فوتو: shutterstock
التىننىڭ ەلەمدٸك نارىقتاعى باعاسى بيىل بۇرىن-سوڭدى بولماعان دەڭگەيگە جەتتٸ. ساراپشىلار بۇل قۇبىلىستى ەلەمدٸك ەكونوميكالىق تۇراقسىزدىقپەن بايلانىستىرادى. قازاقستاندا دا التىنعا دەگەن قىزىعۋشىلىق ارتىپ كەلەدٸ. قاراپايىم سالىمشىلار ٷشٸن بۇل قانشالىقتى تيٸمدٸ? Ult.kz تٸلشٸسٸ مەسەلەنٸ ساراپشىلارمەن بٸرگە تالداپ كٶردٸ.
التىن باعاسى 4050 دوللاردان استى
بٷگٸن نيۋ-يوركتەگٸ Comex تاۋار بيرجاسىندا التىن فيۋچەرستەرٸنٸڭ باعاسى بٸر ۋنتسييا ٷشٸن 4050 اقش دوللارىنان استى. استانا ۋاقىتىمەن ساعات 10:15 كەزٸندە التىننىڭ بٸر ۋنتسيياسى 4052,70 دوللار دەڭگەيٸندە ساۋدالاندى. بۇل — تەۋلٸكتٸك ٶسٸمنٸڭ +0,38% بولعانىن بٸلدٸرەدٸ.
حالىقارالىق اقپارات اگەنتتٸكتەرٸنٸڭ مەلٸمەتٸنە سٷيەنسەك, 2025 جىلدىڭ باسىنان بەرٸ التىننىڭ ەلەمدٸك باعاسى 50%-عا جۋىق ٶستٸ. تەك سوڭعى ەكٸ ايدا ونىڭ قۇنى 20%-دان جوعارى كٶتەرٸلگەن.
ساراپشىلار بۇل ٷردٸستٸ ينفلياتسيياعا قاتىستى الاڭداۋشىلىقپەن, سونداي-اق قارىز دەڭگەيٸنٸڭ ارتۋىمەن جەنە ينۆەستورلاردىڭ قاۋٸپسٸز اكتيۆتەردٸ ٸزدەۋٸمەن بايلانىستىرادى. سونىمەن قاتار, بٸرقاتار ورتالىق بانكتەر ٶز رەزەرۆتەرٸن ەرتاراپتاندىرۋ ماقساتىندا التىن ساتىپ الۋعا دەن قويعان.
سۇرانىس ارتىپ كەلەدٸ
قازاقستاندا التىن قۇيمالارىنا سۇرانىس سوڭعى جىلدارى تۇراقتى تٷردە ٶسٸپ كەلەدٸ. بۇعان بٸرنەشە سەبەپ بار: بٸرٸنشٸسٸ ينفلياتسييادان قورعايتىن اكتيۆ, ەكٸنشٸسٸ ۇلتتىق بانك كەپٸلدٸگٸمەن شىعارىلاتىن تازارتىلعان قۇيمالار.
التىن قۇيمالارىن ساتىپ الۋ مەن ساتۋ 2017 جىلدان بەرٸ زاڭدى تٷردە رۇقسات ەتٸلگەن. بٷگٸندە قازاقستاندا التىندى حالىق بانكٸ, تسەنتركرەديت بانكٸ, ەۋرازييالىق بانك, جۋسان بانك سەكٸلدٸ قارجى ۇيىمدارى ساتادى.
ەكونوميست مۇرات قاستاەۆتىڭ ايتۋىنشا, التىن – كاپيتالدى ساقتاۋ جەنە قورجىندى ەرتاراپتاندىرۋ قۇرالى.
«التىن ٶزدٸگٸنەن تابىس ەكەلمەيدٸ. ونىڭ پايداسى – ۋاقىت ٶتە كەلە باعاسىنىڭ ٶسۋٸندە. التىندى ينۆەستيتسييالىق قورجىننىڭ 5–10 پايىزىنا قوسۋعا بولادى. بۇل – تۇراقسىزدىق كەزٸندە كاپيتالدى ساقتاپ قالۋعا مٷمكٸندٸك بەرەتٸن بٸردەن-بٸر قۇرال», – دەيدٸ ساراپشى.
جالپى التىن ساتىپ الۋدىڭ ٷش نەگٸزگٸ جولى بار:
فيزيكالىق قۇيما ساتىپ الۋ;
مەتالل شوتى ارقىلى ينۆەستيتسييالاۋ;
التىن ٶندٸرۋشٸ كومپانييالاردىڭ اكتسييالارىن يەلەنۋ.
مامانداردىڭ سٶزٸنشە, التىن – ۇرپاقتان ۇرپاققا امانات ەتٸپ قالدىرۋعا بولاتىن اكتيۆ. بٸراق بۇل ينۆەستيتسييادان جىلدام پايدا كٷتپەۋ قاجەت.
ايتا كەتۋ كەرەك, التىن قۇيمالارى دەپوزيتتەر سيياقتى مەملەكەت تاراپىنان ساقتاندىرىلمايدى. ينۆەستور ساتىپ العان قۇيمالارىن ٷيدە نەمەسە بانك سەيفٸندە ساقتاۋ كەرەك. بانك ٸشٸندە ساقتالعان جاعدايدا وعان ارنايى تٶلەم قاراستىرىلادى.
التىن – قارجى تۇراقتىلىعىنىڭ كەپٸلٸ
ال ەكونوميست باۋىرجان ىسقاقوۆ تا التىنعا ينۆەستيتسييا جاساۋدىڭ ٶزەكتٸلٸگٸن اتاپ ٶتتٸ. ونىڭ ايتۋىنشا, حالىقتىڭ ارتىق قاراجاتىن بۇرىنعىداي تەك دەپوزيتتە ۇستاۋى جەتكٸلٸكسٸز.
«التىن – ينفلياتسييا مەن داعدارىسقا قارسى ەڭ سەنٸمدٸ قۇرالداردىڭ بٸرٸ. ەسٸرەسە ۆاليۋتا قۇنسىزدانعاندا نەمەسە گەوساياسي تۇراقسىزدىق ورىن العان كەزدە التىن ٶزٸنٸڭ قۇنىن ساقتاپ قالادى», – دەيدٸ ول.
ساراپشى التىن ساتىپ الۋ تەسٸلدەرٸنٸڭ دە كەڭەيٸپ كەلە جاتقانىن ايتادى. مەسەلەن, التىندى:
ونلاين پلاتفورمالار ارقىلى;
بانك قوسىمشالارى ارقىلى;
بروكەرلٸك كومپانييالار مەن ساۋدا الاڭدارىنان ساتىپ الۋعا بولادى.
التىن تەك جەكە تۇلعالار ٷشٸن ەمەس, ۇلتتىق ەكونوميكا ٷشٸن دە ماڭىزدى اكتيۆ. بٷگٸنگٸ تاڭدا قازاقستاندا ۇلتتىق قور كٶلەمٸ 63 ملرد دوللاردى قۇراسا, ونىڭ ٸشٸندە 30 ملرد دوللاردان استامى التىن رەتٸندە ساقتالۋدا.
التىن – عاسىرلار بويى قۇنىن جوعالتپاعان ينۆەستيتسييالىق قۇرال. ونىڭ باعاسى ٶسٸپ جاتسا, بۇل – تەك ەكونوميكالىق ٷردٸس ەمەس, سونىمەن قاتار ينۆەستورلاردىڭ سەنٸم يندەكسٸنٸڭ ٶزگەرۋٸ. سونىمەن قاتار, قازاقستان ازاماتتارى ٷشٸن التىن بالامالى ينۆەستيتسييا رەتٸندە قالىپتاسىپ جاتقانىن ايتا كەتۋ كەرەك.
اقبوتا مۇسابەكقىزى
