ەدٸلبەك قابا: كەز كەلگەن تەرمين حالقىمىزدىڭ ۇعىمىنا ساي بولۋى كەرەك

ەدٸلبەك قابا: كەز كەلگەن تەرمين حالقىمىزدىڭ ۇعىمىنا ساي بولۋى كەرەك

بٷگٸن ش.شاياحمەتوۆ اتىنداعى «تٸل-قازىنا» ۇلتتىق عىلىمي-پراكتيكالىق ورتالىعىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن «بەكٸتٸلگەن تەرميندەردٸڭ عىلىم تٸلٸن دامىتۋداعى ورنى» اتتى ونلاين-سەمينار ٶتتٸ, دەپ حابارلايدى "ۇلت اقپارات".

ەرتٷرلٸ عىلىم سالاسىندا كەڭٸنەن قولدانىلاتىن تٶل تەرميندەردٸڭ كٶپ بولۋى مەملەكەتتٸك تٸلدٸڭ مەرتەبەسٸن اسىرىپ, مەرەيٸن ٶسٸرە تٷسەدٸ. قازاق تٸلٸ عىلىم تٸلٸ بولۋى ٷشٸن, ەڭ الدىمەن, ونىڭ قالىپتاسقان تەرميندەرٸ بولۋى تيٸس. ال, تەرمين قالىپتاستىرۋدىڭ تەسٸلٸ كٶپ. 

ونلاين-سەمينار جۇمىسى وسى باعىتتا ٶربٸدٸ. مەدەنيەت جەنە سپورت مينيسترلٸگٸ تٸل ساياساتى كوميتەتٸنٸڭ تٶراعاسى ەدٸلبەك قابا تەرمين حالقىمىزدىڭ ۇعىمىنا ساي بولۋى كەرەكتٸگٸن ايتىپ, قابىلدانىپ جاتقان تەرميندەردٸڭ عىلىم سالاسىنان ٶز ورنىن تۇراقتى تابۋى ماڭىزدى ەكەندٸگٸنە توقتالدى.

«تەرميننٸڭ و باستا پايدا بولعان ەلٸنٸڭ تٸلٸنەن تٶتەلەپ ەمەس, ارالىق تٸل ارقىلى اۋدارۋ ٷردٸسٸ كەشەگٸ كەڭەستٸك كەزەڭنەن بەرٸ كەڭ ەتەك جايعانى اقيقات. مۇنىڭ ۇلت ۇعىمىنا اۋىر تيەتٸنٸ ٶز الدىنا, تٷپكٸ ماعىناسىنان الشاقتاتىپ جٸبەرۋٸ مٷمكٸن. قۇلدىق سانادان قۇتىلىپ, قازاق تٸلٸندە جاڭا سٶز تۋدىرۋ, سٶزسٸز, ارداقتى انا تٸلٸمٸزدٸڭ ٶرٸسٸن كەڭەيتٸپ, سٶزدٸك قورىمىزدى بايىتا تٷسەدٸ», – دەدٸ ول.

تەرمينولوگييانى بٸرٸزدەندٸرۋ, تەرمينجٷيە قالىپتاستىرۋ قازاق تٸلٸن عىلىم تٸلٸ رەتٸندە دامىتۋ ٷشٸن اسا ماڭىزدى. قر ٷكٸمەتٸ جانىنداعى رەسپۋبليكالىق تەرمينولوگييا كوميسسيياسى ماقۇلداعان تەرميندەردٸڭ قولدانىس اياسىن كەڭەيتۋ, ساپاسىن ارتتىرۋ مەسەلەسٸ, عىلىم تٸلٸن دامىتۋداعى حالىقارالىق جەنە تٶل تەرميندەردٸڭ اراسالماعىن ايقىنداۋ مەسەلەلەرٸ ونلاين باسقوسۋدىڭ ٶزەكتٸ تاقىرىبىنا اينالدى. 

«نازارباەۆ ۋنيۆەرسيتەتٸ» دببۇ قازاق تٸلٸ كافەدراسىنىڭ پروفەسسورى, فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى سارقىت ەلٸسجان «عىلىم تٸلٸن دامىتۋداعى حالىقارالىق جەنە تٶل تەرميندەردٸڭ ارا سالماعى» جٶنٸندەگٸ بايانداماسىندا عىلىم سالاسىندا تٸل عىلىمي قاتىناس ٷشٸن قىزمەت ەتەتٸنٸن ايتىپ ٶتتٸ.

«تٸلدٸڭ عىلىمي قارىم-قاتىناس ٷشٸن نەگٸزگٸ ٷش قىزمەتٸن باسا كٶرسەتكەن جٶن. ولار: بٸرٸنشٸدەن كوگنيتيۆتٸك (ويلاۋ), ەكٸنشٸدەن اككۋملياتيۆتٸك (بٸلٸمنٸڭ شوعىرلانۋى), ٷشٸنشٸدەن كوممۋنيكاتيۆتٸك (مامانداردىڭ ٶزارا قارىم-قاتىناسى). تەرمينولوگييالىق لەكسيكا قۇرامىنداعى حالىقارالىق جەنە تٶل سيپات عىلىم سالاسىنداعى تٸلدٸڭ وسى قىزمەتتەرٸمەن بايلانىستىرا قارالعانى جٶن», – دەپ اتاپ كٶرسەتتٸ سارقىت ەلٸسجان. 

فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, ۇعا اكادەميگٸ شەرۋباي قۇرمانبايۇلى بولسا بەكٸتٸلگەن كەي تەرميندەردٸڭ ەلدٸڭ قۇلاعى ەندٸ ٷيرەنٸپ, سٸڭٸستٸ بولا بەرگەندە قايتا ٶزگەرٸپ كەتٸپ جاتقانىنا الاڭ بٸلدٸردٸ. جالپى كەيبٸر ەلدەردە «حالىقارالىق تەرمين» دەگەن ۇعىمنىڭ ٶزٸ شارتتى ماعىناعا يە, احمەت بايتۇرسىنۇلى باستاعان الاش ارداقتىلارىنىڭ ٶتكەن عاسىردىڭ باسىنداعى ەڭبەكتەرٸنە سٷيەنە وتىرىپ, انا تٸلٸندە ويلايتىن حالىق ٶز ۇعىمىن انىق بٸلدٸرە الادى. ول ٷشٸن تۇجىرىم تاباندى, باعىت ايقىن بولۋى كەرەك دەپ وي قورىتتى. 

جيىن سوڭىندا قاتىسۋشىلارعا بٸلٸكتٸلٸك ەلەكتروندى سەرتيفيكاتى تابىستالدى.