Foto: time.kz
Amerika Qurama Shtattary 1991 jyly Qazaqstannyń táýelsizdigin moiyndaǵan birinshi el boldy jáne sodan beri qaýipsizdik pen ekonomikalyq damý boiynsha senimdi seriktes bolyp qala berdi. Amerika Qurama Shtattary 1992 jyly qańtarda Almatyda elshiligin ashty, sodan keiin ony 2006 jyly jańa elordasy Astanaǵa kóshirdi (2019 jyly Nur-Sultan dep ózgertildi jáne 2022 jyly Astanaǵa qaita ataldy). 2009 jyly AQSh Almatyda Bas konsýldyq ashty. Qazaqstan táýelsizdik alǵan jyldar ishinde eki el 2018 jyldan bastap Keńeitilgen strategiialyq seriktestik dep atalatyn berik jáne keń aýqymdy ekijaqty qarym-qatynasty damytty, dep habarlaidy Ult.kz.
2017 jyly AQSh pen Qazaqstan Almaty mańynda Iadrolyq qaýipsizdik boiynsha oqý ortalyǵyn ashty, ol iadrolyq qaýipsizdik salasyndaǵy jergilikti, aimaqtyq jáne halyqaralyq mamandardy oqytý jáne aqparattandyrý úshin paidalanylady. Qazaqstan Eýropadaǵy kádimgi qarýly kúshter týraly shartqa (1992), START shartyna (1992), Iadrolyq qarýdy taratpaý týraly shartqa (1993), Himiialyq qarýǵa qarsy konventsiiaǵa jáne synaqtarǵa jappai tyiym salý týraly shartqa (2001) qol qoidy. 2015 jyly Qazaqstan Úkimeti Atom energiiasy jónindegi halyqaralyq agenttikpen elde 2019 jyly alǵashqy jetkizilimderin alǵan tómen baiytylǵan ýran bankin qurý týraly kelisimge otyrdy. Qaýipterdi azaitý jónindegi yntymaqtastyq baǵdarlamasy arqyly AQSh Qazaqstanǵa jappai qyryp-joiý qarýyn jáne osy qarýmen bailanysty infraqurylymdy joiýǵa kómektesý úshin 500 million dollardan astam qarjy jumsady. Qazirgi ýaqytta Qaýipterdi azaitý jónindegi yntymaqtastyq baǵdarlamasy Qazaqstanda eki bastamany júzege asyrýda - Jahandyq iadrolyq qaýipsizdik baǵdarlamasy (GNS) jáne biologiialyq qaýipti azaitý baǵdarlamasy (BTRP). GNS baǵdarlamasy seriktesterdiń iadrolyq materialdardy qorǵaý, bólinetin osal materialdardy qorǵaý/qamtamasyz etý jáne iadrolyq kontrabandaǵa qarsy turý úshin áleýetin arttyrýǵa baǵyttalǵan.
BTRP Qazaqstan Úkimetine bioqaýipsizdik pen bioqaýipsizdik protsedýralaryn jaqsartýǵa kómektesedi; diagnostikalyq múmkindikterdi keńeitý; jáne halyqaralyq densaýlyq standarttaryna sáikestikti qamtamasyz etý. Qazaqstannyń qaýipsizdik kúshteri AQSh-tyń «Halyqaralyq áskeri bilim jáne oqytý baǵdarlamasy», «Sheteldik áskeri qarjylandyrý baǵdarlamasy», «Sheteldegi gýmanitarlyq apattar jáne azamattyq kómek kórsetý baǵdarlamasy», «Ýels bastamasy» qory, «Jahandyq bitimgershilik bastamasy» jáne «Áriptestik áleýetti arttyrý» baǵdarlamasy arqyly qarjy alady. Qazaqstandyq áskeriler AQSh qarjylandyratyn «Dala qyrany», «Viking», «Shydamsyz arystan» jáne «Shanti Praias» siiaqty áskeri jattyǵýlarǵa qatysady.
Qazaqstan AQSh-tyń 81-shi iri saýda seriktesi; 2021 jyly ekijaqty saýdanyń jalpy kólemi 2,5 milliard dollardy qurady, amerikandyq firmalar Qazaqstanǵa munai-gaz sektoryna shoǵyrlanǵan ondaǵan milliard dollar investitsiialady. Sybailas jemqorlyq pen zańdar men kelisim-sharttardy óz betinshe qoldanýdy qosa alǵanda, eleýli problemalar saqtalsa da, Qazaqstan qolaily investitsiialyq ahýal qurýda birshama jetistikterge jetti. 1994 jáne 1996 jyldardan beri AQSh pen Qazaqstan arasyndaǵy ekijaqty investitsiialyq kelisim jáne qosarlanǵan salyq týraly kelisim kúshinde. Qazaqstan Dúniejúzilik saýda uiymyna 2015 jyldyń 30 qarashasynda múshe boldy.
1974 jylǵy Saýda týraly zańnyń 402 jáne 409 taraýlary Prezidentten AQSh Kongresine osy elderdiń, sonyń ishinde Qazaqstannyń saýdaǵa Djekson-Venik túzetýine baǵynatyn SEQ erejelerin saqtaýdyń jalǵasýy týraly jarty jylda bir ret esep berýin talap etedi. Akt. AQSh Kommertsiialyq qyzmeti konsalting, naryqty zertteý jáne qazaqstandyq biznesti sáikestendirý baǵdarlamasy arqyly Qazaqstan naryǵyna kirýge árekettengen amerikalyq kompaniialarǵa kómek kórsetedi.
AQSh úkimetiniń Qazaqstanǵa kómegi transulttyq qaýiptermen (adam, esirtki saýdasy, terrorizm jáne jappai qyryp-joiý qarýynyń taralýy) kúresýge, sot júiesi men quqyq qorǵaý organdarynyń damýyna qoldaý kórsetýge, azamattyq qoǵam men quqyq qorǵaý organdarynyń qoǵamdyq rólin ilgeriletýge baǵyttalǵan. BAQ, Qazaqstannyń investitsiialyq jáne saýda ortasyn jaqsartý, Úkimetke tiimdi áleýmettik qyzmetterdi kórsetýge kómektesý, sybailas jemqorlyq pen kiberqylmyspen kúresý jáne Qazaqstannyń arzan, taza energiia óndirisin ulǵaitý jónindegi kúsh-jigerin qoldaý.
