قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەدەنيەت مينيسترلٸگٸ مەن قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن استانا قالاسىندا بەس كٷنگە جالعاسقان «اق وردالى – استانام» اتتى حالىقارالىق پوەزييا فەستيۆالٸ ٶتتٸ. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا ەلوردانىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا ارنالعان فەستيۆال قازاق اقىندارى مەن ەلەم اقىندارىنىڭ باسىن قوستى.
فەستيۆال باعدارلاماسى بويىنشا قاتىسۋشىلارىنىڭ بٸر توبى بۋراباي ٶڭٸرٸنە ساپار شەكسە, بٸر توبى باياناۋىلعا ات باسىن تٸرەدٸ. كٶرنەكتٸ قازاق اقىندارى يسرايل ساپاباي, ەسەنعالي راۋشانوۆ, سەرٸك اقسۇڭقارۇلى, باقىت بەدەلحان, ارداق نۇرعازى, حاميت ەسامان, باعاشار تۇرسىنبايۇلى, بەكزات سمادييار, نۇرتاس تۇرعانبەكۇلى جەنە قىرعىز جازۋشىلار وداعىنىڭ تٶراعاسى اكبار رىسقۇلوۆ, فين اقىنى ەسسەشٸ, سلاۆيان, ورىس ەدەبيەتٸنٸڭ اۋدارماشىسى يۋككا ماللينەن, ارمييان اقىنى,باسپاگەرگاگيك داۆتيان, ورىس اقىنى,اۋدارماشىميحايل سيدەلنيكوۆ, اۋسترالييالىق قىتاي اقىنى, شانحاي ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ پروفەسسورى وۋيانگ يۋ باياناۋىلدا بولىپ, تابيعات اياسىندا تىنىستادى, وقىرماندارمەن كەزدەستٸ.
قۇرمەتتٸ قوناقتاردى قارسى العان اۋدان ەكٸمٸنٸڭ ورىنباسارى مەدەنيەت احمەتوۆ, اپپارات باسشىسى قايىركەن ابىلعازين, باياناۋىل اۋدانىنىڭ قۇرمەتتٸ ازاماتى قوراباي شەكٸروۆ جىرلى مەكەن, سىرلى ٶڭٸرمەن تۇڭعىش رەت قاۋىشقان اقىندارعا ەل مەن جەر تاريحىنان سىر شەرتتٸ. فەستيۆال باعدارلاماسى بويىنشا, ەر اقىننىڭ جەكە-جەكە بەينەبايانى تٷسٸرٸلۋٸ كەرەك ەكەن. وسى جۇمىسقا بەلسەنە كٸرٸسكەن وپەراتورلار اقىنداردىڭ جايدارى قالپىن, ىستىق قۇشاقتار مەن جىلى جٷزدەرٸن قالت جٸبەرمەي تاسپالادى. ەسەرلٸ سەتتەر جاي عانا بەينەتاسپاعا ەمەس, تاريحتىڭ تاسپاسىنا تٷسٸپ جاتتى. ال, بٸزدٸڭ كٶڭٸلٸمگە قانات بٸتكەندەي بولدى. ەرينە, باياناۋىلدا اقىندار جيٸ باس قوسسا ەكەن دەگەن بالاڭ ارماننىڭ بٸرتە-بٸرتە اقيقاتقا اينالىپ بارا جاتقانىن كٶرٸپ...
قۇرمەتتٸ قوناقتار جاسىباي دەمالىس ايماعىندا سەرۋەندەپ, تابيعاتپەن تٸلدەستٸ. اشىق اسپان استىندا جىر جەرمەڭكەسٸن ۇيىمداستىردى. وسىناۋ ساپاردىڭ باستى ماقساتى اقىندارعا ەلٸمٸزدٸڭ كٶرٸكتٸ مەكەندەرٸن تانىستىرۋ, قازاق جەرٸنٸڭ كەڭدٸگٸ مەن بايلىعىن كٶرسەتۋ. وي قوزعايتىن اقىلدىڭ جەرٸ, سٶز قوزعايتىن اقىلدىڭ جەرٸ, بەرٸك وبا, تاس تۇلعا, سىرالعى بولعان باتىردىڭ جەرٸ – باياناۋىل توپىراعىنا تابانى تيگەن ەر قوناقتىڭ اۋزىنان شىققان, جٷرەگٸنەن شىققان ەر سٶز جىر سامالى بولىپ ەستٸ. «بۇنداي جەردە ٶمٸر سٷرٸپ, اقىن بولۋ – ەرەكشە باقىت» دەسكەن اقىندار دٷركٸن-دٷركٸن جىر وقىپ, اسپان استىن دۋمانعا بٶلەدٸ.
تٷنگٸ اسپان استىنداعى جىر كەشٸنەن كەيٸن اقىندار توپ-توپقا بٶلٸنٸپ, ٶز ويلارىنىڭ جەتەلەۋٸمەن سەرۋەن قۇردى. ەسەنعالي راۋشانوۆپەن جۇلدىزدار جايلى ەسەرلٸ ەڭگٸمە ٶربٸدٸ. ەر جۇلدىزدىڭ اتىن اتاپ, تٷسٸن تٷستەپ بەرگەن اقىن قازاقى تانىم-تٷسٸنٸك بويىنشا ەر جۇلدىزدىڭ ٶزٸندٸك مەنگە يە ەكەنٸن, ولاردىڭ تۋۋ جاعدايىنا بايلانىستى اۋا-رايىن اڭعارۋعا بولاتىنىن ايتتى. «كٶكتەگٸ جۇلدىزدار جەردەگٸ «جۇلدىزداردان» قورقادى. سوندىقتان دا قالالى جەرلەردە كٶپ كٶرٸنبەيدٸ», - دەپ اسپان ەلەمٸنٸڭ فونارلارىنا ەرەكشە ىنتىق ەكەنٸن اڭعارتتى. ال, بٸزدٸڭ ەسٸمٸزگە اعانىڭ بٸر كەزدەگٸ ٶلەڭٸ ورالدى: «اي-داعى مەنٸكٸ ەدٸ, جۇلدىزدار دا, كەتٸپتٸ-اۋ يەمدەنٸپ ەركٸم بٷگٸن...».
سەرٸك اقسۇڭقارۇلىمەن ٶزٸمٸزگە ىستىق تاقىرىپ ەسەنين جايلى ەڭگٸمە قاۋزالدى. اقسۇڭقارۇلىنىڭ: «اقىندا اۋىل جوق, اقىندا بٷكٸل ەلەم بار» دەگەن سٶزٸن ادامزاتتى سٷيۋگە ۇمتىلۋ كەرەك دەگەنٸ دەپ قابىلدادىق, ادامزاتتىق اقىن بولۋعا تالپىنۋ كەرەك دەگەنٸ دەپ تٷسٸندٸك.
اقىندار كەلەسٸ كٷنٸ اكادەميك ق.ي.سەتباەۆتٸڭ مەموريالدىق مۇراجايىندا باياناۋىلدىق وقىرماندارمەن كەزدەسۋ ٶتكٸزدٸ. كەزدەسۋدٸ ەسەنعالي راۋشانوۆ جٷرگٸزدٸ. ەۋەلگٸ ٶزدٸ ٶزٸ العان اقىن: «مەن جاستاۋ كەزٸمدە «بٸلٸم جەنە ەڭبەك» جۋرنالىندا باس رەداكتورلىق جاساعان ەدٸم. سول كەزدە وسى قانىش سەتباەۆكە بٸر نٶمٸر ارناعان ەدٸك. قاسيەتتٸ, قاستەرلٸ باياناۋىلداي ەلگە, جەرگە دەگەن قۇرمەتٸمٸز شەكسٸز. بارشاڭىزعا ٷلكەن راحمەت. بار بولعاندارىڭىز ٷشٸن, نار بولعاندارىڭىز ٷشٸن, قازاقتىڭ جانى قانشالىقتى سۇلۋ بولسا, باياناۋىل دا سونشالىقتى سۇلۋ. جاس اقىندارعا ايتارىم, ورتالارىڭىزعا كەلگەن ۇلى تۇلعالاردان, اقىنداردان ٷيرەنٸڭٸزدەر. بۇل كٸسٸلەر سٸزدەردٸڭ قولدارىڭىزعا كٷندە تٷسە بەرمەيدٸ. ول ەلدەردٸڭ دەستٷرٸ, قازٸرگٸ زامانعى ەلەم ەدەبيەتٸنٸڭ جاعدايى جايلى سۇراپ-بٸلٸڭدەر. بۇل كەزدەسۋ – سٸزدەرگە ٷلكەن مٷمكٸندٸك», - دەپ اقىندارعا كەزەك-كەزەك سٶز ۇسىنىپ, جىر وقىتتى.
جيىندا كٶپشٸلٸكتٸڭ قولقالاۋىمەن يسرايل ساپارباي حالىق ەنٸ «باياناۋىلدى» ەۋەلەتٸپ كٶڭٸلٸنٸڭ تٷكپٸرٸندەگٸ ىنتىق سەزٸمٸن جارييا ەتكەندەي بولدى.ٶز كەزەگٸندە سٶز العان وۋيانگ يۋ: «مەن قازاقستانعا بٸرٸنشٸ رەت كەلٸپ تۇرمىن. وسى جاڭا مەملەكەتتٸ كٶرگەندە جاڭا كٶزقاراس قالىپتاستى, كٶزايىم بولىپ قالدىم. سەبەبٸ مەن اۋسترالييادا بولسام دا, مەنٸ ازيياقاندى اقىن-جازۋشى دەپ تٷسٸنەدٸ. مەنٸڭ كٶزٸمە ازييا دەسە بولدى, شىعىس ازييا, وڭتٷستٸك ازييا سەكٸلدٸ ٶزٸم كٶرگەن مەملەكەتتەر ەلەستەيدٸ. ال, ورتالىق ازيياعا كەلگەندە ازييانىڭ جاڭا بٸر بەتٸن اشقانداي بولدىم. تابيعاتى, سالت-ساناسى ماعان قاتتى ەسەر ەتتٸ. باقىتجان قاناپيانوۆ, ارداق نۇرعازى سەكٸلدٸ قازاق اقىندارىن اۋدارۋ ارقىلدى مەن قازاق ەدەبيەتٸمەن تانىسپىن. شىعارماشىق ادامى رەتٸندە مەنٸڭ وسى ساپارىم, ٶزٸم تانىس ورتاعا كەلۋٸم, قازاق ەەبيەتٸنٸڭ ٶكٸلدەرٸمەن ەتەنە ارالاسۋىم عانيبەت وقيعا بولدى», - دەدٸ. ال, اكبار رىسقۇلوۆ: «مەن باياناۋىلعا كەلٸپ, بۇقار جىراۋدىڭ, قانىش سەتباەۆتىڭ, سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆتىڭ قاسيەتتٸ جەرٸن كٶرگەنٸمە قۋانىشتىمىن. بار بول, باياناۋىل! امان بول, باياناۋىل!», - دەگەن تٸلەگٸن جەتكٸزدٸ. بٷتٸن بٸر جيناعىن قازاق دالاسىنىڭ قۇرمەتٸنە«جەتٸسۋ» دەپ اتاعان اقىن ميحايل سيدەلنيكوۆ: «مەنٸ قازاقستانعا شاقىرعاندا الدىمدا نە كٷتٸپ تۇرعانى, قانداي ساپار توسىپ تۇرعانى ماعان بەيمەلٸم ەدٸ. سٶيتسەم, مەن ٶمٸر بويى باياناۋىلدى ٸزدەپپٸن. مەنٸڭ كٶزٸم وسىعان جەتٸپ تۇر. بۇل جەردە تابيعي ٶمٸر, ەرەكشە ەسەر, مول پوەزييا بار ەكەن», - دەپ تەتتٸ ەسەرٸمەن بٶلٸسٸ.
قازاقستان جازۋشىلار وداعىنىڭ مٷشەسٸ, ەكٸباستۇزدىق اقىن جۇماعالي قوعاباي جەرگٸلٸكتٸ فيليال اتىنان مەرتەبەلٸ مەيماندارعا زور العىسىن بٸلدٸردٸ. كەزدەسۋگە ارنايى قاتىسقان اپپارات باسشىسى قايىركەن ابىلعازين بارشا مەيماندارعا اۋدان حالقى اتىنان زور العىس بٸلدٸرٸپ, الداعى ۋاقىتتا ەلٸمٸزگە تانىمال جاس اقىن-جازۋشىلاردى تاعى بٸر مەرتە كٶرگٸسٸ كەلەتٸنٸن جەتكٸزدٸ. جيىن سوڭىندا ەسەنعالي راۋشانوۆ باياناۋىل اۋدانىنىڭ ەكٸمٸ ورازگەلدٸ قايىرگەلدينوۆ پەن اپپارات باسشىسى قايىركەن ابىلعازيندٸ استانا قالاسىنىڭ 20 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي ۇيىمداستىرىلعان «اق وردالى – استانام» ححالىقارالىق پوەزييا فەستيۆالٸن جوعارى دەڭگەيدە ۇيىمداستىرۋعا اتسالىسقانى ٷشٸن مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترٸ ارىستانبەك مۇحاماديۇلىنىڭ العىس حاتىمەن ماراپاتتادى. باسقوسۋدى قورىتىندىلاعان ەسەنعالي راۋشانوۆ شەتەلدٸك قوناقتارعا قانىش سەتباەۆتٸڭ انگلييا ساپارىندا چەرچەلمەن بولعان ەيگٸلٸ ديالوگىن ايتىپ بەردٸ. قازاقتاي ۇلى حالىقتىڭ ۇلى پەرزەنتٸنٸڭ ٶز ۇلتىن شەكسٸز سٷيگەنٸنە, ەرەكشە قۇرمەتتەگەنٸنە تامسانعان قوناقتار تاڭداي قاعىستى.
بۇدان سوڭ اكادەميك مۇراجايىمەن, باياناۋىلداعى «ۇلى تۇلعالار اللەياسىمەن», سابىندىكٶلمەن تانىسقان قوناقتار استانا قالاسىنا جول تارتتى.
باياناۋىلدا ەلەم اقىندارى باس قوسىپ قانا قويماي, كٷللٸ ەلەمدٸ كٶشٸرٸپ ەكەلگەندەي ەسەر سىيلادى. ال, بٸز سول ەلەمنٸڭ ٸشٸندە بولعانىمىز ٷشٸن ٶزٸمٸزدٸ مىڭ مەرتە باقىتتى سەزٸندٸك!
فەستيۆال استانا قالاسىندا ەلوردانىڭ 20 جىلدىعىنا ارنالعان «اق وردالى استانا» حالىقارالىق پوەزييا كەشٸمەن تٷيٸندەلدٸ.
ەلامان قابدٸلەشٸم,
باياناۋىل اۋىلى
