بٷگٸن ەلباسى نۇرسۇلتان نازارباەۆ لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن جاڭا ەلٸپبيدٸ بەكٸتتٸ. جالپى جۇرت ەلەۋمەتتٸك جەلٸلەردە جاڭا ەلٸپبيدٸ تالقىعا سالدى. بٸرٸ قولداسا, ەندٸ بٸرٸ ەلٸ دە ٶزگەرٸستەر ەنگٸزۋ كەرەك دەگەن پٸكٸردە. مەسەلەنٸڭ انىق-قانىعىن بٸلۋ ماقساتىندا بٸز وسى ەلٸپبيدٸ قۇراستىرۋعا قاتىسقان عالىم, احمەت بايتۇرسىنۇلى اتىنداعى تٸل بٸلٸمٸ ينستيتۋتىنىڭ باس عىلىمي قىزمەتكەرٸ, فيلولوگييا عىلىمىنىڭ دوكتورى, پروفەسسور ەلٸمحان جٷنٸسبەككە حابارلاسىپ كٶردٸك.
– بٷگٸن ەلباسى لاتىن گرافيكاسىنا نەگٸزدەلگەن جاڭا ەلٸپبي تۋرالى جارلىققا قول قويدى. بۇنى سوڭعى نۇسقا دەپ قابىلداي بەرسەك بولا ما?
– جوق, مۇنى سوڭعى نۇسقا دەپ قابىلداۋعا بولمايدى, جٶندەيتٸن جەرلەرٸ بار ەلٸ. ونى تالقىلاعان كەزدە ايتامىز. ورىستىڭ «ي», «ۋ» دەگەن بەلەسٸنەن قۇتىلا الماي قويدىق قوي. بەرٸ سوعان ەبدەن ۇيىپ قالعان. ەلگٸ جەردە بٸر تاڭبامەن ورىستىڭ «ي»-ٸن دە, قازاقتىڭ قىسقا «ي»-ٸن دە بەرٸپ وتىر. «ى» دۇرىس ەمەس, «ۋ» دۇرىس ەمەس, سونداي ەكٸ-ٷش قانا جەرٸ قالدى. قالعاندارى دۇرىس. مىنا جاعىن باسىندا بٸزدەر دايىنداپ بەردٸك.
– اپوستروفتى اكۋتقا اۋىستىرۋ قانشالىقتى تيٸمدٸ بولدى? عالىمدار كەڭەستٸ عوي? ارتىقشىلىقتارىن حالىققا تٷسٸندٸرٸپ بەرسەڭٸز...
– ونىڭ ارتىقشىلىعى – اپوستروفتا ەكٸ تاڭبا, ەرٸپتٸ بٸر تەرۋ كەرەك جەنە ونىڭ قاسىنا اپوستروفتى تاعى تەرۋ كەرەك. ول ەكٸ جۇمىس بولاتىن. ال, مىناۋ بٸر دىبىس, بٸر تاڭبا. سوسىن بٸزدٸڭ تٸلٸمٸزدٸڭ ٶزٸندە ەلٸپبي بٸر دىبىس, بٸر تاڭبا بولۋ كەرەك قوي. قوساق تاڭبا, ت.ب. بولماۋى كەرەك. سول جاعىنان العاندا بۇل نۇسقا دۇرىس. جالپى 80%-ى رەتتەلدٸ. مۇنىڭ باس جاعىنداعىنى عىلىم تٸلٸندە «اكۋت» دەيدٸ. بٸراق, ورىستىڭ «ي», «ۋ»-ىنا بايلانىستى جەرلەر سول كٷيٸنشە قالىپ قويىپتى. سو جاعىن ەلٸ دە پىسىقتاي تٷسەمٸز.
– بۇل نۇسقا ٸت سالاسىندا ايتارلىقتاي پروبلەمالار تۋدىرادى دەگەن پٸكٸر بار. سٸزدٸڭ ويىڭىز قانداي?
– الدىڭعى اپوستروف قيىندىق تۋدىراتىن ەدٸ. ەندٸ مىنا نۇسقا قيىندىق تۋدىرا قويمايدى. باعدارلامانى پروگراممامەن رەتتەپ ەلٸپبيگە كٸرگٸزسە, ونىڭ ەشقانداي قيىندىعى بولمايدى.
– تەحنيكالىق تۇرعىدان تاياۋ ۋاقىتتا كٶشۋگە دايىنبىز با?
– قاشان كٶشەمٸز دەگەندٸ ەزٸر بولجاۋ مٷمكٸن ەمەس. ەلٸ ەلٸپبيدٸڭ تۇراقتى نۇسقاسىنا توقتاي الماي جاتىرمىز. ار جاعىندا ەملە, ەرەجە دايىنداۋ كەرەك. سودان كەيٸن بارىپ كٸرٸسەمٸز. مەرزٸمٸنە بايلانىستى پەلەن-تٷگەن دەپ ايتۋ قيىن. جالپى مىناۋ كومپيۋتەردٸڭ الدىنداعى لاتىن نەگٸزدٸ پەرنەتاقتاعا نەگٸزدەلگەن ەلٸپبيدٸڭ قانداي تٷرٸ بولسا دا ونىڭ جاقسىسى بولمايدى. العاشقى ەكٸ نۇسقانىڭ جاراماي قالعانى سوندىقتان. حالىق, كٶپشٸلٸك جۇرت قارسى شىقتى. ونى ايتقانبىز كەزٸندە. تٸلدٸ كومپيۋتەرگە يكەمدەمەۋ كەرەك, كەرٸسٸنشە, كومپيۋتەردٸ تٸلگە يكەمدەۋ كەرەك. قازٸر ونىڭ جولى كٶپ قوي. ەر تٷرلٸ باعدارلامالار بار, ونىڭ رەتٸن تابۋ قيىن ەمەس دەپ ويلايمىن.
بٷگٸن حالىققا جاڭا نۇسقا دەپ ۇسىنىلدى. الداعى ۋاقىتتا باسپاسٶز كونفەرەنتسييالارى, دٶڭگەلەك ٷستەلدەر, سەمينارلار ۇيىمداستىرىلادى. بەرٸ ەندٸ باستالادى.
– راحمەت!
سۇحباتتاسقان: جانداربەك جۇماعۇل
ۇلت پورتالى
