مۇقاعالي ماقاتاەۆ - 88.
قاراسازدان تٷلەپ ۇشقان اقيىق اقىن مۇقاعالي (مۇحاممەدقالي) ماقاتاەۆتىڭ تۋعانىنا بيىل 88 جىل تولادى.
اق جاڭبىرلار توزدىرعان تاۋ سيياقتى,
مەن ٶلەمٸن ٶزٸمنٸڭ بيٸگٸمدە,-
دەپ اقىن تٶلەگەن ايبەرگەنوۆ جىرلاعانداي, زامانا كٶشٸ العا جىلجىعان سايىن اقىن رۋحى اسقاقتاي تٷسەتٸنٸ انىق.
اعامىزدىڭ كٷندەلٸگٸندە: «ەي, بەزٸلدەكتەر, سەندەر ەمەسسٸڭدەر, ماعان باعا بەرەتٸن! ناعىز باعالاۋشىلار ەلٸ الدا. جىلدار ٶتەدٸ, جاڭا ۇرپاقتار كەلەدٸ, بٸزدٸڭ ەرقايسىمىزدى ٶز ورنىمىزعا سولار قويادى. ەجەلدەن سولاي بولىپ كەلگەن, سولاي بولادى, بولا بەرەدٸ دە. مەن ححٸ-عاسىر ۇرپاقتارىنىڭ قۇرداسىمىن. بەلكٸم, ودان ەرٸدەگٸ ۇرپاقتاردىڭ تۋىسىمىن دا...»,-دەپ جازعان ەكەن. شىنىندا دا سولاي بولدى.
بٷگٸندە سىنشىل ۋاقىت اقىننىڭ ايتقانىن الدىمىزعا دەل كەلتٸرگەندەي. اقىننىڭ جىرلارىنا قۇمار وقىرمانداردىڭ قاتارى جىل ٶتكەن سايىن ارتىپ كەلەدٸ. قاراساز اتتى قاراشا اۋىلدا كٸندٸگٸ كەسٸلٸپ, قازاعىنىڭ بٸرتۋار ۇلى بولعان, پوەزييا كٶگٸندە جاسىنداي جارقىلداعان, عاسىر اقىنى اتانعان مۇقاعالي ەسٸمٸ ەركٸمگە ىستىق, ەرٸ زور ماقتانىش.
«باقسى باقسىنى, جاقسى جاقسىنى كٶرە المايدى»,-دەگەن تەمسٸل بار. راس-اۋ! زامانىندا اباي اقىننىڭ باسىنا قامشى ويناتىپ, اقاندى «ماتاعاندار», مۇقاعالي اقىندى دا ايامادى!
شىندىعىن ايتۋ كەرەك, cۇرقاي قوعامنىڭ ەدٸلەتسٸز قىلىقتارىنا تٶزە بٸلگەن مۇقاعالي اعامىز كەزٸندە ٶز باعاسىن الا المادى. اياعىنان شالدى, تالاي ٶلەڭدەرٸ «تٸستەگەننٸڭ اۋزىندا, ۇستاعاننىڭ قولىندا» كەتتٸ. «ٸشٸرتكٸسٸن ٶزدەرٸ بەرٸپ الىپ», «ٸشكٸش» دەگەندەردە تابىلىپ جاتتى. اقىن وندايلارعا:
-...شاراپتا ەمەس
مەسەلە-باسقاسىندا...
(بولادى عوي ونىمەن قوشتاسۋعا).
...شىدايسىڭ با مەنٸمەن دوستاسۋعا?
ەتٸگٸڭمەن سۋ كەشٸپ, تاس تاسۋعا?
مايحاناعا سونان سوڭ ۇرىن كەلٸپ,
ٸشٸسەمٸز, الدىمەن پۇلىن بەرٸپ.
سولاي, ٸنٸم!
ٸشەدٸ اعاڭ كەيدە,
ٸشپەي سٶنگەن ٸنٸنٸڭ سۇرىن كٶرٸپ...
ٸشٸرتكٸسٸن ٶزدەرٸ بەرٸپ الىپ,
ٸشكٸش دەي مە, شىنىمەن مەنٸ حالىق?!
...ٸشپە, ٸنٸم, ٸشەرسٸڭ سودان كەيٸن.
الدىمەنەن اعاڭدى كٶمٸپ الىپ...-دەپ جىرلاعان اقىن اعامىز وعان مويىمادى, تٸك جٷردٸ جەنە تۋرا سٶيلەدٸ.
ەيتەۋٸر, كٸنە تاۋىپ بٸر جەرٸڭنەن,
سىناۋعا تٸپتەن قۇمار كٸم كٶرٸنگەن.
بٸراق تا,
بٸلەسٸڭ بە, ەي, كٸم كٶرٸنگەن,
ايتسىن دەپ اقيقاتتى تٸل بەرٸلگەن...
«اقيقات ەلەگٸ سىنبايدى»,- دەۋشٸ ەدٸ.
مۇنداي كەلەڭسٸز قىلىققا «مورت سىناتىن» مۇقاعالي جوق! اقيقاتتى تولعاتىپ, جىرعا قوستى. اقىن تۇرمىس تاۋقىمەتٸن تارتا جٷرٸپ, قيسىنسىز سىنعا ۇشىراعاندا دا, «اقىننىڭ اقىندىعى - اتاقتا ەمەس, اردا عانا» دەگەن ۇستانىمدا جٷردٸ. شەن-شەكپەنگە, لاۋازىم-اتاققا دا قىزىقپاي, قاراپايىم ٶمٸر سٷردٸ.
...اقىنمىن دەپ قالاي مەن ايتا الامىن,
حالقىمنىڭ ٶزٸ ايتقانىن قايتالادىم.
كٷپٸ كيگەن قازاقتىڭ قارا ٶلەڭٸن,
شەكپەن جاۋىپ, ٶزٸنە قايتارامىن.
مۇقاعالي اعامىز اقىندىق ٶنەرٸن ەشقاشان بۇلداعان ەمەس. شىن دارىن اردىڭ جٷگٸن ارقالاۋدى ٷلكەن جاۋاپكەرشٸلٸك دەپ بٸلەدٸ. سٶز ۇستاعان كيەلٸ ٶنەرٸن حالىققا ارنايدى. سىرىن اق قاعازعا تٶگەدٸ. بار ٶمٸرٸن ٶلەڭمەن ٶرگەن اقيىق ٶز قوعامىنان اقيقاتتىڭ الداسپانىن اسىنعان ماحامبەتتەردٸ ٸزدەيدٸ. پوەزييامەن ەر مٸنەزدٸ اسقاق رۋحتى جوقتايدى.
سىرىم دا – وسى,
جىرىم دا – وسى,
الدىڭدا.
بايقاشى بٸر,
بىقسىدىم با, جاندىم با?
ماحاڭدار جوق,
ماحاڭداردىڭ سارقىتى –
مۇقاعالي ماقاتاەۆ بار مۇندا!..
عاجايىپ اقىننىڭ ەربٸر ٶلەڭٸ - ٶمٸردٸڭ ٶزٸ. قوعامدى كٶرە الماۋشىلىقپەن كٷندەستٸكتەن ادا بولۋعا شاقىرىپ, «كٷندەستٸك قۇرىسىن!» - دەپ ورتاعا ۇران تاستاپ, اشىنا جىرعا قوستى:
قانداي راقات!
جٷرەيٸك, دوستار, كٷندە ٶستٸپ.
رەنجۋ دەگەن,
رەنجۋ دەگەن - بٸلمەستٸك.
باۋىرلارىم-اۋ!
بەرٸمٸز قيىن كٷن كەشتٸك,
ارامىزعا بٸزدٸڭ
قاي جاقتان كەلدٸ كٷندەستٸك?!.
... ويلاڭدار, دوستار!
ٶنەردە «جارىس» بولمايدى!
ٶرەسٸ جەتپەي,
كٷندەستٸك قىلعان وڭبايدى.
ٶنەرٸڭ جەتٸپ,
ٶسە الماي قالساڭ, سول قايعى...
كٷندەس تالاسقان
ٶنەرٸڭ ٶنەر بولمايدى!
ٶزەگٸن جارىپ شىققان اقىننىڭ جىرلارى حالىق جادىندا جاتتالىپ, ٶشپەيتٸن ٸز قالدىردى. قىن تٷبٸندە جاتقان اسىل كەزدٸك ەندٸ شىققانداي.
«قازاق دالاسىنىڭ ەڭ بيٸگٸ - نارىنقول, ال مۇقاعالي - قازاق پوەزيياسىنىڭ حانتەڭٸرٸ», - دەپ جازۋشى ەكٸم تارازي ايتپاقشى, عاسىرلاردىڭ سىرلاسى جازعان پوەزييا كٷننەن-كٷنگە تٷرلەنٸپ, حانتەڭٸرٸندەي اسقاقتاپ, ەڭ كٶپ وقىلا بەرەتٸنٸ انىق.
اسىلدى توت باسپايدى!
مۇقاعالي - مەڭگٸلٸك عۇمىر.
جانىڭىز جەناتتا بولعاي, اقىن اعا!..
دەۋرەن ەرمەكباي,
كەگەن اۋدانى,
تاساشى اۋىلى.
