭ قىر-سىرىن مەڭگەردٸ. ۇستازدارى جانات حادجيەۆ پەن ايدوس بەكتەمٸروۆتٸڭ تەلٸم-تەربيەسٸ ونىڭ شىعارماشىلىق جولىنىڭ بەرٸك ٸرگەتاسىنا اينالدى. نەتيجەسٸندە «اكتەرلٸك ٶنەر» ماماندىعىن يگەرٸپ, «مۋزىكالىق تەاتر اكتەرٸ» بٸلٸكتٸلٸگٸن الىپ شىقتى.

ٶنەر جولى وڭاي ەمەس. ول – تاباندىلىق پەن تٶزٸمدٸلٸكتٸ تالاپ ەتەتٸن تاعدىر. داۋلەت بەيسەباەۆيچ ەڭبەك جولىن 2005–2007 جىلدارى جەتٸساي قالاسىنداعى ق.جانداربەكوۆ اتىنداعى «جەتٸساي» دراما تەاترىندا باستاپ, ساحنامەن العاشقى سىرلاسۋىن وسى ورتادا ٶتكەردٸ. بۇل كەزەڭ – ونىڭ اكتەرلٸك بولمىسىنىڭ قالىپتاسۋ شاعى ەدٸ.

2007–2015 جىلدار ارالىعىندا الماتى قالاسىنداعى «اقساراي» ميۋزيكل تەاترىندا قىزمەت ەتٸپ, شىعارماشىلىق تۇرعىدا تولىسا تٷستٸ. بۇل جىلدارى ول «قىز جٸبەك» ميۋزيكلٸندەگٸ شەگە, «ماحاببات پەن زۇلىمدىقتاعى» گوف مارشل, «مۋحا-تسوكوتۋحا» قويىلىمىنداعى كومار سىندى تٷرلٸ جانرداعى وبرازداردى سومداپ, ساحنالىق شەبەرلٸگٸن شىڭدادى. تەاتر ۇجىمىمەن بٸرگە قازاقستاننىڭ كٶپتەگەن قالالارىن, سونداي-اق گەرمانييا, فرانتسييا, تٷركييا, گرۋزييا, تٷرٸكمەنستان, الجير سەكٸلدٸ ەلدەردٸ ارالاپ, قازاق ٶنەرٸن شەتەل ساحنالارىندا تانىتتى. سونىمەن قاتار 2010–2011 جىلدارى «سەزام» تەاترىندا قىزمەت اتقارىپ, بالالار تەاترى باعىتىندا دا تەجٸريبە جيناقتادى.

2015–2018 جىلدارى قازاق مەملەكەتتٸك قىزدار پەداگوگيكالىق ۋنيۆەرسيتەتٸندە رەجيسسەر, وقىتۋشى جەنە كونتسەرتمەيستەر رەتٸندە ەڭبەك ەتٸپ, جاس ۇرپاققا ٶنەردٸڭ مەنٸن ۇعىندىردى. بۇل كەزەڭدە ول «كەلٸندەر كٶتەرٸلٸسٸ», «قاراشەكپەن», «ەح, قىزدار...», «بەس ساۋساق» سەكٸلدٸ قويىلىمداردى ساحنالاپ, رەجيسسەرلٸك قىرىن دا تانىتتى. سونىمەن قاتار 2009 جىلدان باستاپ كينو سالاسىندا دا بەلسەندٸ ەڭبەك ەتٸپ, كٶپتەگەن فيلمدەردە ەپيزودتىق جەنە ەكٸنشٸ پلانداعى رٶلدەردٸ سومداپ, كٶرەرمەنگە كەڭٸنەن تانىلدى.

وسىنداي مول تەجٸريبە مەن شىڭدالعان شەبەرلٸكتٸڭ زاڭدى جالعاسى رەتٸندە 2019 جىلدان باستاپ اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ قۇرامىندا ەڭبەك ەتٸپ كەلەدٸ. بۇل تەاتر – تەك ساحنا ەمەس, ۇلتتىق ٶنەردٸڭ مەيەگٸن ساقتاعان رۋحاني وردا. داۋلەت بەيسەباەۆيچ وسى ۇجىمدا ٶزٸنٸڭ شىعارماشىلىق ەلەۋەتٸن جاڭا قىرىنان اشتى.

ول سومداعان سٷيٸنباي بەينەسٸ – تەك اقىن تۇلعاسى ەمەس, حالىق رۋحىنىڭ كٶرٸنٸسٸ. اكتەر بۇل رٶلدە سٶزدٸڭ سالماعىن, ويدىڭ تەرەڭدٸگٸن سەزٸندٸرە وتىرىپ, كٶرەرمەندٸ ۇلتتىق بولمىستىڭ قاينار كٶزٸنە جەتەلەيدٸ. ٷسەن بەينەسٸندە ول قاراپايىم قازاق جاستارىنىڭ اڭقىلداعان مٸنەزٸن, ٶمٸرگە دەگەن تازا كٶزقاراسىن شىنايى جەتكٸزەدٸ. ال الدار كٶسە رٶلٸندە اكتەردٸڭ شەبەرلٸگٸ ەرەكشە قىرىنان اشىلادى: مۇندا ول تاپقىرلىق پەن مىسقىلدى, حالىقتىق يۋموردى تابيعي ٷيلەستٸرٸپ, ساحنانى جانداندىرادى.

«اباي–توعجان» قويىلىمىنداعى سٷيٸندٸك وبرازى ارقىلى ول سابىر مەن پاراساتتىڭ يەسٸن كٶرسەتسە, «كەز بولعان كەر زامانداعى» تۇرماعانبەت ٸزتٸلەۋوۆ بەينەسٸندە تاريحي تۇلعانىڭ تاعدىرلى جولىن, زامانا زارى مەن ەل مۇڭىن تەرەڭ تولعانىسپەن جەتكٸزەدٸ. ال «سۇلتان بەيبارىس» سپەكتاكلٸندەگٸ ماملٷك رٶلٸندە باتىرلىق پەن ٸشكٸ قايسارلىقتى, ال «ايمان–شولپانداعى» شال وبرازىندا ٶمٸردٸڭ ەزٸل مەن شىندىققا تولى قىرلارىن شەبەر بەينەلەيدٸ.

اكتەردٸڭ باستى ەرەكشەلٸگٸ – ونىڭ ەر رٶلگە جانىمەن ەنۋٸ. ول وبرازدى سىرتتاي عانا ەمەس, ٸشتەي سەزٸنەدٸ, كەيٸپكەر تاعدىرىن ٶز جٷرەگٸنەن ٶتكٸزەدٸ. سوندىقتان دا ونىڭ ساحناداعى ەر قيمىلى, ەر سٶزٸ – جاساندىلىقتان ادا, تابيعيلىققا جاقىن. ونىڭ ويىنى كٶرەرمەندٸ سەندٸرەدٸ, تولعاندىرادى, كەيدە كٷلدٸرەدٸ, كەيدە ويعا باتىرادى.

اكتەرلٸك ٶنەر – تەك مەتٸندٸ جاتتاپ, ساحنادا ورىنداۋ ەمەس, ول – جاننىڭ ەڭ نەزٸك قىلىن شەرتۋ. وسى تۇرعىدان العاندا, اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچ – ٶز ٸسٸنٸڭ شەبەرٸ, ساحنانىڭ شىنايى قىزمەتشٸسٸ. ونىڭ ٶنەرٸ – دابىرادان الىس, بٸراق تەرەڭ; سىرت كٶزگە قاراپايىم, بٸراق مەنٸ باي.

2023 جىلى مەدەنيەت سالاسىنىڭ ٷزدٸگٸ اتانۋى – ونىڭ ەڭبەگٸنە بەرٸلگەن ەدٸل باعا. ال 2024 جىلى رەجيسسەر كٶمەكشٸسٸ قىزمەتٸنە تاعايىندالۋى – ونىڭ شىعارماشىلىق ٶسۋٸنٸڭ زاڭدى جالعاسى.

«الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى – وسىنداي ٶنەر مايتالماندارىنىڭ ەڭبەگٸن ايشىقتايتىن كەزەڭ. تەاتردىڭ العاشقى كٷنٸنەن باستاپ ونىڭ دامۋىنا ٷلەس قوسىپ كەلە جاتقان جانداردىڭ قاتارىندا اريپوۆ داۋلەت بەيسەباەۆيچتٸڭ ورنى ايرىقشا.

ٶنەر – مەڭگٸلٸك. ال سول مەڭگٸلٸككە قىزمەت ەتكەن ادامنىڭ ەسٸمٸ دە, ەڭبەگٸ دە ەل جادىندا ساقتالماق.

ارماننان تۋعان ٶنەر

ادام بالاسىنىڭ جٷرەگٸندە بٸر شىراق بار. ول – ارمان. سول شىراق سٶنبەسە, ادام اداسپايدى; سول شىراق جانسا, جول تابىلادى. ٶنەر ادامىنىڭ عۇمىرى – سول ارماننىڭ جەتەگٸندە ٶتكەن تاعدىر. «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى قارساڭىندا وسىنداي ارمانىن اقيقاتقا اينالدىرعان جانداردىڭ بٸرٸ – مۋحامەتقاليەۆا مارال اناربەكقىزى.

مارال اناربەكقىزى 1979 جىلى 12 قازاندا الماتى وبلىسى, سارقانت اۋدانى كٶكجيدە اۋىلىندا دٷنيەگە كەلگەن. قازاقى تەربيەنٸ بويىنا سٸڭٸرٸپ ٶسكەن ول, جاستايىنان سٶز ٶنەرٸنە, ساحنا مەدەنيەتٸنە ەرەكشە ىقىلاس تانىتتى. 1994–1997 جىلدارى الماتى قالاسىنداعى ج. ەلەبەكوۆ اتىنداعى ەسترادا-تسيرك كوللەدجٸندە كٶركەم سٶز وقۋ شەبەرٸ ماماندىعىن مەڭگەرٸپ, ساحنا تٸلٸنٸڭ نەزٸك يٸرٸمدەرٸن يگەردٸ. بۇل – ونىڭ ٶنەرگە اپارار العاشقى باسپالداعى ەدٸ.

بٸلٸمٸن جەتٸلدٸرۋ جولىندا ول توقتاعان جوق. 2014 جىلى ت. جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىندا كينو جەنە تەلەۆيزييا سالاسى بويىنشا پروديۋسەر-رەجيسسەر ماماندىعىن يگەرٸپ, شىعارماشىلىق كٶكجيەگٸن كەڭەيتتٸ. سول جىلى پەداگوگيكا جەنە پسيحولوگييا باعىتىندا ماگيسترلٸك ديسسەرتاتسييا قورعاپ, ٶنەر مەن بٸلٸمدٸ قاتار ۇشتاستىرعان جان-جاقتى تۇلعا رەتٸندە قالىپتاستى.

ەڭبەك جولىن 1997 جىلى «قازاقكونتسەرت» كونتسەرتتٸك بٸرلەستٸگٸندە كونتسەرت جٷرگٸزۋشٸ, كونفەرانسە رەتٸندە باستاعان مارال اناربەكقىزى ساحنا مەدەنيەتٸنٸڭ قىر-سىرىن تەرەڭ مەڭگەرٸپ, كٶرەرمەنمەن تٸل تابىسۋدىڭ شەبەرٸنە اينالدى. وسى جىلدار ٸشٸندە ول تەك جٷرگٸزۋشٸ عانا ەمەس, ٶنەردٸڭ جاناشىرى, ساحنانىڭ شىنايى قىزمەتشٸسٸ رەتٸندە تانىلدى. كٶپتەگەن رەسپۋبليكالىق جەنە حالىقارالىق بايقاۋلاردا توپ جارىپ, 1999 جىلى و. بٶكەيحان اتىنداعى كٶركەم سٶز وقۋ شەبەرلەرٸ بايقاۋىنىڭ, 2005 جىلى «شابىت» فەستيۆالٸنٸڭ لاۋرەاتى اتاندى.

ونىڭ شىعارماشىلىعى پوەزييامەن دە استاسىپ جاتىر. مۇقاعالي ماقاتاەۆتىڭ مەرەيتويلارىنا ارنالعان «شىن عاشىقپىن», «بٸر كٷندٸك سەۋلە» اتتى پوەتيكالىق-درامالىق كەشتەرٸ – كٶرەرمەن جٷرەگٸنە جەتكەن رۋحاني دٷنيەلەر. سونىمەن قاتار, قازاق ٶنەرٸنٸڭ الىپتارى – روزا باعلانوۆا, التىنبەك قورازباەۆ, ماقپال جٷنٸسوۆا سىندى تۇلعالارمەن بٸر ساحنادا قاتار ەڭبەك ەتۋٸ – ونىڭ ٶنەردەگٸ جولىنىڭ سالماقتىلىعىن ايقىندايدى.
ال 2016 جىلدان باستاپ مارال اناربەكقىزى «الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ قۇرامىنا قوسىلىپ, جاڭا بٸر شىعارماشىلىق كەزەڭدٸ باستادى. تەاتر ساحناسى وعان تەك جٷرگٸزۋشٸ ەمەس, اكتريسا رەتٸندە دە تانىلۋعا مٷمكٸندٸك بەردٸ. «اباي–توعجان» قويىلىمىنداعى دٸلدانىڭ جەڭگەسٸ, «ەن مۇحيتتاعى» بەيبٸشە, «قاماۋدا قالعان ارمان» قويىلىمىنداعى جازيرا بەينەلەرٸ ارقىلى ول ساحناداعى تابيعيلىعىن, شىنايى سەزٸمٸن كٶرسەتە بٸلدٸ. ال «مۇقاعاليمەن سىرلاسۋ» پوەتيكالىق كەشٸنٸڭ ستسەنارييٸن قۇراستىرۋى – ونىڭ شىعارماشىلىق ٸزدەنٸسٸنٸڭ تاعى بٸر قىرى.

مارال اناربەكقىزىنىڭ ٶنەر جولىنداعى ەڭ بٸر سەۋلەلٸ, جٷرەككە جىلى تۇستارى – بالا كٷنگٸ قييالى مەن سول قييالدىڭ شىندىققا اينالعان سەتتەرٸ. بالا كٶڭٸلدٸڭ تٷبٸندە جاتقان بٸر نەزٸك ارمان بار ەدٸ: ساحناعا شىعۋ, ەل الدىنا سٶز ايتۋ, ٶنەردٸڭ ورتاسىندا جٷرۋ. ول ارمان ەۋەلدە ەلسٸز شىراقتاي عانا كٶرٸنگەنٸمەن, ۋاقىت ٶتە كەلە جٷرەك تٷكپٸرٸندە مازداعان الاۋعا اينالدى.

مەكتەپ قابىرعاسىندا جٷرگەن كٷندەردٸڭ ٶزٸندە-اق ول ساحناعا عاشىق ەدٸ. تەلەديداردان كٶرگەن ەربٸر جٷرگٸزۋشٸنٸڭ سٶز ساپتاۋى, قيمىلى, داۋىس ىرعاعى – بەرٸ دە ونىڭ جان دٷنيەسٸنە ٶشپەستەي ٸز قالدىردى. ول جاي عانا كٶرەرمەن بولىپ قالماي, كٶرگەنٸن كٶڭٸلٸنە توقىپ, اينا الدىندا قايتالاپ, ٶز بولمىسىن ٶنەرگە بەيٸمدەي باستادى. بۇل – ويىن ەمەس, بۇل – جٷرەك قالاۋى ەدٸ.

بٸر كٷنٸ اۋىلعا قازاقتىڭ بۇلبۇل ٷنٸ, ساحنانىڭ ساڭلاعى روزا باعلانوۆا كەلدٸ. سول كٷن – كٸشكەنتاي مارالدىڭ جٷرەگٸندە مەڭگٸگە ساقتالعان ەرەكشە سەت. حالىقتىڭ اراسىنان قىسىلىپ ٶتٸپ, الدىڭعى قاتارعا جەتٸپ, ورىن تاپپاعان سوڭ جەردە وتىرىپ تاماشالاعان سول كونتسەرت – ونىڭ تاعدىرىن ٷنسٸز ٶزگەرتكەن بٸر مەزەت ەدٸ. ول سول سەتتە ەننٸڭ ەۋەزٸن ەمەس, ٶنەردٸڭ بيٸگٸن كٶردٸ; سٶزدٸڭ ماعىناسىن ەمەس, ساحنانىڭ قاسيەتٸن سەزٸندٸ. بالا جٷرەك سول كٷنٸ العاش رەت ٷلكەن ارماندى ارقالادى: «مەن دە وسى ساحنانىڭ بٸر شەتٸندە جٷرسەم ەكەن...»

ۋاقىت ٶز ارناسىمەن جىلجىدى. بٸراق سول بٸر بالا ارمان كٶمەسكٸ تارتپادى, قايتا كٷن ٶتكەن سايىن ايقىندالىپ, بيٸكتەي بەردٸ. ارمان جەتەلەدٸ, ٷمٸت جەتەكتەدٸ. ول الماتىعا كەلدٸ, بٸلٸم الدى, ٶنەردٸڭ ەسٸگٸن قاقتى. ەڭ باستىسى – ٶز جٷرەگٸندەگٸ داۋىسقا سەندٸ. كٶپ ۇزاماي تاعدىردىڭ ٶزٸ ونى بالا كٷنگٸ تاڭدانىسقا تولى سول ساحنا يەسٸمەن قايتا تابىستىردى: روزا باعلانوۆا ەڭبەك ەتكەن ورتادا قىزمەت اتقارىپ, العاشقى گاسترولدٸك ساپارىن سول كٸسٸمەن بٸرگە باستاۋ باقىتى بۇيىردى. بۇل – كەزدەيسوقتىق ەمەس, بۇل – ٷزٸلمەگەن ٷمٸتتٸڭ, تالماي ٸزدەنگەن ەڭبەكتٸڭ, شىن سەنٸمنٸڭ جەمٸسٸ ەدٸ.

تەاترعا دەگەن اڭسار دا وسىلاي اقيقاتقا اينالدى. العاشقى كەزدە شىعارماشىلىق قۇرامنىڭ ازدىعى ونى سان تٷرلٸ رٶلگە جەتەلەدٸ. بٸردە باستى كەيٸپكەر, بٸردە قوسالقى بەينە, ەندٸ بٸردە كٶپشٸلٸك ساحنانىڭ قاتارىندا جٷرٸپ, ول ساحنانىڭ ەر تىنىسىن, ەر قادامىن جٷرەگٸمەن سەزٸندٸ. ۋاقىت ٶتە تەاتر كەڭەيدٸ, جاس تالانتتار كەلدٸ, ساحنا تولىستى. بٸراق سول العاشقى ٸزدەنٸس پەن شىنايى ەڭبەك مارالدىڭ ورنىن بەكەم ەتتٸ – ول وسى ساحنانىڭ تٶل پەرزەنتٸنە اينالدى.

ەرەكشە بٸر قىرى – ونىڭ ماسسوۆكاعا دەگەن ىقىلاسى. كٶپشٸلٸك ەلەمەيتٸن, بٸراق ساحنانىڭ تىنىسىن اشاتىن وسى بٸر بٶلٸكتٸ ول ەرەكشە سٷيەدٸ. رٶلٸ بولا تۇرا, ساحنا سىرتىنا جٷگٸرٸپ بارىپ, باسقا كەيٸپكە ەنٸپ, قايتادان كٶپشٸلٸك قۇرامىندا ساحناعا شىعۋى – ونىڭ ٶنەرگە دەگەن ادالدىعىنىڭ ايعاعى. ول ٷشٸن ساحنانىڭ ٷلكەن-كٸشٸسٸ جوق, ەربٸر سەت – ٶنەر, ەربٸر قادام – تاعىلىم. ٶزٸ ايتقانداي, دەل وسى كٶپشٸلٸك ساحنا ونىڭ ٸشكٸ تالانتىن وياتىپ, بويىنداعى اكتەرلٸك قۋاتتى جارىققا شىعارعان.

بۇل جول – تەك ارماننىڭ عانا ەمەس, تىنىمسىز ەڭبەكتٸڭ جولى. كٶڭٸلدە تۋعان بٸر سەۋلە ٶزدٸگٸنەن جانىپ كەتپەيدٸ, ونى ٷرلەپ, ٶشٸرمەي, الاۋعا اينالدىرۋ – ادامنىڭ ٶز قولىندا. مارال اناربەكقىزى سول سەۋلەنٸ ٶشٸرمەدٸ, قايتا جاندىرىپ, ٶمٸر جولىنىڭ شامشىراعىنا اينالدىردى.

«الاتاۋ» دەستٷرلٸ ٶنەر تەاترىنىڭ ون جىلدىق مەرەيتويى – وسىنداي تاعدىرلاردىڭ توعىسقان, ارمانداردىڭ اقيقاتقا اينالعان تۇسى. بۇل – ساحناعا دەگەن سٷيٸسپەنشٸلٸكتٸڭ, ەڭبەككە دەگەن ادالدىقتىڭ جەڭٸسٸ.

ەندەشە, ادام بالاسى ارماننان قورىقپاۋى كەرەك. سەبەبٸ شىن جٷرەكتەن تۋعان ارمان – ۋاقىتتىڭ تەزٸنەن ٶتٸپ, تاعدىردىڭ تٶرٸنەن ورىن الادى. ارمان – الدامايدى, تەك سوعان جەتەر جولدا ادال بولۋدى تالاپ ەتەدٸ.

ۇلتتىق ٶنەردٸڭ ۇلاعاتتى جولىن جالعاعان جىرشى

قازاقتىڭ كەڭ ساحاراسىندا سان عاسىردان بەرٸ ٷزٸلمەي جالعاسىپ كەلە جاتقان جىراۋلىق, تەرمەشٸلٸك دەستٷر – ۇلت رۋحانيياتىنىڭ التىن دٸڭگەگٸ. وسى قاسيەتتٸ ٶنەردٸڭ بٷگٸنگٸ جالعاستىرۋشىسى, دەستٷرلٸ ەن مەن جىردىڭ قادٸر-قاسيەتٸن تەرەڭ تٷسٸنٸپ, ونى جاڭا بۋىنعا جەتكٸزٸپ جٷرگەن ٶنەر يەلەرٸنٸڭ بٸرٸ – ۋاتقان شاتتىق قۇمارۇلى.

1994 جىلدىڭ 28 سەۋٸرٸندە قىتاي حالىق رەسپۋبليكاسىنىڭ شىڭجاڭ ۇيعىر اۆتونومييالىق اۋدانىنا قاراستى سانجى قالاسىندا دٷنيەگە كەلگەن شاتتىقتىڭ ٶنەرگە دەگەن العاشقى قادامى ەرتە باستالدى. بالالىق شاعى تۋعان ٶلكەسٸندە باستالىپ, 2004 جىلى تاريحي وتانى – قازاقستانعا قونىس اۋدارۋمەن جالعاستى. الماتى وبلىسى, ەسكەلدٸ اۋدانى, اباي اۋىلىنا ورنىققان وتباسىنىڭ ٷمٸتٸن ارقالاعان جاس دارىن اۋىل مەكتەبٸندە بٸلٸم الا جٷرٸپ, ٶنەرگە دەگەن ەرەكشە قابٸلەتٸن تانىتا باستايدى.

2006 جىلى تالدىقورعان قالاسىنداعى دارىندى بالالارعا ارنالعان «ٶنەر مەكتەبٸنە» قابىلدانىپ, قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت قايراتكەرٸ ەربولات شالدىبەك زامانبەكۇلىنان تەلٸم الادى. وسى كەزەڭ شاتتىقتىڭ شىعارماشىلىق قالىپتاسۋىندا ماڭىزدى بەلەس بولدى. رەسپۋبليكالىق بايقاۋلاردا جٷلدەلٸ ورىندارعا يە بولىپ, ٶنەردەگٸ العاشقى جەتٸستٸكتەرٸن كٶرسەتتٸ.

ٶنەر جولىنداعى بٸلٸمٸن تەرەڭدەتۋ ماقساتىندا 2012 جىلى الماتى قالاسىنداعى تەمٸربەك جٷرگەنوۆ اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ٶنەر اكادەميياسىنا وقۋعا تٷسەدٸ. مۇندا «دەستٷرلٸ مۋزىكالىق ٶنەر» كافەدراسىندا جەتٸسۋ ەن مەكتەبٸنٸڭ قىر-سىرىن مەڭگەرٸپ, قر مەدەنيەت سالاسىنىڭ ٷزدٸگٸ شولپان دارجانوۆادان دەرٸس الادى. ستۋدەنتتٸك جىلدارى حالىقارالىق جەنە رەسپۋبليكالىق دەڭگەيدەگٸ بايقاۋلاردا توپ جارىپ, ٶز شەبەرلٸگٸن شىڭداي تٷسەدٸ.

2016 جىلدان باستاپ شاتتىق قۇمارۇلى الماتى قالاسىنداعى «الاتاۋ دەستٷرلٸ ٶنەر» تەاترىندا قىزمەت اتقارىپ كەلەدٸ. تەاتر اشىلعان كٷننەن باستاپ وسى ٶنەر ورداسىندا ەڭبەك ەتٸپ, ساحنا مەدەنيەتٸن, ورىنداۋشىلىق شەبەرلٸگٸن, اكتەرلٸك قىرىن قاتار دامىتتى. تەاترمەن بٸرگە ٶسٸپ, بٸرگە شىڭدالعان ٶنەر يەسٸ بٷگٸندە ۇجىمنىڭ بەلدٸ مٷشەسٸنە اينالدى.

ول تەك ەنشٸ عانا ەمەس, جىرشى, تەرمەشٸ ەرٸ اكتەر رەتٸندە دە تانىلىپ كەلەدٸ. تەاتر ساحناسىندا قويىلعان تٷرلٸ مۋزىكالىق-تانىمدىق, تاريحي قويىلىمداردا ەر الۋان رٶلدەردٸ سومداپ, كٶرەرمەن ىقىلاسىنا بٶلەندٸ. «جامبىلدان – امانات» كونتسەرت-سپەكتاكلٸندە ۇلى جىراۋ جامبىل جاباەۆتىڭ جاستىق شاعىن بەينەلەۋٸ – ونىڭ اكتەرلٸك قابٸلەتٸنٸڭ جارقىن دەلەلٸ.

شاتتىقتىڭ ٶنەر جولىنداعى جەتٸستٸكتەرٸ دە از ەمەس. ول رەسپۋبليكالىق جەنە حالىقارالىق بايقاۋلاردىڭ بٸرنەشە دٷركٸن لاۋرەاتى, گران-پري يەگەرٸ. ەسٸرەسە «تەكتٸ سٶزدٸڭ تٶرەسٸ – تەرمە» رەسپۋبليكالىق بايقاۋىنداعى باس جٷلدەسٸ مەن «شىرقا داۋسىم» دەستٷرلٸ ەنشٸلەر بايقاۋىنداعى جەڭٸسٸ – ونىڭ تەرمەشٸلٸك ٶنەردەگٸ بيٸك دەڭگەيٸن ايقىندايدى.

سونىمەن قاتار, ٶنەرپاز شەتەل ساحنالارىندا دا قازاق ٶنەرٸن ناسيحاتتاپ كەلەدٸ. گەرمانييا, تٷركييا, فرانتسييا, كورەيا سىندى ەلدەردە ٶتكەن مەدەني شارالارعا قاتىسىپ, ۇلتتىق ٶنەردٸڭ مەرتەبەسٸن كٶتەرۋگە ٶز ٷلەسٸن قوسۋدا.

جىراۋلىق پەن تەرمەشٸلٸك – تەك ەن ايتۋ ەمەس, ول – حالىقتىڭ تاريحىن, تاعدىرىن, فيلوسوفيياسىن جەتكٸزەتٸن رۋحاني مەكتەپ. شاتتىق قۇمارۇلى وسى مەكتەپتٸڭ زاڭدى جالعاستىرۋشىسى رەتٸندە ۇلتتىق ٶنەردٸڭ قادٸرٸن تەرەڭ تٷسٸنٸپ, ونى زاماناۋي ساحنامەن ۇشتاستىرىپ كەلەدٸ. ونىڭ ورىنداۋىنداعى تەرمەلەر مەن جىرلار تىڭداۋشىنى ويلاندىرىپ, ۇلتتىق بولمىسقا قايتا ٷڭٸلۋگە جەتەلەيدٸ.

بٷگٸندە مەملەكەتتٸك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى اتانعان ٶنەر يەسٸ – تەك ٶز جولىن تاپقان تالانت قانا ەمەس, قازاقتىڭ دەستٷرلٸ ٶنەرٸنٸڭ بولاشاعىنا ٷلەس قوسىپ جٷرگەن تۇلعا. تەاتر ساحناسىنداعى ەڭبەگٸ مەن جىراۋلىق ٶنەردەگٸ ٸزدەنٸسٸ – ونىڭ شىعارماشىلىق عۇمىرىنىڭ نەگٸزگٸ ٶزەگٸ.

ۇلتتىق ٶنەردٸڭ شامشىراعىن سٶندٸرمەي, ونى جاڭا بەلەسكە كٶتەرۋ – وسىنداي ٶنەر يەلەرٸنٸڭ ارقاسىندا جٷزەگە اساتىنى سٶزسٸز.