بەرٸ دە كٷنٸ كەشە سيياقتى ەدٸ.
اق تىماعىن باسا كيٸپ, جاسىل شاپانىن ايقارا جامىلىپ, قاق تٶرگە شالجييا جايعاسقان كەرٸ اتانىڭ باۋىرىنا تىعىلعان بٷلدٸرشٸن نەمەرەدەي ەركە توتاي بالا ەدٸ.
ەش حابارى قاعىس قالمايتىن. ەشكٸمٸ ەشقايدان, ەشتەڭەدەن قالىس قالمايتىن.
ەۋەلٸ اقتٶبەدەگٸ جارقامىستا ما, تٶبەكٶڭدە مە «ٷيٸنٸڭ تٶبەسٸنە بايعۇز قونىپ», ايدالادا ايتىسارعا جان تاپپاي, جالعىز بولىپ جٷرٸپ-اق, ەدەبيەت دٷنيەسٸن دٷر سٸلكٸندٸرٸپ, بٸرەۋلەردٸڭ ايتۋىنشا «قويشى بالا», بٸرەۋلەردٸڭ ايتۋىنشا «تراكتورشى بالا» ٶتەجان نۇرعاليەۆ دەگەن اق پەرەن اقىن شىقتى.
اراعا جىلدار تٷسٸپ, استانا قاۋىمى تاعى بٸر سونداي پوەزييا ۆۋلكانىنىڭ لاپىلداۋىن كٷتٸپ جٷرگەندە شىمكەنت جاقتان حابار كەلدٸ. لەنگٸردەگٸ بٸر تراكتورشى بالا جەر جىرتىپ قانا قويماي, جىر ساپىرىپ جٷر ەكەن دەستٸ.
ٶزٸنەن گٶرٸ سٷيٸنە وقيتىن ٶلەڭدەرٸ مەن سٷيسٸنە تىڭدايتىن ەنٸ بۇرىن جەتتٸ.
كٶپ ۇزاماي الماتى كٶشەلەرٸندە پٸرٸنە ەرگەن مٷريتتەي جۇمەكەن مەن تٶلەگەننەن, شەمشٸ مەن قالاۋبەكتەن بٸر ەلٸ قالماي, ارسالاڭداي كٷلٸپ, اعىنان جارىلىپ, اعىتىلا ٶلەڭ وقىپ, قارالاي مەز-مەيرام قىلىپ كەتەتٸن اقكٶڭٸل اقىن جٸگٸت پايدا بولدى.
كەردەڭ استاناعا كەش باس سۇققانمەن, قىڭا دا, قىمسىنا دا قويمادى. تٶردەن بٸر-اق شىقتى. سٶيتٸپ ٶزٸنٸڭ عانا ەمەس, كٷللٸ ٶز بۋىنىنىڭ باسىن وزدىردى.
جاستاردىڭ ەدەبي جۋرنالىنا رەداكتور بولىپ, جازۋشىلار ۇيىمىنا ەنۋار, ولجاس, سايىندارمەن جارىسىپ حاتشى بولىپ, ٶز جۇلدىزىمەن قوسا, تالاي تالانتتى زامانداستارىنىڭ دا باعىن جاندىردى.
قاراپايىم سيياقتى كٶرٸنگەنمەن, قايسارلىعى مىقتى مۇحتار اۋىل اراسىنىڭ ميياتىن كٶپ مٸسە تۇتا قويمادى.
كٶبٸمٸزدٸڭ اياق-قولىمىزدى ەرٸكسٸز تۇساپ-ماتاپ تۇراتىن كٶزگە كٶرٸنبەس نەبٸر سيقىر شىلبىر-شٸدەرلەردٸ ۋاقىتىلى ەرٸ باتىل ٷزە بٸلدٸ.
سونىڭ ارقاسىندا, وداقتىق ەدەبي وردالاردىڭ ٸرگەلەرٸنە دە ەرتەرەك ات بايلاپ ٷلگەردٸ.
بۇرىن مۇقاڭ, سەبەڭ, سۇر عابەڭ, سارى عابەڭدەرگە عانا جاراساتىن سيياقتى بوپ كٶرٸنەتٸن تٶرلەردەن كٷنٸ كەشە ٶز قاسىمىزدا جٷرگەن, ٶزٸ ايتاتىنداي «تورپاق تۇمسىق» «سارى بالا» مۇحتاردى كٶرەتٸن بولدىق.
قولدا ٶسكەن بوتانىڭ تايلاق اتى قالمايتىنىنا كٷمەندانا باستادىق.
سول مۇحتار – بٷگٸن الپىستا. ەندٸ ونى ەگدە تارتقىزىپ, ەڭكەيتە قويماعانىمەن, الاس ۇرعىزار ارمانداردان گٶرٸ ساباڭا تٷسٸرەر سابىرعا قاراي بەت العىزاتىن اق ساماي جاسقا قيماي وتىرمىن.
الايدا, ونىڭ كٶپتەن بەرٸ مارقۇم عابەڭمەن, قايسىن كۋليەۆپەن, تٸرٸ راسۋل گامزاتوۆ, شىڭعىس ايتماتوۆ, مۇستاي كەرٸم, داۆيد كۋگۋلتينوۆ, ەۆگەنيي ەۆتۋشەنكولارمەن قولتىقتاسىپ بٸرگە جٷرگەنٸ ەسٸمە تٷسٸپ, ەلگٸ سەزٸمٸمنٸڭ اڭعالدىعىن مويىنداۋعا مەجبٷرمٸن.
ەر ارقارعا جەگەن وتىنا وراي قۋات, شىققان تاۋىنا قاراي مٷيٸز بەرەتٸن شىعار.
بۇل جاعىنان, مۇحتار شاحانوۆ الپىس تٷگٸلٸ توقسانعا شىقسا دا, ەشقايسىمىزدىڭ ەسٸركەۋٸمٸز بەن مٷسٸركەۋٸمٸزگە مۇقتاج بولا قويماس? بٷگٸندە ەر قازاق قالامگەرٸنٸڭ, قۇداي كٶپسٸنبەسٸن, التى مىڭ با, جەتٸ مىڭ با, ىزعىنداي بٸر قاۋىم قالامداسى بار ەكەنٸ راس, مۇحتار شاحانوۆ سولاردىڭ ٸشٸندەگٸ ەسٸڭە الدىمەن ورالار, كٶزٸڭە الدىمەن تٷسەر العادايلارىنىڭ بٸرٸ عوي.
دەمەك, اعا جاسىنا اعا بولىپ جەتە الىپ وتىرعان ازاماتىمىز عوي.
ول از دەسەڭٸز, ەلٸنٸڭ, ۇلتىنىڭ, رۋحانيياتىنىڭ بٷگٸنگٸ بەت جٷزدٸگٸ سانالىپ ٷلگەرگەن زامانداسىمىز عوي.
ول ٶزٸمٸزدٸڭ تٶل پوەزييامىزدىڭ, ونىڭ دا قاراپايىم قازاقى سانا, قازاقى سەزٸمگە ەتەنە جاقىن قارابايىر جٶرگەگٸنەن بٷگٸنگٸ ەلەمدٸك پوەزييا وليمپٸنە تايسالماي, تاباندىلىقپەن ۇمتىلىپ كەلە جاتقان الپينيست اقىن.
ونىڭ بالاڭ جىرلارى, نەگٸزٸنەن, ەنگە اينالىپ, اۋىلداعى جيىن-تويلاردا ايتىلىپ جٷر. ال, كەيٸنگٸ جىلدارى كەنەتتەن مٸنەز شىعارىپ, كەسەك تۋراپ, كەسٸپ ايتا باستاعان كەسكەكتٸ پوەزيياسىنا ٶزٸمٸزدەن گٶرٸ ٶزگەلەر كٶپ ٷڭٸلۋدە.
ەلەمدٸك داڭق – ٶز ٶنەرٸنە مىقتاپ سەنەتٸن ەر تالانتتىڭ دەمەتەر بيٸگٸ شىعار. وعان جەتكٸزەتٸن جول-سوقپاق ەلەمدٸك ەلەۋمەتتٸك بولمىستىڭ كٷردەلٸ قييا-قىرقالارى ارقىلى ٶرمەلەيتٸن شىعار.
مۇحتار دا بٸر كەزدە ىنتى-شىنتىن سالىپ كٸرٸسكەن ٶز اۋىلىمىزداعى تٸرشٸلٸكتٸڭ كٶبٸنە قولىن بٸر-اق سٸلتەپ, سول قارالاي ەڭسەڭدٸ باساتىن اسقارالى قۇزارتتارعا قۇلاش سەرمەۋگە بەل بۋعان سىڭايلى. اسقارعا بەت العان اڭشىدان ارقار اتىپ كەلەدٸ دەپ دەمەتكەن جٶن عوي. مۇحتار شاحانوۆتىڭ بۇل تالابىنىڭ دا ٶرگە باسۋىنا تٸلەكتەسپٸز.
اقىن بولعان سوڭ البىرتتىقتان ادا قايدان بولسىن?! مۇحتار دا تالاي تەۋەكەلگە ويلانباستان بەل بايلاعان سيياقتى كٶرٸنگەنمەن, كٶپ جەردە ويداعىداي نەتيجەلەرگە جەتٸپ جٷر. ەدەبيەتتە دە, ەلەۋمەتتٸك ٶمٸردە دە كٶڭٸلٸ قايمىعىپ, جٷرەگٸ شايلىعىپ كٶرگەن ەمەس. لەيٸم سولاي بولا بەرسٸن. ەسٸرەسە, كٷرەسكەرلٸكتٸ بيٸك مۇرات تۇتقان قايراتكەر ازاماتىمىزدىڭ ۇلتتىق تالايىمىز تالاپايعا تٷسٸپ كەتە جازداعان جىلدارداعى قالتقىسىز نيەتٸ مەن قاجىرلى ەڭبەگٸنە قاشان دا ريزامىز.
اقيقاتتى ٸزدەمەيتٸن كٸسٸ جوق. بٸراق, ونىڭ انىق-قانىق «ادرەسٸن» دەل بٸلەتٸن «جول سٸلتەۋشٸ» ەشقاشان بولعان ەمەس.
سودان با ەكەن, ەلدە بٸرەر كٶيلەكتٸ بۇرىن توزدىرعاندىقتان با ەكەن, مۇحتار ٸنٸمٸزدٸڭ ٸشتٸڭ دە, سىرتتىڭ دا قاي كٶكپارىنان دا قالىس قالمايىن دەپ, اتىنا ەر قامشى باسقان سايىن ٷيدە وتىرىپ تاقىم قىساتىنىمىز بار.
ونىمىز, بەلكٸم, الىس جورىقتار مەن الامان بەيگەگە قوسامىز دەپ باپتاعان تۇلپارىمىزدى جول-جٶنەكەي دودالارعا سالىپ, بوسقا ارامتەر قىلمايىقشى دەگەن نيەتتەن شىعار.
ونىڭ ٷستٸنە, قازٸر قاۋىمىمىز ٶز تاريحىنىڭ ەڭ بٸر تالما تۇسىن باستان كەشٸرۋدە. ٶتكەنٸمٸزدە دە, بٷگٸنگٸمٸزدە دە كەندە قالىپ جاتقان تۇستارىمىز از ەمەس. بٸراق, ولار تٷڭٸلە قاراۋدان گٶرٸ تٷسٸنە قاراۋدى كٶبٸرەك كەرەك ەتەتٸن سيياقتى. سوندا عانا تەۋەكەلٸمٸز بەكٸپ, تٸرلٸگٸمٸز تٷزەلەر تٷرٸ بار. جوعىمىز سٸرە كٶپ ەكەن, ازعانتاي بارىمىزدىڭ بەسٸن تٷسٸرٸپ, بەرەكەسٸن قاشىرعاننان نە ۇتامىز? ەسٸرەسە, ەسكٸ جىرلاردا ايتىلاتىنداي, «زامانىمىزعا تاپ كەلگەن دۋلىعالى نارىمىز» دەپ جٷرگەن ساناۋلى سالاۋاتتى ازاماتتارىمىزدىڭ ٶزارا جٷز شايىسقاندارىنان ەشقايسىمىزدىڭ دا مٷيٸزٸمٸز قاراعايداي بولا قويماس. تاۋداعى تارلاندار ساڭقىلداستى ەكەن دەپ, ەتەكتەگٸ قىرعيلاردى قيقۋلاستىرعاننان ەرٸمٸزدٸڭ دە, ەلٸمٸزدٸڭ دە تابار ابىرويى شامالى.
بۇنداي بازىنامىزدى الپىستىڭ اسقار بەلٸنەن اسىپ, الاشتىڭ ريياسىز ىقىلاسىنا بٶلەنٸپ وتىرعان ارىس ازاماتتارىمىزعا ايتپاعاندا, كٸمگە ايتامىز?! بٷگٸن ايتپاعاندا قاشان ايتامىز?!
بۇنداي جاسقا بٸزدەن بۇرىن جەتكەن اعالارىمىز: «الپىس – تال تٷس» دەپ جٷر عوي. الدا دا تالاي ۋاقىت بار شىعار.
اسقاردان اسقار اسىپ, العا ۇمتىلعان اقىن ازاماتتىڭ اتىنىڭ ارىندى, قالامىنىڭ قارىمدى بولا بەرۋٸنە تٸلەكتەسپٸز.
ەبٸش كەكٸلبايۇلى, 2002 جىل.
