فوتو: time.kz
امەريكا قۇراما شتاتتارى 1991 جىلى قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸگٸن مويىنداعان بٸرٸنشٸ ەل بولدى جەنە سودان بەرٸ قاۋٸپسٸزدٸك پەن ەكونوميكالىق دامۋ بويىنشا سەنٸمدٸ سەرٸكتەس بولىپ قالا بەردٸ. امەريكا قۇراما شتاتتارى 1992 جىلى قاڭتاردا الماتىدا ەلشٸلٸگٸن اشتى, سودان كەيٸن ونى 2006 جىلى جاڭا ەلورداسى استاناعا كٶشٸردٸ (2019 جىلى نۇر-سۇلتان دەپ ٶزگەرتٸلدٸ جەنە 2022 جىلى استاناعا قايتا اتالدى). 2009 جىلى اقش الماتىدا باس كونسۋلدىق اشتى. قازاقستان تەۋەلسٸزدٸك العان جىلدار ٸشٸندە ەكٸ ەل 2018 جىلدان باستاپ كەڭەيتٸلگەن ستراتەگييالىق سەرٸكتەستٸك دەپ اتالاتىن بەرٸك جەنە كەڭ اۋقىمدى ەكٸجاقتى قارىم-قاتىناستى دامىتتى, دەپ حابارلايدى Ult.kz.
2017 جىلى اقش پەن قازاقستان الماتى ماڭىندا يادرولىق قاۋٸپسٸزدٸك بويىنشا وقۋ ورتالىعىن اشتى, ول يادرولىق قاۋٸپسٸزدٸك سالاسىنداعى جەرگٸلٸكتٸ, ايماقتىق جەنە حالىقارالىق مامانداردى وقىتۋ جەنە اقپاراتتاندىرۋ ٷشٸن پايدالانىلادى. قازاقستان ەۋروپاداعى كەدٸمگٸ قارۋلى كٷشتەر تۋرالى شارتقا (1992), START شارتىنا (1992), يادرولىق قارۋدى تاراتپاۋ تۋرالى شارتقا (1993), حيمييالىق قارۋعا قارسى كونۆەنتسيياعا جەنە سىناقتارعا جاپپاي تىيىم سالۋ تۋرالى شارتقا (2001) قول قويدى. 2015 جىلى قازاقستان ٷكٸمەتٸ اتوم ەنەرگيياسى جٶنٸندەگٸ حالىقارالىق اگەنتتٸكپەن ەلدە 2019 جىلى العاشقى جەتكٸزٸلٸمدەرٸن العان تٶمەن بايىتىلعان ۋران بانكٸن قۇرۋ تۋرالى كەلٸسٸمگە وتىردى. قاۋٸپتەردٸ ازايتۋ جٶنٸندەگٸ ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى ارقىلى اقش قازاقستانعا جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىن جەنە وسى قارۋمەن بايلانىستى ينفراقۇرىلىمدى جويۋعا كٶمەكتەسۋ ٷشٸن 500 ميلليون دوللاردان استام قارجى جۇمسادى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا قاۋٸپتەردٸ ازايتۋ جٶنٸندەگٸ ىنتىماقتاستىق باعدارلاماسى قازاقستاندا ەكٸ باستامانى جٷزەگە اسىرۋدا - جاھاندىق يادرولىق قاۋٸپسٸزدٸك باعدارلاماسى (GNS) جەنە بيولوگييالىق قاۋٸپتٸ ازايتۋ باعدارلاماسى (BTRP). GNS باعدارلاماسى سەرٸكتەستەردٸڭ يادرولىق ماتەريالداردى قورعاۋ, بٶلٸنەتٸن وسال ماتەريالداردى قورعاۋ/قامتاماسىز ەتۋ جەنە يادرولىق كونترابانداعا قارسى تۇرۋ ٷشٸن ەلەۋەتٸن ارتتىرۋعا باعىتتالعان.
بترپ قازاقستان ٷكٸمەتٸنە بيوقاۋٸپسٸزدٸك پەن بيوقاۋٸپسٸزدٸك پروتسەدۋرالارىن جاقسارتۋعا كٶمەكتەسەدٸ; دياگنوستيكالىق مٷمكٸندٸكتەردٸ كەڭەيتۋ; جەنە حالىقارالىق دەنساۋلىق ستاندارتتارىنا سەيكەستٸكتٸ قامتاماسىز ەتۋ. قازاقستاننىڭ قاۋٸپسٸزدٸك كٷشتەرٸ اقش-تىڭ «حالىقارالىق ەسكەري بٸلٸم جەنە وقىتۋ باعدارلاماسى», «شەتەلدٸك ەسكەري قارجىلاندىرۋ باعدارلاماسى», «شەتەلدەگٸ گۋمانيتارلىق اپاتتار جەنە ازاماتتىق كٶمەك كٶرسەتۋ باعدارلاماسى», «ۋەلس باستاماسى» قورى, «جاھاندىق بٸتٸمگەرشٸلٸك باستاماسى» جەنە «ەرٸپتەستٸك ەلەۋەتتٸ ارتتىرۋ» باعدارلاماسى ارقىلى قارجى الادى. قازاقستاندىق ەسكەريلەر اقش قارجىلاندىراتىن «دالا قىرانى», «ۆيكينگ», «شىدامسىز ارىستان» جەنە «شانتي پراياس» سيياقتى ەسكەري جاتتىعۋلارعا قاتىسادى.
قازاقستان اقش-تىڭ 81-شٸ ٸرٸ ساۋدا سەرٸكتەسٸ; 2021 جىلى ەكٸجاقتى ساۋدانىڭ جالپى كٶلەمٸ 2,5 ميلليارد دوللاردى قۇرادى, امەريكاندىق فيرمالار قازاقستانعا مۇناي-گاز سەكتورىنا شوعىرلانعان ونداعان ميلليارد دوللار ينۆەستيتسييالادى. سىبايلاس جەمقورلىق پەن زاڭدار مەن كەلٸسٸم-شارتتاردى ٶز بەتٸنشە قولدانۋدى قوسا العاندا, ەلەۋلٸ پروبلەمالار ساقتالسا دا, قازاقستان قولايلى ينۆەستيتسييالىق احۋال قۇرۋدا بٸرشاما جەتٸستٸكتەرگە جەتتٸ. 1994 جەنە 1996 جىلداردان بەرٸ اقش پەن قازاقستان اراسىنداعى ەكٸجاقتى ينۆەستيتسييالىق كەلٸسٸم جەنە قوسارلانعان سالىق تۋرالى كەلٸسٸم كٷشٸندە. قازاقستان دٷنيەجٷزٸلٸك ساۋدا ۇيىمىنا 2015 جىلدىڭ 30 قاراشاسىندا مٷشە بولدى.
1974 جىلعى ساۋدا تۋرالى زاڭنىڭ 402 جەنە 409 تاراۋلارى پرەزيدەنتتەن اقش كونگرەسٸنە وسى ەلدەردٸڭ, سونىڭ ٸشٸندە قازاقستاننىڭ ساۋداعا دجەكسون-ۆەنيك تٷزەتۋٸنە باعىناتىن سەق ەرەجەلەرٸن ساقتاۋدىڭ جالعاسۋى تۋرالى جارتى جىلدا بٸر رەت ەسەپ بەرۋٸن تالاپ ەتەدٸ. اكت. اقش كوممەرتسييالىق قىزمەتٸ كونسالتينگ, نارىقتى زەرتتەۋ جەنە قازاقستاندىق بيزنەستٸ سەيكەستەندٸرۋ باعدارلاماسى ارقىلى قازاقستان نارىعىنا كٸرۋگە ەرەكەتتەنگەن امەريكالىق كومپانييالارعا كٶمەك كٶرسەتەدٸ.
اقش ٷكٸمەتٸنٸڭ قازاقستانعا كٶمەگٸ ترانسۇلتتىق قاۋٸپتەرمەن (ادام, ەسٸرتكٸ ساۋداسى, تەرروريزم جەنە جاپپاي قىرىپ-جويۋ قارۋىنىڭ تارالۋى) كٷرەسۋگە, سوت جٷيەسٸ مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ دامۋىنا قولداۋ كٶرسەتۋگە, ازاماتتىق قوعام مەن قۇقىق قورعاۋ ورگاندارىنىڭ قوعامدىق رٶلٸن ٸلگەرٸلەتۋگە باعىتتالعان. باق, قازاقستاننىڭ ينۆەستيتسييالىق جەنە ساۋدا ورتاسىن جاقسارتۋ, ٷكٸمەتكە تيٸمدٸ ەلەۋمەتتٸك قىزمەتتەردٸ كٶرسەتۋگە كٶمەكتەسۋ, سىبايلاس جەمقورلىق پەن كيبەرقىلمىسپەن كٷرەسۋ جەنە قازاقستاننىڭ ارزان, تازا ەنەرگييا ٶندٸرٸسٸن ۇلعايتۋ جٶنٸندەگٸ كٷش-جٸگەرٸن قولداۋ.
