الاش قايراتكەرٸ جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆ رەداكتورى بولعان «اباي» جۋرنالىنىڭ جوعالىپ كەتكەن سوڭعى سانى تابىلدى. الاشتى قۋانتقان جاڭالىقتى ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ PhD-دوكتورانتى التىن اقىنبەكوۆا «تٷركٸستان» گازەتٸنٸڭ تٸلشٸسٸنە حابارلادى.
«اباي» جۋرنالى الاش قالاسىندا (قازٸرگٸ جاڭا سەمەي) 1918 جىلدىڭ 4 اقپانىنان باستاپ وقىرمانعا جول تارتادى. الايدا بٷگٸنگە دەيٸن جۋرنالدىڭ قانشا سانى شىققاندىعى جٶنٸندە عالىمدار اراسىندا پٸكٸر تالاس ورىن الىپ كەلگەن ەدٸ. ولاردىڭ بٸرقاتارى «اباي» جۋرنالىنىڭ 11 سانى عانا شىقتى دەسە, تاعى بٸر تاراپ 12-سانى جارىق كٶرگەندٸگٸن ايتاتىن. بٸراق, وسىعان دەيٸن باسىلىمنىڭ №12 سانى ەشبٸر جەردەن تابىلماعان. باسپاسٶز تاريحىن زەرتتەۋشٸ بەيسەنباي كەنجەباەۆ «قازاق باسپاسٶزٸنٸڭ تاريحىنان» اتتى ەڭبەگٸندە (1950 ج): «اباي» جۋرنالى 1918 جىلدىڭ فەۆرال ايىنان سول جىلى وكتيابر ايىنا دەيٸن سەمەي قالاسىندا شىعىپ تۇردى. بارلىعى 11 سانى شىقتى», – دەيدٸ. بۇنداي پٸكٸرلەر عالىم ق.اللابەرگەن مەن ٶ.ەبديمانۇلىنىڭ ەڭبەكتەرٸندە دە كٶرٸنٸس تابادى. «ال جۋرنالدىڭ 12 سانى شىقتى» دەگەن پٸكٸر قايتا شىققان «اباي» جۋرنالى ارقىلى 1992 جىلى وقىرمانعا تارادى. جازۋشى سەبيت مۇقانوۆ تا جۋرنالدىڭ 12-سانى شىققاندىعى تۋرالى اتاپ كٶرسەتكەن. سونداي-اق, عالىم باۋىرجان جاقىپ پەن قايتا شىققان «ابايدىڭ» تۇڭعىش رەداكتورى ر.مۇساۇلى جۋرنالدىڭ 12 سانى شىققان دەگەن پٸكٸردە بولدى. الاشتىڭ شىنايى تاريحىن قالپىنا كەلتٸرۋدە ايرىقشا ٷلەس قوسقان عالىم ك.نۇرپەيٸسوۆ ٶزٸنٸڭ «الاش ھەم الاشوردا» ەڭبەگٸندە «اباي» جۋرنالىنىڭ 12 سانى عانا وقۋشىلار قولىنا تيدٸ» دەپ جازدى. ال جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆتىڭ ٶزٸ «اباي قالاي جابىلدى?» دەگەن ماقالاسىندا «ٶتكەن 1918 جىلدىڭ فەۆرالٸنەن باستاپ «اباي» جۋرنالى دٷنيەگە شىعىپ, ون ەكٸ نٶمٸرٸ باسىلىپ, ون اي ٶمٸر سٷرٸپ توقتادى» دەپ, جۋرنالدىڭ 12 سانى شىققاندىعىن ناقتى اتاپ كٶرسەتتٸ», – دەيدٸ فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايگٷل رامازان.
ال جۋرنالدىڭ جوعالىپ كەتكەن №12 سانىن تاپقان PhD-دوكتورانت التىن اقىنبەكوۆا: «مەن PhD دوكتورانتۋرانىڭ 1-كۋرسىندا وقيمىن. عىلىمي جەتەكشٸم فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى, دوتسەنت رامازان ايگٷل ەمٸرعاليقىزى: «حح عاسىر باسىنداعى قازاق جۋرنالدارى تولىق زەرتتەلٸپ بولعان جوق, وسى تاقىرىپتى الساڭ قالاي بولادى?» دەگەن ۇسىنىسىن ايتتى. سودان «حح عاسىر باسىنداعى قازاق جۋرنالدارى: تاريحى, فۋنكتسيياسى, تيپولوگيياسى» دەگەن تاقىرىپقا توقتالدىق. تاقىرىپ اياسىندا زەرتتەۋ جۇمىستارىن جۋرنالداردىڭ تٷپنۇسقالارىن كٸتاپحانالار مەن مۇراعاتتاردان ٸزدەپ تاۋىپ, تانىسۋدان باستادىم. حح عاسىر باسىندا جارىققا شىققان باسىلىمداردىڭ بارلىعى اراب ەرٸپتەرٸمەن, تٶتە جازۋدا جازىلعاندىقتان, ولاردىڭ كيريلليتساعا اۋدارىلعاندارىن تٷپنۇسقالارىمەن سالىستىردىم. زەرتتەۋ بارىسىندا 1918 جىلى «الاش» قالاسىندا (جاڭا سەمەي) جارىق كٶرگەن «اباي» جۋرنالىنىڭ 12-سانى تابىلماعانى انىقتالدى. ەرينە, بۇل مەسەلە بەيجاي قالدىرمادى. وسىعان بايلانىستى الدىما جۋرنالدىڭ №12 سانىن تابام دەگەن ماقسات قويدىم. كٶپ ۇزاماي ٷمٸتٸم اقتالدى. بٷگٸنگٸ كٷندە جۋرنالدىڭ سوڭعى №12 سانى كيريلل قارپٸنە اۋدارىلىپ, ەل-فارابي اتىنداعى قازۇۋ-دىڭ رەكتورى عالىمقايىر مۇتانوۆتىڭ قولداۋىمەن «قازاق ۋنيۆەرسيتەتٸ» باسپاسىنان باسىپ, وقىرماندارعا ۇسىنعالى وتىرمىز», – دەيدٸ. سونداي-اق, زەرتتەۋشٸ جۋرنالدىڭ №9 سانىنىڭ دا ەش جەردەن تابىلماعاندىعىن ايتادى.
100 جىلدىق تاريحى بار «اباي» جۋرنالىنىڭ №12 سانىنىڭ مۇقاباسىندا 1918 جىلدىڭ 15 نويابرٸندە شىققاندىعى جازىلعان. سونداي-اق, اراب ەرپٸمەن باسىلعان جۋرنالدا مۇحتار ەۋەزوۆتٸڭ «ٶلٸپ تاۋسىلۋ قاۋپٸ», شەرٸپ اقپاننىڭ «وپاسىزدىق. بەرەكەسٸزدٸك» ماقالاسى, اۆتورلارى بەلگٸسٸز «كووپەراتسييا جايىنان», «جۇمساۋشى جالشى» ماقالالارى, عايسا توقتاربەكوۆتٸڭ «عىلىم تٸلٸ تۋرالى» ماقالاسى, اباي قۇنانبايۇلىنىڭ «ەستٸ مەن ەسسٸزدٸك پارقى» اتتى قاراسٶزٸ, جان دەگەن اۆتوردىڭ «ساعىندىم», ج.ا. دەگەن بٷركەنشٸك ەسٸمدٸ اقىننىڭ «كٶشۋ» اتتى ٶلەڭدەرٸ جەنە «ۋاق قارىز سەرٸكتٸگٸنٸڭ جالپى ەرەجەسٸ», ماعاۋييا ابايبالاسىنىڭ «مەدعات-قاسىم» پوەماسىنان ٷزٸندٸ باسىلعان.
«اباي» جۋرنالىندا جارىق كٶرگەن ماقالالاردىڭ اراسىنان شەرٸپ اقپانۇلىنىڭ «وپاسىزدىق. بەرەكەسٸزدٸك» اتتى سىن ماقالاسى ەرەكشە نازار اۋدارادى. ونداعى مەسەلە, جۋرنالدىڭ الدىڭعى ساندارىندا جارييالانعان «عاشىقتىق» اتتى ەدەبي شىعارماعا ارنالعان.
موماقانعا. «عاشىقتىق» دەگەن ەڭگٸمەنٸ «اباي» جۋرنالىنىڭ 7-نٶمٸرٸنەن باستاپ, 9-نٶمٸرٸندە اياقتادىڭىز. سٸز جازۋىن عاشىقتىق دەپ جازساڭىز دا, ٸسٸڭٸزدە وپاسىزدىق, بەرەكەسٸزدٸك كٶرٸنەدٸ. سەبەبٸ عاشىقتار پايدا, زيياندى ەسەپتەمەيدٸ. باستى بايلاپ الىپ جانعان وتتان, جاۋعان وقتان شەگٸنبەيدٸ. جٸگٸت ەكە-شەشەسٸنٸڭ جان ساقتايتىن مالى تٷگٸلٸ ٶز باسىن سٷيگەنٸنٸڭ جانىنا بايلايدى دا, نە الادى, نە ٶلەدٸ. قىز hەم سول. جٸگٸت عاشىق بولسا كٷيٸندٸ بولماق. كٷيٸندٸ عاشىق جٸگٸت بايلانسا, تاۋدى بۇزادى, تاستى جارادى, جەردٸ تٶڭكەرەدٸ; ماقساتىنا جەتە الماسا, ارمانىنىڭ ارتىندا ٶلەدٸ. بٸر جاستى ەۋرە قىلىپ, باسىن بايلاپ, ٶمٸرٸنە ٸرٸتكٸ قويىپ, تاستاپ كەتكەن جٸگٸت – ادام ەمەس. «عاشىقپىن» دەپ ٶزٸ ايتىپ, ايىرىلار جەرگە كەلگەندە: «بٸر-بٸرٸمٸزگە قوسىلۋعا تاعدىر جازباعان ەكەن» دەپ جٷرە بەرۋ بۇرىشتى اينالا بەرٸپ قاراعاندا سول ورنىندا ەلٸ سٸلەيٸپ تۇرعان جەكەنتايعا قايىسپاستان, قايرىلماستان كەتۋ عاشىقتاردىڭ ٸسٸ ەمەس, وپاسىزداردىڭ ٸسٸ. ونداي جٸگٸتتەر كەڭشٸلٸكتە جانقيعىش جايتاق, تارشىلىقتا تابانسىز تايعاق, كٶرسەقىزار ەۋەسقوي, ۋاقىتشا نەپسٸنٸڭ عانا قۇلى بولادى. سٸزدٸڭ كەڭشٸلٸكتە جەكەنتايدى كٶرگەندە كٶزٸڭٸزدٸ الا المايتىندىعىڭىزدى, بويىڭىزعا بٸر بۋ پايدا بولاتىندىعى, كەتۋگە بيتتەي دەرمەنٸڭٸز بولماي قالاتىندىعىڭىز – كٶرسەقىزارلىعىڭىز جەكەنتاي ەكەۋٸڭٸزسٸز داعى ەلدٸڭ سٷيگەنٸنە قوسىلا المايتىن جٸگەرسٸز جاستار تولىپ جاتىر. مۇنداي ەۋەسقويلىقپەن ٸستەگەن بەرەكەسٸزدٸكتٸ دەرٸپ قىلىپ, «عاشىقتىق» دەپ جازىپ, جالعىز جۋرنالدىڭ ٷش نٶمٸرٸنەن ورىن الدىرعانشا, «عاشىق بولساڭ بٸزدەي بول» دەپ شىن عاشىقتار جازسا سولارعا ورىن بەرۋ كەرەك». (وقىعان – ج.ع)
دەل وسى سىن پٸكٸردەن كەيٸن اۆتورى بەلگٸسٸز «باسقارمادان جاۋاپ» دەگەن تاقىرىپتا كٶلەمدٸ ماقالا جارييالانادى. وندا «عاشىقتىق» ۇعىمىنا قاتىستى شەرٸپ اقپانۇلىنىڭ سىنىنا جاۋاپ قايتارا كەلٸپ, قازاق كٶركەم ەدەبيەتٸنە ٶز ەسەرٸن تيگٸزگەن باس ەدەبيەتٸ تۋرالى, ونداعى عاشىقتىق ۇعىمدارى جايلى تەرەڭنەن تولعاي كەلە جاۋاپ ماقالا جازادى. وندا: «عاشىقتىق» دەگەن ماقالا رەاليزم رۋحىندا جازىلعان. ول اسىرماي, جاسىرماي انىق ٶمٸردٸ سۋرەتتەگەن. انىق ٶمٸر ەكەندٸگٸ كٶرٸنٸپ تۇر. موماقاننىڭ گەرويى وپاسىز بولسا تاعدىردىڭ جازعانىنا كٶنٸپ, قىز بەن جٸگٸت ايىرىلىپ جٷرە بەرسە, باسىن تاۋعا-تاسقا سوعىپ, قيراتىلىپ قالماسا, بۇنىڭ بەرٸ قازاق ٸشٸندە كٶپ بولاتىن ٸستەر, بۇل كٶپ جٸگٸتتٸڭ, كٶپ قىزدىڭ مٸنٸ قايراتسىز, تابانسىزدىقتان تاعدىر عارٸپ, باتا, اتا-انانىڭ قارعىسى دەگەن سيياقتى نەرسەلەردەن اسا الماي, سٷيگەنٸنە بارا الماي, بٸر جامانمەن قوسىلىپ, ٶمٸرٸ قورلىقپەن ٶتەتٸن قازاقتىڭ قىزى از با? تالاي كٷيەۋٸن مەنسٸنبەي قاشقان قىزدار قولعا تٷسسە, تالقى كٶرسە, ازعىرسا, قورقىتسا, سٷيگەن جٸگٸتٸن جەر قىلىپ كەتەتٸنٸن كٶرمەي جٷرمٸز بە? قىزدىڭ تالايىن كٶرٸپ, كٶڭٸلٸ قايتىپ, بٸر جاعىنان ٶمٸرلٸك ٸزدەگەن ماقساتىن قيماي, بٸر جاعىنان قىسقا جٸپ كٷرمەۋگە كەلمەي, ٶزٸنە كٶمەك تابا الماي, قاپا بولىپ, جاستىقتى اقىلعا جەڭگٸزگەن بولىپ قورعانىپ, ويلانىپ ٸس قىلماق بولىپ جٷرگەندە قىزىقتى شاعى ٶتٸپ كەتٸپ, ارتىنان ٶكٸنٸپ جٷرەتٸن جٸگٸت از با? ەرينە كٶپ. شەرٸپ ايتپاقشى «ەكٸنٸڭ بٸرٸندە» بار. «ٶزگە دٷنيەنٸ تالاق قىلىپ, قىزدىڭ جولىندا ٶلٸپ قالمادى?» دەيدٸ, شەرٸپ: «انىق عاشىق ەمەس, ەۋەسقويلىق» دەيدٸ. ول قاتا. سٷيۋ بار, سٷيگەنٸن الۋ بار. سٷيگٸزەتٸن جٷرەك, سٷيگەنٸن قويماي العىزاتىن قايرات ەرلٸك. سٷيە بٸلۋگە قايراتتىڭ كەرەگٸ جوق. ەرەمەس كٸسٸ دە ٶلە عاشىق بولا الادى; جالعىز-اق قايراتى كەم كٸسٸ قورعانىپ, جانىن سالا المايدى; ماقساتىنا جەتۋگە تابانسىز, قاجىمالى قورقاق كەلەدٸ. بۇل ەكەۋٸ ەكٸ باسقا نەرسە. مٷمكٸن, شەرٸپ ٶزٸ سونداي بٸربەتكەي ەر جٸگٸتتٸ تەۋٸر كٶرەتٸن شىعار, «ٶزٸم بولسا سٶيتەر ەدٸم» دەيتٸن شىعار. بٸراق جۇرتتىڭ بەرٸن ولاي ٶلشەۋگە بولمايدى. عاشىق بولساق, دٷنيەدە بٸر الاپاتى ارتىق ٶزگەشە ادامدار بولىپ, قۇدايدىڭ جاي پەندەسٸ ەشكٸمدٸ سٷيە الماي ما? ولاي ەمەس. عاشىقتىڭ بەرٸ قاسيەتتٸ ادامدار سيياقتى كٶرٸنٸپ, سولاردىڭ جاقسى جاعىن كٶرۋگە قۇلاعىمىز جامان ٷيرەنگەن. ٶز ورتامىزدىڭ ورتاشا كٸسٸلەرٸ بٸرٸن-بٸرٸ سٷيگەنٸن وقىساق قۇلاعىمىز توساڭسىپ, ارىندايتىن مەنٸسٸ سول» – دەپ ماقالانى تٷيٸندەيدٸ. (وقىعان — ج.ع)
«اباي» جۋرنالىنىڭ بار بولمىسىن, باعدارىن جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆتىڭ «ۇلتتى سٷيۋ», مۇحتار ەۋەزوۆتٸڭ «ٶلٸپ تاۋسىلۋ قاۋپٸ», مٸرجاقىپ دۋلاتوۆتىڭ «الاشقا» اتتى ماقالالارى ارقىلى تولىق تانۋعا بولادى. «اباي» جۋرنالىنىڭ بٸرٸنشٸ باعدارى – ۇلتتى سٷيۋ, ەكٸنشٸ باعدارى – ٶلٸپ-تاۋسىلۋ قاۋپٸنەن ساقتاندىرۋ, ياعني تٸلدٸ, دٸندٸ, جەردٸ ساقتاۋ. ٷشٸنشٸ باعدارى – ۇلتقا شىنايى قىزمەت ەتۋ, جابىرقاعاندا جانىنان تابىلىپ, دۇرىس جول كٶرسەتۋ. «اباي» باعدارىنىڭ مىقتىلىعى «الاش» باعدارىمەن ساباقتاستىعىندا, سالالاستىعىندا. العاشىندا «ابايدى – قازىعىم» دەپ شىعارعان جۋرنالشىلار, بٸر جىل ٸشٸندە جۋرنالدى ۇلت رۋحانيياتىنىڭ التىن قازىعىنا اينالدىردى, – دەيدٸ فيلولوگييا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ايگٷل رامازان.
«ابايدىڭ» رەداكتورى جۋرنالدىڭ بولاشاعىنا ٷلكەن سەنٸممەن قاراعان ەدٸ. الايدا, باسىلىمنىڭ 12 سانى شىققان سوڭ توقتايدى. الاشتانۋشى عالىم ايگٷل رامازاننىڭ ايتۋىنشا, جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆ 1919 جىلى «سارىارقادا» جارييالانعان «گازەت-جۋرنال وقۋشىلارعا» دەگەن حابارلاماسىندا: «قازاقتىڭ بٸر گازەت, بٸر جۋرنالى پودپيسشٸگٸ جوقتىقتان جابىلىپ قالدى – دەپ نوۆونيكولايسكٸدە شىعاتىن ورىس گازەتٸندە جازىلدى. ول ايتقانى «جاس ازامات» گازەتٸ مەن «اباي» جۋرنالى. بۇل حابار بەكەر: «جاس ازامات» كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن شىعىپ وتىر. قارجى جاعىنان كەمدٸك كٶرٸپ توقتاي ما دەگەن كٷدٸك بولىپ ەدٸ. ەندٸ توقتاماسىن دەيمٸز. ٶيتكەنٸ ومبى جاستارى ەدەبيەت كەشٸنەن 1000 سوم, سەمەي جاستارى 5000 سوم كٶمەك جٸبەرٸپ وتىر. تاعى سونداي كٶتەرمەلەۋشٸلەر تابىلاتىن كٶرٸنەدٸ. «ابايدا» 900-دەي الۋشى بار. «اباي» بٸرجولا جابىلعان جوق. جالعىز جۋرنالىن جاۋىپ قويىپ تىنىش وتىرۋعا وقىعان جاستاردىڭ, تالاپتى ازاماتتاردىڭ نامىسى, ۇجدانى جٸبەرمەس, قايتسە دە شىعارار دەگەن ٷمٸتٸمٸز كٷشتٸ. سوندىقتان وقۋشىلار «ابايدىڭ» از كٷن توقتاپ قالعانىنا رەنجٸمەۋٸنە, كٷدٸكتەنبەۋٸن, كٷدەر ٷزبەۋٸن, شىدام جاساۋىن ٶتٸنەمٸز», – دەپ جازادى. ٶكٸنٸشكە قاراي, جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆتىڭ ٷمٸتٸ اقتالمادى.
الاساپىران زاماندا «اباي» جۋرنالىنىڭ قارجىلاي دەمەۋشٸلەرٸ بٸرنەشە رەت اۋىسقان. باسىلىم ەۋەلدە «جانار» ۇيىمىنىڭ, كەيٸننەن «ۋاق قارىز سەرٸكتەستٸگٸنٸڭ» قارجىلاي قولداۋىمەن «قازاق كوميتەتٸ باسپاحاناسىنان» جارىق كٶرەدٸ. اتالعان باسپاحانا سەمەيدەگٸ اعايىندى نىعماتۋلليندەردٸڭ «ياردام» باسپاحاناسىنىڭ نەگٸزٸندە اشىلعان ەكەن. بۇل باسپاحانادان «اباي» جۋرنالىنان بٶلەك, «سارىارقا» گازەتٸ دە شىعىپ تۇرعان.
جۋرنالدىڭ العاشقى جازۋشىلارى: مەننان تۇرعانباەۆ, جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆ, سۇلتانماحمۇت تورايعىروۆ, مۇحتار ەۋەزوۆ, سەبيت دٶنەنتاەۆ, سەيٸتباتتال مۇستافين بولدى. كەيٸننەن بۇلاردىڭ قاتارىنا عۇمار قاراشبالاسى, شەكەرٸم قۇدايبەرديەۆ, ماعجان جۇماباەۆ, اقىلباي ابايۇلى, ماعاۋييا ابايبالاسى, شىنجى كەرەيباەۆ, عابدوللا بايتاسوۆ قوسىلدى.
«اباي» جۋرنالىندا رەداكتسييا تاراپىنان باسىلىم ايىنا ەكٸ رەت شىعادى دەپ كٶرسەتٸلگەن. الايدا, العاشقى جارىق كٶرگەن اقپان ايىندا قاتارىنان ەكٸ سانى باسىلعان جۋرنال, ونان كەيٸنگٸ ۋاقىتتاردا ايىنا تەك بٸر سانىن عانا شىعارىپ تۇرعان. سونداي-اق, جۋرنالدىڭ كەيبٸر ساندارى 16-17 بەت, كەي ساندارى 21 بەت كٶلەمٸندە جارىق كٶرگەن.
جۋرنالدىڭ بٸرٸنشٸ سانىندا شىعارۋشى جٷسٸپبەك ايماۋىتوۆ «جۋرنال تۋرالى» دەگەن باس ماقالاسىن جارييالاپ: «جۋرنالدىڭ اتىن «اباي» قويعان سوڭ ەدەبي جولىن عانا تۇتىنۋ كەرەك ەدٸ دەر بٸرەۋ. وعان ايتاتىنىمىز: اباي جالعىز عانا اقىن (ليتەراتور) بولدى دەۋگە بولمايدى. ەدەبيەتٸمٸزگە دە نەگٸز سالعان اباي, ادامشىلىق, تەربيە, عىلىم, ٶنەركەسٸپ دەگەن سٶزدەردٸ تەرەڭ ويلاپ, تەكسەرگەن دە اباي. قازاقتىڭ تۇرمىسىن, ٶمٸرٸن, مٸنەزٸن ايقىن سۋرەتتەپ, كەمشٸلٸگٸن كٶرسەتكەن دە اباي. سولاي بولعان سوڭ جۋرنالدى ابايعا ارناعاندىق, ابايدى قاي جٶننەن بولسىن ۇستاز قىلىپ, بەتكە ۇستاپ, جاستار شەكٸرت بولىپ, سوڭىنان جٷرۋگە تالاپتانعاندىعىن كٶرسەتەدٸ», – دەيدٸ. سونداي-اق جۋرنالدىڭ №3 سانىنان باستاپ الاشوردا ٷكٸمەتٸنٸڭ ٸس-ەرەكەتٸ ٷزبەي جارييالانىپ تۇرعانى انىق كٶرٸنەدٸ.
الاشتىڭ جوعالىپ تابىلعان مۇراسى «اباي» جۋرنالىنىڭ №12 سانى كٸتاپ تٷرٸندە جارىق كٶرمەك. اراب ەرپٸمەن تاڭبالانعان جۋرنالداعى جارييالانىمداردى فاكسيميلدٸ جەنە كيريلل قارپٸنە كٶشٸرٸلگەن نۇسقاسىندا باسىلماق. الاش وردا ٶكٸمەتٸنٸڭ 100 جىلدىق مەرەيتويىنا وراي تابىلعان «اباي» جۋرنالىنا دا كەلەر جىلى بٸر عاسىر تولماق. سوندىقتان دا, قۇندى دٷنيەنٸڭ قازاق تاريحى مەن قازاق جۋرناليستيكاسىن زەرتتەۋشٸلەر ٷشٸن ٷلكەن ولجا بولارى انىق.
جەنٸبەك عالىم
دەرەككٶز: "تٷركٸستان" گازەتٸ
سۋرەتتٸ تٷسٸرگەن ماقسات قۇسايىنوۆ
