بٷگٸن قر پرەمەر-مينيسترٸ ا. ماميننٸڭ تٶراعالىعىمەن ٶتكەن ٷكٸمەت وتىرىسىندا 2019 جىلعى جازعى كەزەڭدە بالالاردىڭ دەمالىسىن, ساۋىقتىرۋدى جەنە ٸسپەن شۇعىلدانۋىن ۇيىمداستىرۋ مەسەلەلەرٸ قارالدى.
بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ ك. شەمشيدينوۆا بايانداعانداي, بيىل مەكتەپتەردٸڭ جانىنان 11 مىڭ لاگەر اشىلۋدا, 236 — قالا سىرتىنداعى, 1757 — شاتىرلى لاگەرلەر.
لاگەرلەردەگٸ دەمالىسپەن ەلەۋمەتتٸك از قامتاماسىز ەتٸلگەن وتباسىلاردىڭ بالالارىنىڭ 80%-ىن, ايرىقشا بٸلٸم قاجەتتٸلٸگٸنە مۇقتاج بالالاردىڭ 82%-ىن جەنە تٷرلٸ سالادا جەتٸستٸككە جەتكەن, دەۆيانتتى تەربيەدەگٸ بالالاردىڭ 90%-ىن قامتۋ كٶزدەلۋدە. 960 مىڭ بالا (33%) جازدا قۇرىلىس وتريادتارىنا, ورمان شارۋاشىلىعىنا جەنە كٶگالداندىرۋ جۇمىستارىنا تارتىلادى.
بۇدان بٶلەك, وقۋشىلاردىڭ 61% تٷرلٸ وليمپيادالىق رەزەرۆ جازعى مەكتەپتەرٸ مەن تٸل مەكتەپتەرٸنە, اكتيۆيستەر مەن كٶشباسشىلاردىڭ مەكتەپتەرٸنە قابىلداناتىن بولادى. ارنايى اۋلا كلۋبتارىنىڭ جۇمىسى جاقسارتىلۋدا. ەلٸمٸزدە جازدا 1,5 مىڭعا جۋىق اۋلا كلۋبى جۇمىس ٸستەيدٸ.
ك. شەمشيدينوۆا جازعى دەمالىستى ۇيىمداستىرۋعا قوسىمشا دەمەۋشٸلەر رەسۋرسى دا تارتىلاتىنىن ايتتى.
«بىلتىر ەكونوميكانىڭ تٷرلٸ سالالارىنداعى كومپانييالار مەن جەكە كەسٸپكەرلەر وسى شاراعا اتسالىسىپ, 504 ملن تەڭگەگە 4 324 بالانىڭ دەمالىسىن ۇيىمداستىرۋعا قولداۋ كٶرسەتتٸ. بيىل دا بۇل شارا جالعاسىن تابادى», — دەدٸ بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترٸ.
نەگٸزٸنەن بالالار جازعى دەمالىستارىن ٶزدەرٸنٸڭ ٷيرەنشٸكتٸ ورتاسىندا ٶتكٸزەدٸ. بالالاردىڭ 40%-ى ٶزٸنٸڭ تۇرعىلىقتى جەرٸنەن تىسقارى شىعادى. قر بعم ولاردىڭ دەمالىس ساپاسىن ەلٸمٸزدە قالىپتاسقان ينفراقۇرىلىمدى جان-جاقتى پايدالانۋ ارقىلى جاقسارتۋدى ۇسىنادى.
سونىمەن قاتار بٸلٸم جەنە عىلىم مينيسترلٸگٸ تاراپىنان تۋريستٸك جەنە ساناتوريي-كۋرورتتىق ۇيىمداردى جانداندىرۋ, قازاقستاندىق جوعارى وقۋ ورىندارى جانىنان جازعى اكادەمييالىق مەكتەپتەردٸ اشۋ, بالالاردىڭ «مەنٸڭ وتانىم – قازاقستان» اتتى مەدەني, تاريحي, ارحەولوگييالىق ەسكەرتكٸشتەرٸن زەرتتەۋگە باعىتتالعان تاقىرىپتىق جورىقتارعا كٶپتەپ قاتىسۋىن قامتاماسىز ەتۋ, قالا سىرتىنداعى لاگەرلەر جەلٸسٸن دامىتۋ ۇسىنىلدى.
مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ا. مۇحامەديۇلى جازعى دەمالىس كەزەڭٸندە بالالاردىڭ ساۋىقتىرۋ دەمالىسىن, بوس ۋاقىتىن جەنە ٸسپەن شۇعىلدانۋىن ۇيىمداستىرۋ بويىنشا اتقارىلىپ جاتقان جۇمىستار تۋرالى باياندادى.
ونىڭ ايتۋىنشا, كانيكۋل كەزٸندە جىل سايىن تەربيەلٸك, پاتريوتتىق جەنە ەستەتيكالىق سيپاتتاعى ەرتٷرلٸ ٸس-شارالار كەشەنٸن ٶتكٸزٸلەدٸ.
2017 جىلدان بەرٸ قر مسم باستاماسىمەن كانيكۋل كەزٸندە رەسپۋبليكالىق مۋزەيلەرگە, مۋزەي-قورىقتار مەن تەاترلارعا وقۋشىلاردى تەگٸن كٸرگٸزۋ تەجٸريبەسٸ ەنگٸزٸلگەن. وسى جوبانىڭ وڭ تەجٸريبەسٸن ەسكەرە وتىرىپ, ونى ەنگٸزۋدٸ جەرگٸلٸكتٸ دەڭگەيدە دە جالعاستىرۋ ۇسىنىلدى.
«بٷگٸنگٸ تاڭدا بالالار مەن جاستاردى ەلەۋمەتتٸك ٶمٸرگە بەلسەندٸ تارتۋ ٷشٸن بارلىق ٶڭٸرلەردە كٸتاپحانالار بازاسىندا كوۆوركينگ-ورتالىقتار جۇمىس ٸستەيدٸ. مۇندا بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر وقۋ باعدارلامالارى اياسىندا شىعارماشىلىق جەنە كرەاتيۆتٸ جوبالاردى ٸسكە اسىرا الادى. ٶڭٸرلەردە 208 كوۆوركينگ-ورتالىق جۇمىس ٸستەيدٸ», — دەدٸ ا. مۇحامەديۇلى.
ەلدٸڭ بارلىق كٸتاپحانالارىندا «ەدەبي ەرتەڭگٸلٸكتەر» ٶتكٸزۋ, مۋزەيلەر مەن مۋزەي-قورىقتاردا بەلگٸلٸ قازاقستاندىق سۋرەتشٸلەر, مٷسٸنشٸلەر, ٶلكەتانۋشىلار, ارحەولوگتاردىڭ قاتىسۋىمەن تەگٸن تاريحي-ٶلكەتانۋلىق جەنە تانىمدىق ەكسكۋرسييالار, تٷرلٸ پلەنەرلەر ٶتكٸزۋ, قالالار مەن وبلىس ورتالىقتارىندا «BookCrossing» اكتسيياسىن ٶتكٸزۋ, ال بارلىق اۋىلدىق وكرۋگتەردە «جىلجىمالى كٸتاپحانالاردى» ۇيىمداستىرۋ جوسپارلانعان.
بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر اراسىندا بۇقارالىق سپورتتىڭ دامۋى تۋرالى بايانداي وتىرىپ, ا. مۇحامەديۇلى دەنە شىنىقتىرۋمەن جەنە سپورتپەن مەكتەپ جاسىنداعى 1,8 ملن بالا, سونىڭ ٸشٸندە اۋىلدىق جەرلەردەن 816 مىڭنان استام بالا قامتىلعانىن جەتكٸزدٸ.
تۇرعىلىقتى جەرلەرٸ بويىنشا دەنە شىنىقتىرۋ-ساۋىقتىرۋ جۇمىسىن قامتامامىز ەتۋ ماقساتىندا مەكتەپ جاسىنداعى بالالار اراسىندا قوسىمشا بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارى جۇمىس ٸستەۋدە — 172 مىڭنان استام بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەردٸ قامتىعان 570 بالالار-جاسٶسپٸرٸمدەر كلۋبتارى, 87 بالالار-جاسٶسپٸرٸمدەر دەنە دايىندىعى كلۋبتارى جۇمىس جاسايدى. بارلىق ٶڭٸرلەردە 80-گە جۋىق street workout ارنايى سپورت الاڭدارى اشىلدى.
بالالار مەن جاسٶسپٸرٸمدەر تۋريزمٸندە ٸشكٸ كٶشٸ-قون اعىنىنىڭ وڭ سەرپٸنٸن جاساۋ ٷشٸن راستايتىن قۇجاتتى ۇسىنعان جاعدايدا «1+2» سحەماسى بويىنشا (بٸر اتا-انا ٷشٸن ەكٸ بالا) «KIDS GO FREE» قاعيداتى بويىنشا بالالاردىڭ تەگٸن اۆيامارشرۋتتارىن سۋبسيدييالاۋ جوسپارلانۋدا.
2020 جىلدان باستاپ بارلىق ٶڭٸرلەردە تەگٸن «بالالار تۋريستٸك پويىزىن» ٸسكە قوسۋ جوسپارلانۋدا. باسىمدىق ەلەۋمەتتٸك وسال وتباسىلاردان شىققان بالالارعا, بٸلٸم بەرۋ جارىستارىنىڭ جەڭٸمپازدارىنا, ٷزدٸك وقۋشىلارعا ت.ب. بەرٸلەدٸ.
جازدا بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ بويىنشا قانداي شارالار قولعا الىناتىنى تۋرالى ٸشكٸ ٸستەر مينيسترٸ ە. تۇرعىمباەۆ باياندادى.
ەڭ الدىمەن, بالالاردىڭ جاراقاتتانۋىنىڭ الدىن الۋعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ. وسىعان وراي, جولداعى قاۋٸپسٸزدٸك جٶنٸندەگٸ اكتسييا «ابايلاڭىز, بالالار!» سەكٸلدٸ ٸس-شارالار ۇيىمداستىرىلادى. كٷن سايىن بالالاردى تاسىمالدايتىن اۆتوبۋستار تەكسەرٸلەدٸ, سونداي-اق, ولاردى پاترۋلدٸك پوليتسييا كٶلٸكتەرٸ سٷيەمەلدەيدٸ. بيىلعى ماۋسىم ايىندا بالالاردى جۇمىسقا ورنالاستىرۋ ناۋقاندارى ٶتكٸزٸلەدٸ. بٸلٸم جەنە عىلىم, دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸكتەرٸ, ەكٸمدٸكتەرمەن بٸرلەسٸپ, سۋعا تٷسۋ ماۋسىمىندا بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸن قامتاماسىز ەتۋ شارالارى قابىلدانادى. شومىلۋ ورىندارىندا قاجەتتٸ نۇسقامالىق ٶتكٸزٸلەدٸ. سوڭعى قوڭىراۋلاردى, ۇبت, بٸتٸرۋ كەشتەرٸن ٶتكٸزۋ كەزٸندە ٶرت قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸنە ەرەكشە كٶڭٸل بٶلٸنەدٸ.
بالالاردى ساۋىقتىرۋ, لاگەرلەردە جەنە باسقا دا دەمالىس ورىندارىندا سانيتارلىق-ەپيدەميولوگييالىق تالاپتاردى ساقتاۋ بويىنشا جوسپارلانعان شارالار تۋرالى قازاقستاننىڭ باس سانيتارلىق دەرٸگەرٸ ج. بەكشين باياندادى.
بيىل دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ بالالار دەمالىسىنىڭ 219 قالا سىرتىنداعى نىسانىن باقىلاۋعا الدى. بٷگٸندە ولاردىڭ 48-ٸ رۇقسات قۇجاتتارىن الدى. قر دسم ەرەكشە باقىلاۋىندا — بالالاردى تاماقتاندىرۋ جەنە اۋىز سۋمەن قامتاماسىز ەتۋ مەسەلەلەرٸ. جاپپاي تاماقتان جەنە سۋدان ۋلانۋعا جول بەرمەۋ ماقساتىندا دەنساۋلىق ساقتاۋ مينيسترلٸگٸ باس پروكۋراتۋرامەن جەنە قر ٸٸم بٸرلەسٸپ, بارلىق ماۋسىم كەزٸندە جازعى لاگەرلەردٸ قاتاڭ تەكسەرەتٸن بولادى.
پرەمەر-مينيستردٸڭ ورىنباسارى گ. ەبدٸقالىقوۆا بالالارعا تٷرلٸ مەكەمەلەر مەن ۇيىمداردا اشىق ەسٸك كٷندەرٸن ٶتكٸزۋدٸڭ قاجەتتٸگٸن اتاپ ايتتى.
ۆيتسە-پرەمەر بالالاردىڭ قاۋٸپسٸزدٸگٸ مەسەلەلەرٸن بالالاردىڭ ٶزدەرٸنە تٷسٸندٸرۋ قاجەت ەكەنٸن ايتتى. سونداي-اق, جازعى دەمالىستى ۇيىمداستىرۋ بويىنشا بالالاردىڭ ۇسىنىستارىن جيناۋ قاجەت. سونىمەن قاتار, گ. ەبدٸقالىقوۆا جەرگٸلٸكتٸ اتقارۋشى ورگانداردى كٶپ بالالى, از قامتىلعان وتباسىلاردىڭ بالالارىنا, مٷمكٸندٸكتەرٸ شەكتەۋلٸ بالالار مەن جەتٸم بالالارعا ەرەكشە كٶڭٸل بٶلۋگە شاقىردى.
وتىرىس بارىسىندا قاراعاندى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ە. قوشانوۆ, الماتى وبلىسىنىڭ ەكٸمٸ ا. باتالوۆ سٶز سٶيلەدٸ.
