«الاش جولى» اتتى كٸتاپ جارىق كٶردٸ

«الاش جولى» اتتى كٸتاپ جارىق كٶردٸ

قر پرەزيدەنتٸ سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى, مەملەكەتتٸك «دارىن» جاستار سىيلىعىنىڭ يەگەرٸ, قر مەدەنيەت قايراتكەرٸ, فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بولاتبەك تٶلەپبەرگەننٸڭ «الاش جولى» اتتى كٸتابى جارىق كٶردٸ. اتالعان كٸتاپتا اۆتور الاش قوزعالىسى مەن الاش يدەياسى تۋرالى پايىمدارىن, ياعني قازاق ەلٸنٸڭ ۇلتتىق مۇرات-مٷددەسٸن قورعاۋ جولىندا ٶمٸرگە كەلگەن قوعامدىق قۇبىلىستارعا بايلانىستى ٶز تۇجىرىمدارىن وقىرمان نازارىنا ۇسىنعان. الاش يدەياسىمەن سۋسىنداعان اتالعان تۋىندى حح عاسىردىڭ تٷرلٸ كەزەڭدەرٸندەگٸ ۇلت-ازاتتىق قوزعالىستار اراسىنداعى  ٶزارا  لوگيكالىق  بايلانىستى ۇتىمدى بايانداۋىمەن باعالى.

ەسٸرەسە جاستارىمىزعا قاجەتتٸ تاريحي تانىمدىق تۋىندى – «الاش جولى» كٸتابى كٶپشٸلٸكتٸڭ كٶڭٸلٸنەن شىعارى انىق. بۇل بەلگٸلٸ پۋبليتسيست, فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بولاتبەك تٶلەپبەرگەننٸڭ عىلىمي ەرٸ پۋبليتسيستيكالىق ەڭبەگٸندە جالپى ٶتكەن عاسىردىڭ باسىنداعى بۇرق ەتٸپ كٶتەرٸلگەن الاش قوزعالىسىنىڭ ەۆوليۋتسييالىق دامۋ ٷردٸسٸ مەن ونىڭ بٷگٸنگٸ كٷنگە بەرەر تاعىلىمى تارازىلانعان. جەنە دە «الاش قايراتكەرلەرٸ كٸمدەر?» دەگەن سۇراققا جاۋاپ تابارىڭىز دا انىق. اتاپ ايتقاندا, الاش قوزعالىسىنىڭ كٶشٸن باستاعان احمەت بايتۇرسىنوۆ, ەليحان بٶكەيحانوۆ جەنە مٸرجاقىپ دۋلاتوۆتاردان باستاپ,  سول كەزدە ەندٸ عانا اقىل توقتاتقان جاس تولقىن ٸزباسارلارى دا قامتىلعان.

اۆتور الاش تاقىرىبىن جٸتٸ سارالاۋعا تىرىسقان. زەرتتەۋدٸڭ بٸر تۇسىندا: «بۇعان قوسا الاش قوزعالىسىنىڭ نەتيجەسٸندە پايدا بولعان  I جالپىقازاق سەزٸن مۇستافا شوقاي «ۇلى تٷركٸ حالىقتارىنىڭ مىزعىماس بٸرلٸگٸن كٶرسەتەتٸن ساحىناعا اينالدى»  دەپ باعا بەرەدٸ» دەيتٸنٸ بار. حالىق قامى مەن ەل بٸرلٸگٸ ٷشٸن, ەدٸلەتتٸلٸك پەن جاسامپازدىق ٷشٸن ارپالىسقان ەليحان بٶكەيحانوۆ, احمەت بايتۇرسىنوۆ, مۇستافا شوقاي, مٸرجاقىپ دۋلاتوۆتارداي جايساڭدارىمىزدىڭ كٶزدەگەن ماقسات-مۇراتتارى دا, يدەيالارى دا ٸشتەي استاسىپ جاتقاندىعىن كٶرسەتەدٸ. كٷللٸ قازاقتىڭ, بارشا تٷركٸ ەلەمٸنٸڭ تۇتاستىعىن ارمانداعان مۇستافا شوقاي قالاي دەگەندە دە ٶز زامانداستارىمەن قاناتتاس ەدٸ.

ەندٸ كٸتاپتىڭ قۇرىلىمىنا از-كەم توقتالساق. تٶرت تاراۋدان تۇراتىن ەڭبەكتٸڭ «الاش قوزعالىسى hەم الاش يدەياسى» دەپ اتالاتىن بٸرٸنشٸ تاراۋىندا تاقىرىپ عىلىمي-پۋبليتسيستيكالىق تۇرعىدان تالدانادى. ونداعى  «قازاقتىڭ ساياسي پٸكٸرٸنٸڭ تاريحى –قازاق جاستارىنىڭ تاريحى...» دەپ اتالاتىن بٸرٸنشٸ بٶلٸمٸندە الاش قوزعالىسى تاريحي تۇرعىدان تارازىلانسا, «الاش يدەياسى: قانداي يدەيا?» دەپ اتالاتىن ەكٸنشٸ بٶلٸمدە الاش يدەياسى فيلوسوفييالىق تۇرعىدان زەردەلەنەدٸ. ال «الاش وردا» ٷكٸمەتٸنٸڭ مٷشەلەرٸ, الاش ارىستارى, الاششىل جاستار اتتى ەكٸنشٸ تاراۋدا الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ٶمٸربايانىنا جەكە-جەكە توقتالادى. «الاشقا قىزمەت» اتتى ٷشٸنشٸ تاراۋدا اۆتور تاقىرىپقا ساي الاش مەسەلەسٸندە اتقارعان ناقتى ٸستەرٸنەن حابار بەرەتٸن جوبالاردى, قۇجاتتاردى, حاتتاردى ت.ب. توپتاستىرعان. بۇدان اۆتوردىڭ تەك اتالعان تاقىرىپتا تەك زەرتتەۋشٸ عانا ەمەس, الاش مەسەلەسٸنٸڭ ناعىز بٸلگٸرٸ ەرٸ ناسيحاتتاۋشىسى ەكەنٸن اڭعارتادى. جەنە دە «ۇلتىم دەپ سوققان جٷرەكتەر» دەپ اتالاتىن سوڭعى تاراۋدا اۆتور كەشەگٸ الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ٸزباسارلارى ٸسپەتتٸ بٷگٸنگٸ ۇلت ٸسٸنە بەي-جاي قاراي المايتىن اعالارى تۋرالى ماقالالارىن ۇسىنعان.

 «ۇلتقا قىزمەت ەتۋ – ۇلى ٸس» ەكەنٸن الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ ۇلت ٷشٸن اتقارعان قىزمەتٸن بەلگٸلٸ پۋبليتسيست, فيلوسوفييا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بولاتبەك تٶلەپبەرگەننٸڭ «الاش جولى» اتتى  كٸتابىنان قاراپ وتىرىپ انىق كٶزٸمٸز جەتەدٸ.  بۇل ەڭبەكتەن الاش قوزعالىسىن, الاش وردا ٷكٸمەتٸنٸڭ قىزمەتٸن بٸلسەم, زەردەلەسەم, توقىسام, ٷيرەنسەم دەگەن كٶزٸقاراقتىعا, ەسٸرەسە جاستارعا الار عيبرات جەتٸپ ارتىلادى. 

 كiتاپ الاش قوزعالىسى مەن الاش اۆتونوميياسىنا 100 جىل تولۋىنا ارنالىپ شىعارىلىپ وتىر. مىڭ دانا تارالىممەن جارىق كٶرگەن اتالعان كٸتاپ الاش قايراتكەرلەرٸنٸڭ سۋرەتتەرٸمەن بەزەندٸرٸلگەن. ەڭبەك الاش يدەياسىنا قىزىعۋشىلىق تانىتقان بارشا وقىرمانعا, جاستارعا, جوعارى وقۋ ورىندارىنىڭ ستۋدەنتتەرٸنە ارنالعان.