قازٸرگٸ پاراساتتى, پەتۋەلٸ عىلىمنىڭ قاراۋىلىنان مەدەنيەتتەر توعىسىنىڭ شەت-شەكاراسىن ديالوتيزم پرينتسيپٸنە ورايلاسقان (م.بۋبەر, م.باحتين, ۆ.بيبلەر, يۋ.لوتمان) مەدەنيەتتەر مەمٸلەسٸ(ديالوگ كۋلتۋر) كاعيداسىمەن قيىستىرعان ۇتىمدى. ٶيتكەنٸ بەلگٸلٸ بٸر مەدەنيەتتٸڭ بٶتەن مەدەنيەتپەن جٷزبە-جٷز جولىعىپ, تەڭبە-تەڭ سۇحباتتاسقان-سىرلاسقان سەتٸندە عانا ٶزٸن اناعۇرلىم تولىعىراق, تەرەڭٸرەك تانىپ-تٷسٸنٸپ, قادٸر-قاسيەتٸن قايتا قۇنتتايتىنى سٶزسٸز. بۇل تمولەنيەتپڭ باسقا بٸر مەدەنيەتكە جۇتىلۋ ارقىلى جويىلىپ تىنۋىن ەمەس, كەرٸسٸنشە – ٶزارا اۋىسۋ-الماسۋ, سٸڭٸسۋ-سينتەزدەلۋ, ٷيرەنۋ-ٷردٸستەنۋ نەتيجەسٸندە بۇرىنعىدان بەتەر بايۋىن, باعالانۋىن دەرٸپتەۋدٸ كٶزدەيدٸ. ەرينە, مەدەنيەتتەر مەمٸلەسٸن اتٷستٸ, اسىعىس تٷسٸنۋدٸڭ, ياعني ونى اياق استى ەتۋدٸڭ ٶلٸ سۋداي توماعا-تۇيىقتىققا, ابسوليۋتتەندٸرۋدٸڭ بۇلدىر, بەيمەلٸم باعدارسىزدىكقا سٷيرەيتٸندٸتٸن دە ەركەز ۇمىتپاعان جٶن; ٸس جٷزٸندە اقىرعى تٶرەلٸكتٸ ايتاتىن تٶبەبي — تاريحي سيتۋاتسييا تۋدىرعان ۇلتتىق مۇرات-مٷددە.
ەلەۋمەتتٸك-مەدەني "شىعىس-باتىس" پاراديگماسىن قايسىبٸر مەدەني قۇبىلىسقا, ونىڭ ٸشٸندە جەكەلەگەن اۆتوردىڭ جەكەلەگەن تۋىندىسىنا تاڭىپ, تاڭبالاعاندا دا اباي بولعان ابزال.
ۇلى ابايدىڭ تەڭدەسسٸز تالانتىنىڭ سۇرىپ-سٷزگٸسٸ ارقىلى تٶل توپىراعىمىزعا ماعىرىپ پەن ماشىرىق مەدەنيەتٸنٸڭ بەتالدى باسپالاماي, يناباتتانا, يكەمدەلە كەلتەندٸگٸن, بۇرىنعى اي دەستٷرگە جاڭاشىلدىقپەن جۇپتاسا جاراسىپ كەتكەندٸگٸن كٶرەمٸز. مۇنىڭ تٶركٸنٸ مەن تۇڭعيىعى, سىرى مەن سيپاتى ايىندا تالاي جازىلدى; ەلبەتتە, ەلٸ دە جازىلاماق جايلارى جەتەرلٸك. ابايلىق «مەننەن» تانىلاتىن قازاق-شىعىس-باتىس سينتەزٸ اقىن شىعارماشىلىعىنىڭ كٷللٸ كونتەكسٸنەن كٶزٸ قاراقتى كٸسٸگە وڭاي وقىلادى.
بەلكٸم اۋىزشا ايتسا ايتقان شىعار, بٸراق دانىشپان تۇلعانىڭ ٶلەڭدەرٸنەن نە قارا انىقتاپ باتىستان مىنانى بٸلدٸم, شىعىستان انانى انىقتاپ الدىم...» دەگەن سەكٸلدٸ سٸلتەمە سٶزدٸ ۇشىراتپايمىز; تٸپتٸ ول ٷشٸن باتىسقا, شىعىسقا بٶلٸنبەيتٸن تۇتاس ەلەم عانا بار تەرٸزدٸ. بٸز بولساق, كەيدە جوق جەردەن جاڭالىق جاساۋعا جٷگٸرەتٸن ەدەتٸمٸزگە باعىپ, ابايدى بۇرمالاپ جٸبەرگەنٸمٸزدٸ بايقاماي جاتامىز; قىزدى-قىزدىمەن ويلاماعانىن ويلاتامىز.
مىسالى, اكىننىڭ "سەگٸز اياق" ٶلەڭٸندەگٸ: "عىلىمدى ٸزدەك //دٷنيەنٸ كٶزدەپ, // ەكٸ جاققا ٷڭٸلدٸم..." دەگەن جولدار كەيدە وقىمىستىلارىمىزدىڭ تاراپىنان سىڭارجاق تٷسٸندٸرٸپ جٷر, بار قاتەلٸك مىنادا, "ەكٸ جاققا ٷڭٸلۋ" بٸزدٸڭ قاساڭ قاعيداعا بەيٸمدەلگەن ٶرٸس-ٶرەمٸزدە "باتىس پەن شىعىسقا ٷڭٸلۋ" دەگەنمەن اسسوتسياتسييالانا, ايقۇشاقتانا قالادى. بۇعان قوسا, ٸزدەنٸمپاز عۇلامانىڭ "عىلىمدى ٸزدەپ, دٷنيەنٸ كٶزدەپ" شارقا ۇرعاندىعىن دا ويدا تۇتامىز. لوگيكالىق جاعىنان بەرٸ قيىسىپ-قۇيىلىپ تۇرعانداي. بٸراق بٸزدٸڭ ەلەپ-ەسكەرمەيتٸنٸمٸز جالعىز-اق نەرسە, ول - ابايدىڭ "سەگٸز اياق" ٶلەڭٸندەگٸ ەر شۋماقتىڭ بٸر-بٸر تٷيٸندەلگەن, تۇجىرىلعان ويدى تيياناقتايتىندىعى. سوندىقتان تۇتاس شۋماقتى وقىپ كٶرەلٸك:
عىلىمدى ٸزدەپ,
دٷنيەنٸ كٶزدەپ,
ەكٸ جاققا ٷڭٸلدٸم.
قۇلاعىن سالماس,
تٸلٸندٸ الماس,
كٶپ ناداننان تٷڭٸلدٸم.
ەكٸ كەمە قۇيرىعىن,
ۇستا, جەتسٸن بۇيرىعىڭ!
باسقاسىن بىلاي قويعاندا, قورىتىندى قوس قاتاردىڭ ٶزٸ-اق بٸزدٸڭ اداسقانىمىزدى اڭعارتادى. "ەكٸ كەمەڭٸز" دە "باتىس پەن شىعىستى" مەڭزەسە, ولاردىڭ "قۇيرىعىن ۇستايمىن" دەپ جٷرگەندە "بۇيرىعىڭىز جەتسە", وندا "ەكٸ جاققا" ٷڭٸلٸپ قاجەت قانشا?! ەندەشە, شۋماقتىڭ تىلسىم-تۇسپالى باسقادا بولعانى دا.
بٸزگە ەڭ الدىمەن ابايدىڭ ٶزٸ كٶمەككە كەلەدٸ.
ول "تٶرتٸنشٸ سٶزٸندە": "وسىنداي عافيلدٸك كٶپ ٶتكٸزٸپ, ٶلمەگەن كٸسٸنٸڭ نە دٷنيەدە, نە احيرەتتە باسى بٸر اۋىرماي كالماسا كەرەك. ەربٸر ۋايىم-قايعى ويلاعىش كٸسٸ نە دٷنيە شارۋاسىنا, نە احيرەت شارۋاسىنا ٶزگەدەن جيناقىراق بولسا كەرەك! - دەپ جازىپتى. مٸنە, بٸز ەدەيٸ دارالاپ كٶرسەتكەن دٷنيە جەنە احيرەت ۇعىمدارى اباي ٶلەڭٸندەگٸ "ەكٸ جاقتى" بٸلدٸرەدٸ.
اقىننىڭ "دٷنيەنٸ كٶزدەۋ" دەگەنٸن جارىق جالعاندا "بوس جاتپاۋ, تٸرشٸلٸك ەتۋ, شارۋا قىلۋ, ەڭبەك جاساۋ, پايدا تابۋ ماعىناسىندا تٷسٸنسەك, "عىلىمدى ٸزدەۋٸنٸڭ" جاي-جاپسارىن "ونىنشى سٶزٸندە" ايتىلعان: "عىلىمسىز احيرەت تە جوق, دٷنيە دە جوق. عىلىمسىز وقىعان ناماز, تۇتقان ورازا, قىلعان قاج ەشبٸر عيبادات ورنىنا بارمايدى", - دەگەن سەزدەرٸنەن سالماكتايمىز.
عۇلاما ويشىل مۇنىمەن توقتاپ قالماي, بٸر-بٸرٸنەن اجىراعىسىز "احيرەت-دٷنيە" مەسەلەسٸن ەرٸ قاراي تەرەندەتە تٷسەدٸ. وعان "وتىز تٶرتٸنشٸ سٶزدەگٸ" كەلەسٸ پايىمدارى كۋە: "كٸمدە-كٸم احيرەتتە دە, دٷنيەدە دە قور بولمايمىن دەسە, بٸلمەك كەرەك: ەش ادامنىڭ كٶڭٸلٸندە ەكٸ كۋانىش بٸردەي بولمايدى, ەكٸ ىنتىق قۇمارلىق بٸردەي بولمايدى, ەكٸ قورقىنىش, ەكٸ قايعى - ولار دا بٸردەي بولمايدى. مۇنداي ەكٸ نەرسەنٸ بٸردەي بولادى دەپ ايتۋعا مٷمكٸن ەمەس. ولاي بولعاندا, كاي ادامنىڭ كٶڭٸلٸندە دٷنيە قايعىسى, دٷنيە كۋانىشى احيرەت قايعىسىنان, احيرەت قۋانشتىنان ارتىق بولسا - مۇسىلمان ەمەس. ەندٸ ويلاپ قاراي بەر. بٸزدٸڭ قازاقتا مۇسىلمان ەكەن! ەگەر دە ەكٸ نەرسە كەز بولسا, بٸرٸ احيرەتكە كەرەكتٸ, بٸرٸ وسى دٷنيەدە كەرەكتٸ, بٸرٸن السا, بٸرٸ تيمەيتۇعىن بولسا, سوندا بٸرٸ احيرەتكە كەرەكتٸنٸ الماي, ەكٸنشٸ بٸر كەز كەلگەندە الارمىن دەپ, جوق, ەگەر كەز بولمايتۇعىن بولسا, كەڭ قۇداي ٶزٸ كەڭشٸلٸكپەن كەشٸرەدٸ-داعى, مىنا كەزٸ كەلٸپ تۇرعاندا مۇنى جٸبەرٸپ بولماس دەپ, دٷنيەگە كەرەكتٸنٸ السا, ەندٸ ول كٸسٸ جانىن بەرسە, احيرەتتٸ دٷنيەگە ساتقانىم جوق دەگەنٸنە تانۋعا بولا ما? ادام بالاسىنا ادام بالاسىنىڭ بەرٸ – دوس. نە ٷشٸن دەسەڭ, دٷنيەدە جٷرگەندە تۋىسىڭ, ٶسۋٸڭ, تويۋىڭ, اشىعۋىڭ, قايعىڭ, قازان, دەنە بٸتٸمٸڭ, شىققان جەرٸڭ, بارماق جەرٸڭ – بەرٸ بٸردەي; احيرەتكە قاراي ٶلۋٸڭ, كٶرگە كٸرۋٸڭ, شٸرۋٸڭ, كٶردەن ماحشاردا سۇرالۋىڭ - بەرٸ بٸردەي, ەكٸ دٷنيەنٸڭ قايعىسىنا, پەلەسٸنە قاۋپٸڭ, ەكٸ دٷنيەنٸڭ جاقسىلىعىنا راحاتىڭ – بەرٸ بٸردەي ەكەن!".
دەمەك, اقىن ٶلەڭٸندەگٸ "ەكٸ كەمە" - باتىس پەن شىعىستىڭ ەمەس, فەني مەن باقي-ەكٸ دٷنيەنٸڭ بالاماسى. جەنە "مىڭمەن جالعىز الىسقان" دانانىن - نە احيرەتتٸڭ, نە دٷنيەنٸڭ قامىن جاساي الماي جٷرگەن, "قۇلاعىن سالماس, تٸلٸن الماس, كٶپ ناداننان تٷڭٸلٸپ", اقىر سوڭىندا ولارعا: "ەكٸ كەمە قۇيرىعىن, // ۇستا, جەتسٸن بۇيرىعىڭ!" - دەپ اششىلاپ ايتۋىنىڭ استارى دا اشىلادى.
دەمەك, ٶز زامانىنداعى قازاق رۋحىنىڭ قالپىن رەمٸزدەگەن "سەگٸز اياقتىڭ" بٸز تاداعان شۋماعى اباي تۋمانيزمٸنٸڭ دٸني ۇستىن-ۇيتقىسىنان حاباردار ەتەدٸ ەكەن.
اقىننىڭ مورالدىق فيلوسوفيياسىنىڭ سورابىن سەزدٸرەتٸن ەلگٸدەگٸ: "...قاي ادامنىڭ كٶڭٸلٸندە دٷنيە قايعىسى, دٷنيە قۋانىشى احيرەت قايعىسىنان, احيرەت كۋانىشىنان ارتىق بولسا – مۇسىلمان ەمەس!" - دەگەن كونتسەپتۋالدى كٶزقاراسى ونىڭ ٶلەڭدەرٸندە دە ٶرنەكتەلگەن. مىسالى:
دٷنيەگە دوس احيرەتكە بٸردەي بولماس,
ەكەۋٸ تاپ بٸردەي بوپ ورنىعا الماس.
دٷنيەگە ىنتىق, مەعشارعا امالسىزدىڭ
يمانىن تٷگەل دەۋگە اۋزىم بارماس.
زار زاماننىڭ دٸندار اقىنى شورتانبايدى بىلاي قويعاندا ("جالعاندا جولداس دەمەندەر,//احررەت قامىن ٸزدەڭدەر!"), ابايدان سوڭعى قازاق پوەزيياسىنداعى اعارتۋشىلىق اعىم ٶكٸلدەرٸنٸڭ اراسىندا دا ەكٸ دٷنيە تاقىرىبىن اينالىي ٶتكەڭدەرٸ از. ولاردىن بارشاسىنا بۇل دٷنيەنٸڭ ٶلشەمٸ — احيرەت; تەك تارازى-تالقىعا سالاتىن نەرسەلەرٸ ەر تٷرلٸ.
ايتالىق, ەبۋبەكٸر كەردەرٸ تەزگە تارتاتىنى - ەدٸلدٸك پەن ەكٸمدٸك جەنە دٸنگە ادالدىق مەسەلەلەرٸ. ول ٶزٸنٸڭ بٸر تولعاۋىندا:
ەدٸلدٸك ەكٸ جيھاندا بٸردەي جاقسى,
ۇجماقتىڭ كٶرەر دەگەن رايىسىن.
دٷنيەدە عاكٸم بولىپ, عادٸل بولسا,
كەشٸرەر دەگەن سٶز بار كٷنەيٸسٸن, –
دەسە, دەربٸسەلٸ بيدٸ: "دٷنيە, احيرەتتٸ بٸردەي ويلاپ,//جاندىرىپ دٸن شىراعىن, مەشٸت سالدىڭ", - دەپ ماداقتايدى.
سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ تۋمانيزمٸنٸڭ يدەالى دا – ەدٸلەت پەن ادامشىلىق ("جان قايدا ەدٸلەتتٸ ٸزدەيتۇعىن, //ادامشىلدىق اتاقتى كٶزدەيتۇعىن,// تٸرلٸك پەن ٶلتەن كٷندٸ بٸردەي ويلاپ, // ەكٸ جايدان كٷدەردٸ ٷزبەيتۇعىن").
شەكەرٸم قۇدايبەردٸۇلى ار جولىنان اينىعانداردى "ەكٸ دٷنيە" جازاسىنا جەگٸلۋدەن ساقتاندىرادى ("قۇداي كەشەر الدا" دەپ كٷنە قىلماق,//ار كەتٸرٸپ, انت ٸشٸپ, جان ساتىلماق,//نە جالعاندا نەمەسە احيرەتتە//وڭا الماستاي ٶكپەدەن بٸر اتىلماق").
كەنشٸمباي اقىن اقسۇلۋمەن ايتىسىندا ۇلت مٷددەسٸن ساتقانداردى دا ەلگٸدەي تارازىعا تارتادى ("پاتشاعا ٶز جاقسىسىن ۇستاپ بەرگەن,//ەكٸ بٸردەي دٷنيەدە قورەن وڭباس").
اباي ٸزٸمەن, اعارتۋشىلىق اڭسارىنا سەيكەس عىلىمدى كٶككە كٶتەرۋ تالابى دا بارشىلىق (ماقىش قالتايۇلى: "كٷللٸ ٸسٸ وڭعا كەلمەس نادانداردىڭ, // ەكٸ دٷنيە عالىم مەن نادان تەڭ بە?" بايمۇحامبەت بەيسەنبينوۆ: "عىلىمنىڭ قادٸرٸن بٸلٸپ وكىماعان, \ زارۋر بوپ ەكٸ دٷنيەدە كالار دەيدٸ", ت.ب.).
سٶيتٸپ, مۇسىلمانشىلىق اياسىنداعى ەكٸ دٷنيە تاقىرىبى اعارتۋشىلىق كەزەڭ پوەزيياسىندا كەڭ پارىقتالعاندىعى كٶرٸنەدٸ جەنە ونىڭ سول تۇستاعى جالپى جۇرتقا ورتاق مورالدىق وي ماشىعىنان ماعلۇمات بەرە الاتىندىعى بايقالادى.
مٸرجاقىپ دۋلاتۇلى ەزٸنٸڭ "ويان, قازاق!" كٸتابىنىڭ كٸرٸسپەسٸندە حالقىنا ناسيحات-نۇسقا تاراتقاندا دا سول سارىندى سٶز اراسىنا قوسا-قىستىرا سٶيلەيدٸ. "قوي, بٷيتپەلٸك, ھەر حالىقتىڭ كٷشٸ ھٷنەر بولسا, ول ھٷنەرتە اللاتاعالا قاسىندا ھيممەتٸمٸز ساياسىندا بٸز قازاقتار دا ورتاق بولساق كەرەك, سونىڭ ٷشٸن مۇسىلمانشا عىلىمدار وقىپ, دٸنٸمٸزدٸ تانىپ, نادانداردىڭ كٶزٸن قويىپ, كٶڭٸلٸن اشىپ, مۇنىمەن احيرەتتٸك فايدامىزدى تابالىق, – دەپ جازادى ول, - ەكٸنشٸ, دٷنيەمٸزدە قاجەتتٸ حاقىلارىمىزدى الىپ, جەرٸمٸزدٸ, مالىمىزدى ساقتاۋ ٷشٸن, باسقالاردان قورلىق كٶرمەس ٷشٸن ورىسشا وقىپ, ھٷنەرلٸ بولالىق". بٸر قىزىعى, قايراتكەر-قالامگەردٸڭ مىنا ٷگٸت- ٷندەۋٸنٸڭ مەتٸنٸنە ٷڭٸلسەك, ونىڭ كىرتىس-قاتپارىنان احيرەتتٸك پايدانىڭ - شىعىسپەن (دٸن يسلام), دٷنيەلٸك حاقىلاردىڭ - اتىسپەن (وكۋ, عىلىم, ٶنەر, كەسٸپ, ت.ب.) ٶزدٸگٸنەن ٶرەلەسٸپ-ٶرٸلٸپ جاتقاندىعىن اجىراتىپ الامىز.
تەرٸزٸ, XX عاسىردىڭ باسىندا كدزاق قوعامىندا ورىن تەپكەن وبەكتيۆتٸ تاريحي وقيعالار, يدەولوگييالىق يتىرقىلجىندار, ەڭ اقىرى - ساناسى ويانعان ساحارادا شىعىس پەن باتىس قۇندىلىقتارىنىڭ ٸس جٷزٸندە بەتپە-بەت كەلۋٸ زييالىلارىمىزدىڭ داعدىلى تانىم-تٷسٸنٸتٸنە سىزات تٷسٸرٸپ, ولاردىڭ ۇعىمىنداعى دەستٷرلٸ, دٸني ەكٸ دٷنيە تاقىرىبىنىڭ ازاماتتىق ايادا كەرەگەسٸن كەڭەيتۋٸنە سەبەپ-سەپتٸگٸن تيگٸزدٸ.
زامانا ىڭعايىنا سەيكەستەنتەن سانا-سەزٸم ەۆوليۋتسيياسىن ساراپتاپ العان سوڭ, ماعجان جۇمابايۇلىنىڭ "تٷركٸستان" اتتى ٶلەڭٸنٸڭ: "تٷركٸستان - ەكٸ دٷنيە ەسٸگٸ عوي", — دەگەن العاشقى جولىنا جۇمىرلانا جيناقتالعان, سىعىمدالا سىيعىزىلعان مەنٸستەردٸ بايىپتاۋعا بولادى.
بٸرٸنشٸدەن, بۇل قاتاردا ٷيرەنشٸكتٸ, ٷردٸستٸ ەكٸ دٷنيە مەسەلەسٸ جاڭاشا جاڭعىرتىلعان. تاريحي بٸلٸمٸ تەرەڭ اقىن تٷركٸستان ايماعىنىڭ ەكٸ - كٶشپەلٸ جەنە وتىرىقشى مەدەنيەتتٸ توعىستىرۋعا تٷتقا بولعاندىعىن, ونىڭ ەكٸ يدەولوتييالىق ارنا – مەجۋسيلٸك پەن مۇسىلمانشىلىقتىڭ "اراسىن بۇزىپ ٶتٸپ دٸندٸ اشقان (قازتۋعان) مەن-ماڭىزىن يشارالايدى.
ەكٸنشٸدەن, بٷكٸل ٶلەڭنٸڭ بٸتٸمٸنەن بايقالاتىنداي, اقىن ەكٸ دٷنيە ۇعىمىن رومانتيكالىق ەۋەزبەن جىرلاناتىن بايىرعى مەن بٷگٸن اراسىنداعى بايلانىسپەن استاستىرادى. مۇنداعى تەپسٸرلەنەتٸن بايىرعىسى" ("بولماسا, بارساڭشى ٸزدەپ باباڭ بەيٸتٸن!") — احيرەتتٸڭ, «بٷگٸنگٸسٸ – قازٸرگٸ بار بولمىستىڭ, جارىق, جالعاننىڭ سيمۆولى.
ٷشٸنشٸدەن, "كٷنباتىس-كٷنشىعىس" تايتالاسىن جەرٸنە جەتكٸزە جىرلاعان اقىن تٷركٸستاننىڭ وسى ەك دٷنيە - باتىس پەن شىعىس ٶركەنيەتتەرٸن كٶنەدەن تٷيٸستٸرٸپ كەلتەن كٸندٸك كٶپٸر مەكەن ەكەندٸگٸن ەلەۋسٸز قالدىرۋى دا - نەعايبىل نەرسە.
سوندىقتان "ەكٸ دٷنيەنٸڭ ەسٸگٸ" بولعان تٷركٸستان ماداقتاۋعا دا, ماقتانۋعا دا لايىق.
تٷركٸستان – ەكٸ دٷنيە ەسٸگٸ عوي,
تٷركٸستان – ەر تٷرٸكتٸڭ بەسٸگٸ عوي.
تاماشا تٷركٸستانداي جەردە تۋعان,
تٷرٸكتٸڭ تەڭٸرٸ بەرگەن نەسٸبٸ عوي!
سونىمەن, رەاليست ابايدان رومانتيك ماجانعا دەيٸنگٸ ارالىقتا "ەكٸ جاق" (ەكٸ دٷنيە, ەكٸ جيھان) تاقىرىبىنىڭ ەدەبي-تاريحي دامۋدىڭ داڭعىلىندا ٶزەگٸنەن ٶتكەرگەن ٶزگەرٸستەرٸن تەكسەرٸپ, تالداپ, تالقىلاۋدان تٷيگەنٸمٸز وسى.
تەرەڭٸرەك ٷڭٸلسەك, ابايداعى "ەكٸ دٷنيە" مەسەلەسٸنٸڭ قازاق توپىراعىنداعى باستاۋى ەرٸدە جاتقاندىعىن اڭعارا الامىز. مىسالى, جٷسٸپ بالاساعۇني ەزٸنٸڭ "كۇتتى بٸلٸك" شىعارماسىندا "ادامعا ەكٸ اياق بەردٸ,// بٸرٸ – بۇل دٷنيە, بٸرٸن – و دٷنيە ٷشٸن...", – دەپ جازادى. "بٸر جاقسى قىلىق — ەكٸ تالامنىڭ ابزالى", - دەگەن قوجا احمەت ياسساۋيدٸڭ سوپىلىق پوەزيياسىندا دا بۇل سارىن كەڭ كٶرٸنٸس تاپقان. ونىڭ مٷريتٸ (شەكٸرتٸ) سٷلەيمەن باقىرعاني ٶز ۇستازىن "ەكٸ دٷنيە ايناسى" دەپ باعالاعان. بۇل - بٶلەك زەرتتەۋتە تۇرارلىق تاقىرىپ.
سٶيتٸپ, ابايدىڭ "سەگٸز اياق" ٶلەڭٸندەگٸ "ەكٸ جاققا ٷڭٸلۋٸ" ەڭ الدىمەن "قازاق-شىعىس", ناقتىلاعاندا, "قازاق-يسلام" ارا قاتىسىمەن قاۋىشىپ-قابىسىپ جاتىر.
اباي دەستٷرٸ جەنە قازٸرگٸ كازاق
ەدەبيەتٸ: رەسپۋبليكالىق عىلىمي-تەورييالىق
كونفەرەنتسييانىڭ ماتەريالدارى. – الماتى, 2007.
