جاقىندا ەل تەۋەلسٸزدٸگٸنٸڭ 25 جىلدىعى قۇرمەتٸنە ورىستىڭ مەملەكەتتٸك م. گوركيي اتىنداعى اكادەمييالىق دراما تەاترىندا قازاقستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ەرتٸسٸ, رەجيسسەر بەكبولات پارمانوۆ ساحنالاعان «امانات» قويىلىمىنىڭ پرەمەراسى ٶتتٸ. قازاقتىڭ كلاسسيكالىق ەپوسى – «الپامىس باتىر» جىرىنىڭ جەلٸسٸ بويىنشا دايىندالعان سپەكتاكلدٸڭ قويۋشى-سۋرەتشٸسٸ قىرعىزستاننىڭ ەڭبەك سٸڭٸرگەن ٶنەر قايراتكەرٸ يۋلداش نۇرماتوۆ دەسەك, تٷبٸ تٷركٸ بالاسىنا ورتاق جىرداعى باتىردىڭ كوستيۋمدەرٸن دەۋٸرگە ساي ەتٸپ ۇسىنعان قىرعىزستاندىق سۋرەتشٸ زۋحرا مۇقامبەتوۆانىڭ دا ورتاق قۇندىلىققا ايتارلىقتاي تەر تٶككەنٸ بايقالادى.
ەلوردالىق تەاترداعى «الپامىس باتىر» جىرىنىڭ ساحنالىق نۇسقاسى وتاندىق دراماتۋرگييا ٷشٸن تىڭ دٷنيە بولىپ سانالا قويماعانمەن, بۇل سپەكتاكل ورىس دراما تەاترلارى تاريحىنداعى ەپوستىق تۋىندىلارعا ارنالعان شىعارمالاردىڭ قاناتقاقتىسى, العاشقى قارلىعاشى دەۋگە تولىق نەگٸز بار.
جالپى «الپامىس باتىر» جىرىنىڭ قاراقالپاق, ٶزبەك, باشقۇرت, التاي ەلٸ, تاعى باسقا تٷبٸ تٷركٸ حالىقتارىندا بٸرنەشە نۇسقالارى كەزدەسەتٸنٸ مەلٸم. قازاق «الپامىس» ەپوسىمەن حٸح عاسىردىڭ اياعىندا قاۋىشتى. ونىڭ العاشقى نۇسقاسى بٸرٸنشٸ رەت 1896 جىل باسىلىپ شىققان بولاتىن. قازاق حالقىنا جاۋھار جىر باتىرلار جىرى رەتٸندە جەتسە, ال باشقۇرتتاردا, التاي ەلدەرٸندە اڭىز ەڭگٸمە, ەپسانا, جىر سيياقتى تٷرلٸ جانردا بٸرنەشە نۇسقالارى كەزدەسەتٸنٸ كٶڭٸلدەگٸ كٶلەڭكەنٸ كٶشٸرٸپ, كٶل-كٶسٸر كٶكجيەككە باستايدى. تٷبٸ تٷركٸ حالىقتارىنىڭ داستان, جىرلارى, ەپوستىق كەۋسارلارى دا بٸر-بٸرٸمەن ەگٸز قوزىداي ۇقساس بولۋمەن قاتار, قاينار-باستاۋىنا دەيٸن بٸر بەيتەرەكتٸڭ تامىرىنان تاراپ, جاپىراعىنان جايىلارى عىلىمي نەگٸزدە تۇجىرىمدالعان تٷيٸن. بۇل جىردى ولاردىڭ حالىققا جەتكٸزۋ ٷلگٸلەرٸ مەن مۋزىكالىق اسپاپتاردا ورىندالۋ تەسٸلدەرٸنە دەيٸن ٶتە-مٶتە ۇقساس بولعانىن عالىمدار جوققا شىعارمايدى.
حالىق اۋىز ەدەبيەتٸندە ورنى بٶلەك سانالاتىن باتىرلىق ەپوس 1000 جىلدان استام ۋاقىت بويى ۇرپاقتان ۇرپاققا بەرٸلٸپ كەلە جاتقان اسىل مۇرامىز بولىپ ەسەپتەلەدٸ. گوركيي تەاترى ۇسىنعان اڭىز سيپاتىنداعى ساحنالىق شىعارما قازاققا, سول سيياقتى بارشا تٷركٸ ەلەۋمەتٸنە ورتاق بايلىقتىڭ ەسٸگٸن تەاتر ٶنەرٸ تٸلٸمەن ايتقاندا, ٷيرەنشٸكتٸ سٷرلەۋگە سوقپاي, دەۋٸر ٷنٸنە ساي ٶز سوقپاعىمەن كەلٸپ اشادى. مۇندا الپامىس ەدٸلەتتٸلٸك ٷشٸن كٷرەسكەن باتىر رەتٸندە عانا بەينەلەنبەيدٸ, قاھارمان تۇلعانىڭ بٷگٸنگٸ ۇرپاعىمەن رۋحتاستىعىن, تەۋەلسٸز حالىقتىڭ جاۋىنگەرلٸك كەسكٸن-كەلبەتٸن ايقىن ايشىقتاۋىمەن ەسەرلٸ. ال سول تەۋەلسٸزدٸكتٸ ساقتاپ قالۋ ٷشٸن كەلەشەك ۇرپاققا جٷكتەلگەن امانات قانداي? باتىرلار جىرى جاس بۋىندى پاتريوتيزمنٸڭ ٶمٸرشەڭ مٶلدٸرٸمەن سۋسىنداتادى, وتانسٷيگٸشتٸككە باۋليدى, تۋعان جەردٸ قورعاپ, ول ٷشٸن قاسىق قانىن اياماۋدان اسقان ابىرويلى بورىش بار ما, سٸرە! بٷگٸنگٸ قوعامعا اۋاداي قاجەت تاقىرىپتى تابا بٸلۋ دەگەنٸمٸز دەرٸگەردٸڭ اۋرۋ اعزانى دەر كەزٸندە دەل انىقتاپ دۇرىس ەم-دوم قابىلداۋىمەن بارا-بار ەرەكەت دەر ەدٸك. سول سيياقتى اتىنىڭ ٶزٸ كٶپ ويدى ايتىپ تۇرعانداي, «امانات» سپەكتاكلٸ بٷگٸنگٸ ۇرپاق ٷشٸن باعاسى ٶتە جوعارى قويىلىم. سوڭعى كەزدە دالاداعى ويىن بالالارىنا دەيٸن ٶز حالقىمىزدىڭ باتىرلارىنا, ايتالىق, الپامىس پەن قوبىلاندىعا ەلٸكتەۋدٸڭ ورنىنا قاي-قايداعى بٸر بٶتەن ەلدەردٸڭ فيلمدەرٸندەگٸ تۇلعالاردى جاقىن تۇتۋى – ٷلكەن قاۋٸپ. بار بولا تۇرىپ, سول باتىردى باعالاي الماۋىمىز, قازاقتىڭ قاھارمان بەينەسٸن تارىنىڭ قاۋىزىنداي جاس ساناعا سٸڭدٸرە الماي جاتۋىمىز ٶكٸنٸشتٸ. استانالىق ورىس دراما تەاترىنىڭ وسى باعىتتاعى باتىل قادامى – قۋانتارلىق جايت. بٸرٸنشٸدەن, وتاندى قورعاۋدىڭ مٶلدٸر باستاۋى –باتىرلار جىرىن ورىندى ٷلگٸ تۇتسا, ەكٸنشٸدەن, بۇل قويىلىم تاۋ-تاسى, سۋى, جاسىل قۇراعى مەن ساي-سالاسى, قىر-بەلەسٸنە دەيٸن تٷگەلدەي تەۋەلسٸزدٸك تويىنا لايىقتى تارتۋ بولىپ تابىلادى.
قاراشاش توقسانباي,
«ەگەمەن قازاقستان»
.jpeg)