«AMANAT»-تىڭ اتقارۋشى حاتشىسى اسحات ورالوۆ بەينەكونفەرەنتسييا بايلانىسى ارقىلى پارتييانىڭ ٶڭٸرلٸك فيليالدارىمەن ازىق-تٷلٸك پەن حالىق تۇتىناتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ قىمباتتاۋ مەسەلەسٸنە قاتىستى كەڭەس ٶتكٸزدٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".
وسى اپتادان باستاپ ەلٸمٸزدٸڭ بارلىق وبلىس جەنە اۋداندارىندا 216 پارتييالىق مونيتورينگ جەنە قاداعالاۋ توبى جۇمىسقا كٸرٸستٸ. ولار ساۋدا نىساندارىن تەكسەرەدٸ جەنە ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ٶنٸمدەردٸڭ باعاسىنا مونيتورينگ جٷرگٸزەدٸ. بۇل تۋرالى «AMANAT» پارتيياسىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى اسحات ورالوۆ مەلٸمدەدٸ.
اتاپ ايتقاندا, ول ەلدەگٸ ينفلياتسييانىڭ جەدەل ٶسۋٸنە سىرتقى فاكتورلاردان باسقا, ساۋدا جٷيەسٸندەگٸ دەلدالدار مەن الىپساتارلاردىڭ ايتارلىقتاي كٶبەيۋٸ ىقپال ەتكەنٸنە نازار اۋداردى.
«14 شٸلدەدە مەملەكەت باسشىسى قاسىم-جومارت توقاەۆ ٷكٸمەتتٸڭ كەڭەيتٸلگەن وتىرىسىندا تاۋارلار باعاسىن تۇراقتاندىرۋ جەنە ازاماتتاردىڭ تابىسىن ارتتىرۋ بويىنشا ناقتى مٸندەتتەردٸ بەلگٸلەدٸ. دەگەنمەن, مەملەكەتتٸك ورگاندار قابىلداعان ٸس-شارالار باعانىڭ ٶسۋٸن تەجەۋگە تولىق كٶلەمدە ىقپال ەتپەيدٸ. باعانى جٶن-جوسىقسىز كٶتەرەتٸن ساتۋشىلار تەكسەرۋ ۋاقىتىن الدىن الا بٸلٸپ وتىرادى جەنە ولار مەملەكەتتٸك ورگاندار تەكسەرۋشٸلەرٸنٸڭ تٷرٸن تانيدى», - دەدٸ اتقارۋشى حاتشى.
ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسىنىڭ دەرەكتەرٸنە سٷيەنسەك, ماۋسىم ايىندا جىلدىق ينفلياتسييا 14,5%-دى قۇرادى. بٸر جىل ٸشٸندە ەڭ كٶپ قىمباتتاعان – ازىق-تٷلٸك تاۋارلارى (17,9%). ازىق-تٷلٸك ەمەس تاۋارلاردىڭ باعاسى 11,1%-عا, اقىلى قىزمەتتەردٸڭ باعاسى 8,9%-عا ٶستٸ.
«قوعامدىق ساياسات ينستيتۋتىنىڭ ەلەۋمەتتٸك زەرتتەۋٸنە سەيكەس, قازاقستاندىقتاردىڭ 80%-دان استامى باعانىڭ ٶسۋٸنە الاڭدايدى. بۇل مەسەلە ەسٸرەسە, ەلەۋمەتتٸك وسال توپتار ٷشٸن ٶتە ٶزەكتٸ. بٸز وسى جاعدايدى پارتييانىڭ بارلىق ٶڭٸردەگٸ قوعامدىق قابىلداۋ بٶلمەلەرٸنە كەلٸپ تٷسكەن ٶتٸنٸشتەردٸڭ ارتۋىنان بايقاپ وتىرمىز. مەسەلەن, جىل باسىنان بەرٸ ەلەۋمەتتٸك قامسىزداندىرۋ مەسەلەلەرٸمەن جٷگٸنگەندەردٸڭ ٷلەسٸ 30%-عا ٶستٸ. وسىعان بايلانىستى بٸز جەرگٸلٸكتٸ جەردەگٸ ناقتى جاعدايدى انىقتاۋ ٷشٸن ازىق-تٷلٸك پەن تاۋارلار باعاسىنا مونيتورينگ جٷرگٸزەتٸن 216 ارنايى توپ قۇردىق. قازٸردٸڭ ٶزٸندە دٷكەن سٶرەلەرٸندەگٸ باعالار مەن مەملەكەتتٸك ورگانداردىڭ ەسەپتەرٸ بٸر-بٸرٸنە سەيكەس كەلمەيدٸ دەۋگە بولادى», دەپ اتاپ ٶتتٸ اسحات ورالوۆ.
اتقارۋشى حاتشى مونيتورينگ توبىنا تەك پارتييالىقتار عانا ەمەس, سونداي-اق قوعام بەلسەندٸلەرٸ, ٷكٸمەتتٸك ەمەس ۇيىمداردىڭ ٶكٸلدەرٸ, بيزنەسمەندەر, جۋرناليستەر مەن تەۋەلسٸز ساراپشىلار دا كٸرەتٸنٸن ايتتى. جۇمىس نەتيجەلەرٸ پارلامەنت مەجٸلٸسٸندە جەنە ٷكٸمەتتە قارالادى.
ايماقتارداعى قازٸرگٸ جاعداي تۋرالى مەجٸلٸس دەپۋتاتى, پارتييا جانىنداعى اگروٶنەركەسٸپتٸك كوميتەت تٶراعاسى قاينار اباسوۆ جەنە مەجٸلٸس دەپۋتاتى, پارتييا جانىنداعى ەكونوميكا, كەسٸپكەرلٸك جەنە اگرارلىق سەكتور مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ رەسپۋبليكالىق كەڭەستٸڭ مٷشەسٸ عالىم ەمٸرەەۆ.
شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى جاعداي تۋرالى مونيتورينگ توبىنىڭ مٷشەسٸ, ٶسكەمەن قالالىق مەسليحاتىنىڭ دەپۋتاتى زويا نوۆولودسكايا ايتىپ بەردٸ.
«كەشەدەن بەرٸ ٶڭٸردە 84 ساۋدا نىسانىنا مونيتورينگ جٷرگٸزٸلدٸ. جٷرگٸزٸلگەن تالداۋ نەتيجەسٸندە ەكەلٸنەتٸن كٶكٶنٸستەردٸڭ (كارتوپ, سەبٸز, پيياز, قىرىققابات) باعاسىن 19%-عا كٶتەرۋ فاكتٸسٸ انىقتالدى. مونيتورينگ كەزٸندە كەسٸپكەرلەر ساتىپ الۋ باعاسىن كٶرسەتەتٸن قۇجاتتارىن ۇسىنا المادى. تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارى جٷرگٸزٸلٸپ, اتالعان نىساندار پارتييالىق باقىلاۋعا الىندى», - دەدٸ ول.
سونداي-اق, جيىن بارىسىندا نۇر-سۇلتان قالاسى بويىنشا ەكونوميكا جەنە كەسٸپكەرلٸك مەسەلەلەرٸ جٶنٸندەگٸ قوعامدىق كەڭەستٸڭ تٶراعاسى بولات وماروۆ سٶز الدى.
«ەلوردادا كارتوپ – 10872 توننا (65%), سەبٸز – 2938 توننا (76%), قىرىققابات – 1900 توننا (49%), پيياز – 2695 توننا (107%) سيياقتى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك تاۋارلارىنىڭ بەس اي تۇتىنۋعا بولاتىن 30% قورى جاسالدى. بٸرٸنشٸ سۇرىپتى ۇننان جاسالعان نان باعاسىن تۇراقتاندىرۋ ٷشٸن مەموراندۋم اياسىندا ەلوردانىڭ ٶڭدەۋ كەسٸپورىندارىنا استىق جٸبەرٸلۋدە», – دەدٸ ول.
«AMANAT»-تىڭ تٷركٸستان وبلىستىق فيليالىنىڭ اتقارۋشى حاتشىسى بەيسەنباي تەجٸباەۆتىڭ ايتۋىنشا, ٶڭٸردە 18 پارتييالىق مونيتورينگ توبى قۇرىلعان.
«28 شٸلدەدە اتالعان توپتار وبلىستىڭ 88 بازارى مەن ٸرٸ ساۋدا نىساندارىن ارالادى. باعانىڭ ٶسۋٸن تەجەۋ ٷشٸن وبلىستا تۇراقتى تٷردە اۋىل شارۋاشىلىعى جەرمەڭكەلەرٸ ۇيىمداستىرىلادى, باعانىڭ نەگٸزسٸز ٶسۋٸنە جول بەرمەۋ بويىنشا ٸرٸ ساۋدا ۇيىمدارىمەن مەموراندۋمدار جاسالادى. بٸز قازٸردٸڭ ٶزٸندە 1467 ٷي ماڭىنداعى دٷكەندەردٸڭ 1463-ٸن (99,7%) تەكسەردٸك, باعانى نەگٸزسٸز كٶتەرۋدٸڭ 38 فاكتٸسٸ انىقتالدى. تيٸستٸ شارالار قابىلداۋ ارقىلى باعالار 10-15%-عا تٶمەندەدٸ», - دەپ اتاپ ٶتتٸ ول.
«AMANAT» پارتيياسىندا مونيتورينگ جٷرگٸزەتٸن توپتار كٷن سايىن جۇمىس ٸستەيتٸنٸ ايتىلدى. ايماقتارداعى ەلەۋمەتتٸك ماڭىزى بار ازىق-تٷلٸك باعاسىنىڭ ٶزگەرگەنٸنە قاتىستى مەلٸمەتتٸڭ مەن-جايى پارتييالىق باقىلاۋ كوميسسيياسىنىڭ وتىرىسىندا قارالادى. ٶزگەرٸس انىقتالعان جاعدايدا مەسەلەنٸ شەشۋ ٷشٸن ۇسىنىمدار ەزٸرلەنٸپ, ناقتى مەرزٸمٸ مەن جاۋاپتى تۇلعالار بەلگٸلەنەدٸ.
فوتو - ەلي عالىم
