فوتو: malim.kz
مەكتەپتە ساپالى بٸلٸم الۋ – ەربٸر قازاق بالاسىنىڭ قۇقىعى. ٷكٸمەت بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ بويىنشا شارالار قابىلداۋدا. مەكتەپ جٷيەسٸندەگٸ ٶزگەرٸستەر 2024 جىلعا جوسپارلانعان, – دەپ حابارلايدى «ۇلت اقپارات».
قازاقستان ٷكٸمەتٸ مەكتەپكە دەيٸنگٸ تەربيە مەن بٸلٸم بەرۋدٸڭ (مبو) قولجەتٸمدٸلٸگٸن كەڭەيتۋ بويىنشا جۇمىستى جالعاستىرۋدا. مەكتەپكە دەيٸنگٸ مەكەمەلەر ۇلتتىق ۇعىمدى ەنگٸزۋدە: قازاق تٸلٸن بارلىق جاس توپتارىندا وقىتۋ; بالالار ەدەبيەتٸ مەن اۋىزشا حالىق شىعارماشىلىعى ارقىلى قازاق مەدەنيەتٸنٸڭ مۇراگەرلٸگٸ; تسيفرلىق دامىتۋشىلىق مازمۇندى كەڭەيتۋ: مۋلتفيلمدەر, ۇلتتىق قۇندىلىقتار تۋرالى وقۋ-ەدٸستەمەلٸك كەشەندەر, ت.ب.
2024 وقۋ جىلىنىڭ باسىنان باستاپ باستاۋىش بٸلٸم بەرۋدٸڭ ٷلگٸلٸك وقۋ باعدارلامالارىنا ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ: 2022 جىلدان باستاپ «كٶركەم جۇمىس» پەنٸن «بەينەلەۋ ٶنەرٸ» جەنە «ەڭبەك تەربيەسٸ» دەپ بٶلۋ باستالدى. 2024 جىلى بۇل بٶلۋ ٷشٸنشٸ سىنىپتارعا ەسەر ەتەدٸ. «كٶركەم ەڭبەك» بار سىنىپتاردا ساعات سانى 2 ەسەگە – 68 ساعاتتان 34 ساعاتقا قىسقارتىلادى. «بەينەلەۋ ٶنەرٸ» جەنە «ەڭبەككە باۋلۋ» ساعاتتارى 67 ساعاتتان 101 ساعاتقا دەيٸن ۇلعايتىلادى. جىل. جاراتىلىستانۋ پەنٸنەن ساباق ساعاتتارى قىسقارادى: 203 ساعاتتىڭ ورنىنا 169 ساعات بولدى.
وقۋ پروتسەسٸن ۇيىمداستىرۋعا كەيبٸر ٶزگەرٸستەر ەنگٸزٸلدٸ: قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باستاۋىش مەكتەپتەرگە ارنالعان مەملەكەتتٸك جالپىعا مٸندەتتٸ باستاۋىش بٸلٸم ستاندارتىنا سەيكەس وقۋ جىلىنىڭ ۇزاقتىعى قىسقارتىلدى: 1-سىنىپ وقۋشىلارى 33 اپتا وقيدى (بۇرىن). 35 اپتا), 2–4 سىنىپتاردا – 34 اپتا (بۇرىن 36 اپتا). كٷنتٸزبەلٸك جىلداعى دەمالىس 115 كٷندٸ, وقۋ جىلىندا كٷزدە, قىستا جەنە كٶكتەمدە كەمٸندە 25 كٷندٸ قۇرايدى. بٸرٸنشٸ سىنىپ وقۋشىلارى ٷشٸنشٸ توقساندا قوسىمشا اپتالىق دەمالىس الۋعا قۇقىلى. 1-سىنىپتا ٷي تاپسىرماسى جوق. 2-سىنىپتا ٷي تاپسىرماسىن ورىنداۋ 50 مينۋتتان, 3-4-سىنىپتاردا 70 مينۋتتان اسپاۋى كەرەك.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ بازالىق بٸلٸم بەرۋ ستاندارتىندا اتاپ كٶرسەتٸلگەندەي, قالىپتاستىرۋشى جەنە جيىنتىق باعالاۋ ارقىلى وقۋ جەتٸستٸكتەرٸن باعالاۋ 2-سىنىپتان باستالادى. ستۋدەنتتەردٸڭ وقۋ جەتٸستٸكتەرٸنٸڭ دەڭگەيٸن ٶلشەۋ ٷشٸن بەلگٸلٸ بٸر بٶلٸم/قيىندىق تاقىرىپ بويىنشا بٸلٸم الۋشىلاردىڭ وقۋ جەتٸستٸكتەرٸن قاداعالاۋ نەگٸزٸندە ەربٸر وقۋ پەنٸ بويىنشا وقۋ جوسپارىندا بەرٸلگەن وقۋ ماقساتتارى جٷيەسٸنە سەيكەس بٸلٸمدٸ باعالاۋ كريتەرييلەرٸ قولدانىلادى.
«جايلى مەكتەپتەر» ۇلتتىق جوباسى اياسىندا باستاۋىش مەكتەپتەر ٷشٸن جەكە بلوك, مەكتەپالدى دايارلىق سىنىپتارى مەن 1-4 سىنىپتار ٷشٸن جەكە سپورت زالدارى بار جاڭا عيماراتتار سالىنۋدا. ىڭعايلى وقۋ وقۋشىلاردىڭ بٸلٸم دەڭگەيٸنە ەسەر ەتەدٸ.
ورتا بٸلٸم بەرۋدٸڭ ٶزگەرٸستەرٸ مەن ەرەكشەلٸكتەرٸ بٸلٸم ساپاسىن ودان ەرٸ ارتتىرۋ ٷشٸن بەس نەگٸزگٸ باعىت بويىنشا جۇمىستار جٷرگٸزٸلۋدە. اتاپ ايتقاندا باسشىلاردىڭ كادرلىق رەزەرۆٸن قالىپتاستىرۋ; ححٸ عاسىر قۇزىرەتتەرٸن دامىتۋ ٷشٸن وقۋ باعدارلامالارىن جاڭارتۋ; اۋىل مەكتەپتەرٸنە قولداۋ كٶرسەتۋ; مۇعالٸمدەردٸ دايارلاۋ جەنە ولاردىڭ بٸلٸكتٸلٸگٸن ارتتىرۋ; جاڭا مەكتەپتەر سالۋ جەنە بۇرىننان بارلارىن جٶندەۋ جەنە ت.ب.
وسىنىڭ بارلىعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ مەكتەپكە دەيٸنگٸ, ورتا, تەحنيكالىق جەنە كەسٸپتٸك بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋدىڭ 2023–2029 جىلدارعا ارنالعان تۇجىرىمداماسىندا كٶرسەتٸلگەن.
نەگٸزگٸ ورتا بٸلٸم بەرۋدٸڭ بازالىق مازمۇنى قازاق, ورىس جەنە شەت تٸلدەرٸن دامىتۋعا باعىتتالعان ٷش تٸلدە بٸلٸم بەرۋ ساياساتى شەڭبەرٸندە, سونىمەن قاتار ەتنوستاردىڭ وقىتۋ تٸلٸندە, انا تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸندە بٸلٸم بەرەتٸن بٸلٸم بەرۋ ۇيىمدارىندا جٷزەگە اسىرىلادى.
2024–2025 جىلدارى 5–9-سىنىپتارعا مىناداي ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگٸزۋ جوسپارلانۋدا: 5–8-سىنىپتارداعى «جول جٷرۋ ەرەجەسٸ» وقۋ كۋرسى ەر سىنىپتا 10 ساعاتتان (سىنىپ ساعاتىندا جەنە ساباقتان تىس ۋاقىتتا) وقىتىلادى. قالا مەكتەپتەرٸندە 24 ادام جەنە ودان دا كٶپ بولسا, سىنىپ ەكٸ توپقا بٶلٸنەدٸ, اۋىلدىق مەكتەپتەردە – 20 جەنە ودان دا كٶپ ادام كەلەسٸ پەندەر بويىنشا: قازاق تٸلٸندە وقىتاتىن سىنىپتاردا قازاق تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ, شەت تٸلٸ. ورىس تٸلٸ مەن ەدەبيەتٸ ساباعىندا ورىس ەمەس تٸلدە وقىتاتىن سىنىپتاردا ەكٸ توپقا بٶلۋگە رۇقسات ەتٸلەدٸ. تولىق سانىنا قاراماستان, بەينەلەۋ ٶنەرٸ ساباعىندا سىنىپتار قىزدار جەنە ۇلدار بولىپ بٶلٸنەدٸ.
وقۋ جىلىنىڭ ۇزاقتىعى ستاندارتتارعا سەيكەس 34 اپتانى قۇرايدى. دەمالىس ۋاقىتى – كەمٸندە 115 كٷن, وقۋ جىلىندا – كەمٸندە 25 كٷن. 5-6-سىنىپتاردا اپتالىق ەڭ جوعارى وقۋ جٷكتەمەسٸ 30,5 ساعات, 7-سىنىپتا – 33,5 ساعات, 8-سىنىپتا – 34,5 ساعات, 9-11 سىنىپتاردا – 36 ساعاتتان اسپايدى. مينيسترلٸك 2024 جىلى وقۋلىقتاردى تسيفرلاندىرۋدى اياقتاپ, ەلەكتروندى فورماتقا تولىعىمەن كٶشٸرۋگە ۋەدە بەرٸپ وتىر. ەلوردا مەكتەپتەرٸ ەلەكتروندى وقۋلىقتارمەن 100% قامتاماسىز ەتٸلگەن, دەپ حابارلايدى قر بٸلٸم مينيسترلٸگٸنٸڭ باسپاسٶز قىزمەتٸ.
2018 جىلدان بەرٸ قازاقستاندا تۋۋ كٶرسەتكٸشٸ ٶستٸ (2022 جىلدان باسقا), دەپ جازادى ۇلتتىق ستاتيستيكا بيۋروسى. 2023 جىلى 380 مىڭ بالا بٸرٸنشٸ سىنىپقا باردى, بارلىعى 3,5 ميلليون وقۋشى سىنىپتاردىڭ تولىپ كەتۋٸ, ٷش اۋىسىمدا وقىتۋ جەنە مەكتەپتەردٸڭ اپاتتىلىعى مەسەلەسٸن شەشۋدە. 2024–2026 جىلدارى «جايلى مەكتەپتەر» جوباسىنا سەيكەس, ٷكٸمەت قاۋلىسىنا ەنگٸزٸلگەن ٶزگەرٸستەر مەن تولىقتىرۋلارعا سەيكەس, 740 مىڭ ورىندىق (ەكٸ اۋىسىممەن وقىتاتىن) 369 مەكتەپ سالىنۋى تيٸس, دەپ اتاپ ٶتتٸ تيٸستٸ مينيسترلٸك.
2023–2024 وقۋ جىلىندا 1000 پەن كابينەتٸن اشۋ جوسپارلانعان. قوسىمشا 749 كەڭسە ساتىپ الىنادى, دەپ ۋەدە بەردٸ مينيسترلٸك. 400 مىڭنان استام بالا ماتەريالدىق كٶمەككە مۇقتاج, دەپ حابارلايدى قر بٸلٸم مينيسترلٸگٸ. وسى مەسەلەلەردٸ شەشۋ ٷشٸن ارنايى جالپىعا بٸردەي بٸلٸم بەرۋ قورى قۇرىلىپ, وعان از قامتىلعان وتباسى بالالارىنا مەكتەپ فورماسى مەن كەرەك-جاراقتارىن ساتىپ الۋعا قاراجات بٶلٸندٸ. 2023 جىلى بٸر ستۋدەنتكە بەرٸلەتٸن كٶمەكتٸڭ ەڭ تٶمەنگٸ مٶلشەرٸ ەڭ تٶمەنگٸ كٷنكٶرٸس دەڭگەيٸنەن (40 567 تەڭگە) كەم بولمادى. 2024 جىلى ول 43 407 تەڭگەگە دەيٸن ٶستٸ.
ەر باعىتتا بٸلٸم ساپاسى ارتىپ كەلەدٸ. بۇل تەك باعدارلاماداعى ٶزگەرٸستەر, مۇعالٸمدەردٸڭ بٸلٸكتٸلٸگٸ عانا ەمەس, سونىمەن قاتار قارجىلىق كٶمەك پەن قولايلى وقۋ جاعدايلارى. قازاقستانداعى جاڭا بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸ مەكتەپ وقۋشىلارىنىڭ فۋنكتسيونالدىق ساۋاتتىلىعىن جەنە وقۋ ىڭعايلىلىعىن ارتتىرۋعا باعىتتالعان. ەڭ باستىسى وقۋشىنىڭ ەستە ساقتايتىن اقپارات كٶلەمٸ ەمەس, سىني تۇرعىدان ويلاۋىن دامىتۋ, فاكتٸلەردٸ سالىستىرۋ جەنە تالداي بٸلۋ ماڭىزدى.
