اقىن, قازاقستان جازۋشىلار وداعى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى اقبەرەن ەلگەزەك قر پرەزيدەنتٸ قاسىم-جومارت توقاەۆتىڭ «Qazaqstan» تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىنداعى نەگٸزگٸ مەسسەدجدەر تۋرالى پٸكٸر بٸلدٸردٸ, دەپ حابارلايدى قازاقپارات.
«جالپى سۇحباتتاعى بٸرنەشە مەسسەدج مەنٸڭ نازارىمدى ەرەكشە اۋداردى. «ەدٸلدٸك», «ەدٸلەتتٸلٸك» دەگەن سٶزدەردٸ بٸرنەشە رەت قايتالاپ ايتتى. بٸز ەدٸلدٸككە ەبدەن سۋساپ, شٶلدەپ قالعان ەلمٸز عوي, سوندىقتان «ەدٸلەت», «ەدٸلدٸك» دەگەن سٶزدەردٸ ٶتە جيٸ ايتقانى جٷرەگٸمە قوندى. «ەڭبەكقورلىق» دەگەن سٶزدٸ دە كٶپ ايتتى. بٸز ٶزٸمٸز ەڭبەك ەتپەسەك, سىرتتان ەشكٸم ەشتەڭە ەكەپ بەرمەيتٸنٸن ايتتى. ەلەمدەگٸ دامىعان ەلدەردٸڭ بەرٸ ٶزٸنەن-ٶزٸ ونداي دەڭگەيگە جەتكەن جوق. ونىڭ بەرٸ بٸلٸم مەن ەڭبەك ارقىلى كەلدٸ. سۇحباتتىڭ سول تۇستارى قاتتى ۇنادى. «قازاقتىڭ تاعدىرى ٶز قولىندا» دەگەن مەسسەدجدٸ باسا ايتتى. بٸر عانا وتان بار ەكەنٸن, تەۋەلسٸزدٸكتٸ كٶزٸمٸزدٸڭ قاراشىعىنداي ساقتاۋىمىز كەرەكتٸگٸن ايتتى. قازاقتىڭ ەركٸن ەل رەتٸندە ٸرگەسٸن نىعايتۋعا قاجەت دەگەن ٷلكەن قۇندىلىقتاردىڭ بەرٸن قامتىدى دەۋگە بولادى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ اۋزىمەن ايتىلۋى كەرەك دەپ كٷتكەن مەسەلەلەر ايتىلدى, قىسقاسى», - دەدٸ قالامگەر.
سونداي-اق, ول قاڭتار وقيعاسى حاقىندا «بەرٸ دە ستسەناريي بويىنشا بولعان» دەگەنگە ساياتىن پٸكٸرلەرمەن كەلٸسپەيتٸنٸن ايتادى.
«قاڭتار تراگەديياسى بويىنشا تەرگەۋ ەلٸ اياقتالعان جوق. بٸز اسىعىپ وتىرمىز. بٸر ايدان استام عانا ۋاقىت ٶتتٸ عوي. وسى بٸر ايدىڭ ٸشٸندە تٷسٸمٸزگە دە كٸرمەگەن, ارمانداۋعا قورقاتىن نەرسەلەر بولدى. سوندىقتان كٸشكەنە سابىرعا كەلٸپ, تەرگەۋدٸڭ اياعىن كٷتۋٸمٸز كەرەك. قازٸردٸڭ ٶزٸندە جوعارى جاق بولسىن, ەر سالادا تازارۋدىڭ العىشارتتارى بايقالىپ قالدى. بۇل ەندٸ توقتامايتىنى بەلگٸلٸ. ٶيتكەنٸ پرەزيدەنت باتىل شەشٸم قابىلداي الاتىنىن جەنە بارلىق باقىلاۋ مەن بيلٸكتٸ ٶز قولىنا العانىن كٶرسەتتٸ. مۇنىڭ بەرٸ ستسەناريي دەپ ايتۋعا كەلمەيدٸ. ستسەناريي دەپ جٷرگەندەر بار عوي, ستسەناريي بولسا, مىنانداي دٷنيەلەردٸ جاساۋ مٷمكٸن بولماس ەدٸ», - دەيدٸ اقىن.
اقبەرەن ەلگەزەك قاڭتار وقيعاسى كەزٸندە ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك شارت تۋرالى ۇيىمنىڭ كٶمەككە كەلۋٸمەن بايلانىستى ۋايىمى بولعانىن دا جاسىرمادى.
«بەرٸمٸزدٸڭ كٶكەيٸمٸزدە بٸر ۋايىم بولعان ەدٸ. «سولتٷستٸك كٶرشٸمٸزدٸڭ ىقپالىنا تٷسٸپ قالدى» دەپ ويلاپ جٷرگەنبٸز. بٸراق رەسەي پرەزيدەنتٸ قازاقستانمەن ارادا ەشقاشان جەر مەسەلەسٸ, شەكارا مەسەلەسٸ كٶتەرٸلمەيتٸنٸن ايتتى. «بٸز تەۋەلسٸز مەملەكەتتەر رەتٸندە تەڭقۇقىقتى دەڭگەيدە ارالاسامىز» دەگەن تۇسپالى دا ەلگە, سونىمەن قاتار, الىس-جاقىن مەملەكەتتەرگە ٷشبۋ سەلەم رەتٸندە ەستٸلدٸ. اش قالساق تا, تەۋەلسٸز بولعانىمىز ارتىق, ونى بٸز قاڭتار وقيعاسىندا تولىق سەزٸندٸك دەپ ويلايمىن. مەملەكەتٸمٸزدٸڭ ٸرگەسٸ شايقالىپ, حاليفات پا, باسقا بٸر قۇرىلىم بولىپ كەتە جازدادىق.
ۇجىمدىق قاۋٸپسٸزدٸك تۋرالى شارت ۇيىمىنىڭ بٸتٸمگەرلٸك كونتينگەنتٸن شاقىرۋ تۋرالى ٶتە دۇرىس مەسەلەنٸ تٷسٸندٸردٸ. «ۇقشۇ ەسكەرٸ رەسەيدٸڭ جەكە مەنشٸك ەسكەرٸ ەمەس» ەكەنٸن, سول سەتتە قازاقستانداعى جاعدايدىڭ رەتتەلۋٸ رەسەيدٸڭ عانا ەمەس, ۇيىمعا مٷشە ٶزگە ەلدەردٸڭ دە گەوساياسي مٷددەسٸنە ساي بولعانىن سەبەبٸن كٶرسەتە وتىرىپ تٷسٸندٸردٸ. ٶيتكەنٸ ٸرگەسٸندەگٸ قازاقستاندا لاڭ بولىپ جاتقانى رەسەيگە دە, قىرعىزستانعا دا, ٶزگە ەلدەرگە دە قاجەت ەمەس. قاڭتار وقيعاسى كەزٸندە تەك قازاقستاننىڭ عانا ەمەس, ۇقشۇ-عا كٸرەتٸن ەلدەردٸڭ دە مٷددەسٸ قورعالدى. سونى ديپلومات رەتٸندە, ساياساتكەر رەتٸندە باسا ايتتى», - دەدٸ جازۋشىلار وداعى تٶراعاسىنىڭ بٸرٸنشٸ ورىنباسارى.
قوعام قايراتكەرٸ پرەزيدەنت سۇحباتى تۋرالى ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە تاراپ جاتقان پٸكٸرلەرگە دە توقتالدى.
«ەلەۋمەتتٸك جەلٸدە «پرەزيدەنت ٶز سۇحباتىندا انا مەسەلەنٸ بىلاي دەپ ايتۋى كەرەك ەدٸ», «مىنا مەسەلەنٸ بٷي دەپ ايتۋ كەرەك ەدٸ» دەپ جازىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى ٸرگەلٸ, ٸرٸ مەسەلەلەردٸ ايتۋى كەرەك. قالعانىنىڭ بەرٸن, تٷسٸندٸرۋ جۇمىستارىن مەملەكەتتٸك ماشينا اتقارۋى كەرەك. سول ٷشٸن قۇرىلعان اقپاراتتىق-يدەولوگييالىق قۇرىلىمدار بار. پرەزيدەنت نەگٸزگٸ, ٸرٸ كونتسەپتۋالدىق دٷنيەلەردٸ ايتۋى كەرەك. ەر مەسەلەنٸ ەجٸكتەپ, تەپسٸرلەپ وتىرۋ ونىڭ دەڭگەيٸندەگٸ شارۋا ەمەس. بۇرىن نۇرسۇلتان نازارباەۆتىڭ جولداۋىن باستان-اياق تالداپ, جٸلٸكتەپ بەرەتٸن ەدٸ عوي. قازٸرگٸ پرەزيدەنتتٸڭ كەزٸندە نەگە ولاي ٸستەمەيتٸنٸن مەن تٷسٸنبەيمٸن. سونىڭ سالدارىنان حالىقتىڭ ٸشٸندە تٷسٸنبەۋشٸلٸك بولىپ جاتۋى مٷمكٸن», - دەدٸ ول.
ونىڭ پايىمىنشا تٸل رەفورماسى, لاتىن ەلٸپبيٸنە كٶشۋ مەسەلەسٸ بويىنشا دا پرەزيدەنتتٸڭ ۇستانىمى ايقىن.
«لاتىنعا بايلانىستى ايتساق, ٶز باسىم سولتٷستٸك كٶرشٸمٸزدٸڭ ىقپالى بار ەكەنٸن بٸلەم. ەيتپەسە, بەرٸ دايىن. قانشاما نۇسقاسى سٷزگٸدەن ٶتتٸ?! قازٸر لاتىن گرافيكاسىن ەنگٸزە سالۋدىڭ ەشقانداي قيىندىعى جوق. كەزٸندە لاتىنعا كٶشۋدٸڭ شىعىنى شاش ەتەكتەن ەكەنٸن ايتقاندار بولدى. قازٸرگٸ كەزەڭدە بيزنەستٸڭ بەرٸ كٶشٸپ الدى. كەز كەلگەن دٷنيەنٸڭ لاتىنشا اتاۋى دايىن تۇر. بۇل ٶزٸ زاڭدى پروتسەسس بولىپ كەتتٸ. بۇل جەردە تازا گەوساياسي مەسەلە عانا بار دەپ ويلايمىن. قالعان جاعىنان لاتىنعا كٶشۋ بويىنشا ەشقانداي مەسەلە كٶرٸپ تۇرعان جوقپىز. بٸراق پرەزيدەنتكە بٸزگە قاراعاندا كٶپ نەرسە ايقىن عوي. سول تۇرعىدان العاندا, اسىقپايىق دەسە, اسىقپاۋ كەرەك», - دەپ تٷيٸندەدٸ اقبەرەن ەلگەزەك.
