فوتو: اشىق دەرەككٶز
قازاق مەدەنيەتٸ – قازٸرگٸ قوعامدى ورتاق قۇندىلىقتار اياسىنا توپتاستىرىپ, حالقىمىزدى بٸرٸكتٸرەتٸن دٸڭگەگٸمٸز.
Cول سەبەپتٸ 17 ناۋرىزدىڭ تاقىرىپتىق مازمۇنى مەدەنيەتتٸ, ٶنەردٸ جەنە ۇلتتىق قۇندىلىقتاردى ناسيحاتتاۋعا ارنالعان. بۇل اتا-بابالارىمىزدىڭ رۋحاني جەنە مەدەني تىنىس-تٸرشٸلٸگٸن تولىق سەزٸنۋگە مٷمكٸندٸك بەرەدٸ.
قازاق حالقىنىڭ ناۋرىز مەرەكەسٸمەن بايلانىستى كٶپتەگەن ەدەت-عۇرپى مەن سالت-دەستٷرٸ بار.
باتا بەرۋ - قازاق حالقىنىڭ ەجەلگٸ جەنە ماڭىزدى دەستٷرٸنٸڭ بٸرٸ. باتادا قازاقتىڭ سالت-دەستٷرٸ, ادامگەرشٸلٸك كەلبەتٸ, ۇرپاعىن تەربيەلەۋگە نەگٸزدەلگەن ارمان-ماقساتى كٶرٸنٸس تاپقان. باتاداعى عيبراتتى سٶزدەر ساليقالى ەرٸ كٶركەم مٸنەزدٸ بولۋعا شاقىرادى. بٸرەۋ جولعا شىعاردا نەمەسە قيىندىققا تاپ بولعاندا ٶمٸرلٸك تەجٸريبەسٸ مول ادام وعان بەلە-جالادان امان بولۋىن تٸلەپ, باتا بەرەدٸ. باتا ادامدى باقىتسىزدىقتان, جامان ەرەكەتتەردەن قورعايدى, جارقىن بولاشاققا جول اشادى دەپ سانالادى.
ناۋرىز باتاسىن اقساقالدار مەرەكە كٷندەرٸ ناۋرىزكٶجەدەن دەم تاتاردا ٷي يەسٸنە, ايتىس, جارىس جەڭٸمپازدارىنا, سونداي-اق تويدىڭ بارلىق قوناعىنا ارناپ بەرەدٸ. ناۋرىز كٷندەرٸ العان باتانىڭ قاسيەتٸ دە ەرەكشە بولادى دەگەن سەنٸم بار.
اقساقالدار باتا بەرگەندە الاقاندارىن جايىپ, كەۋدە تۇسىندا ۇستايدى, باسقالار دا وسى قالىپتا تۇرادى. باتا اياقتالعاننان كەيٸن بارلىعى بەتٸن سيپايدى.
ناۋرىز باتاسىنىڭ ماڭىزى زور ەكەنٸ ماقال-مەتەلدەردە دە ايتىلعان.
ۇلىس كٷنٸ قازان تولسا,
ول جىلى اق مول بولار.
ۇلى كٸسٸدەن باتا الساڭ,
سوندا ولجالى جول بولار.
ناۋرىزدا بەرٸلەتٸن باتا-تٸلەكتەردٸڭ ٷلگٸلەرٸ:
ۇلىس وڭ بولسىن,
اق مول بولسىن!
ۇلىس باقتى بولسىن,
تٶرت تٷلٸك اقتى بولسىن!
ۇلىس بەرەكە بەرسٸن,
بەلە-جالا جەرگە ەنسٸن!
ٶركەنٸڭ ٶسسٸن!
ەر كٷنٸڭ ناۋرىز كٷنٸندەي بەرەكەلٸ بولسىن!
ەلٸڭە ەلەۋلٸ, حالقىڭا قالاۋلى بول!
ايىڭ تۋسىن وڭىڭنان,
جۇلدىزىڭ تۋسىن سولىڭنان!
باق بەرسٸن, قىدىر قولداسىن!
شاشۋ - قازاق حالقىنىڭ ەجەلگٸ ەدەت-عۇرپى. سىيلى قوناقتار كەلگەندە, قۋانىشتى وقيعالار كەزٸندە جاقسى تٸلەكتەر ايتىلىپ, كەمپيت پەن تيىندار شاشىلادى. شاشۋدى ٷي يەسٸنٸڭ ەيەلٸ نەمەسە جاقىن تۋىستارى شاشادى. بۇل رەسٸم جاقسىلىق پەن راقىم اسپاننان شاشۋ سيياقتى جاۋسىن دەگەن نيەتپەن جاسالادى. قوناقتار شاشۋدى ريزاشىلىقپەن جيناپ, الىپ كەتۋٸ كەرەك.
سارقىت - بەدەلدٸ بٸر كٸسٸنٸڭ جولى نەمەسە جاقسى بٸر نەرسەنٸڭ قاسيەتٸ جۇعىستى بولسىن دەگەن نيەتتەن تۋىنداعان قازاقتىڭ كٶنە دەستٷرٸنٸڭ بٸرٸ. توي اياقتالعان سوڭ, قوناقتار ٷيلەرٸندەگٸ تۋىستارى مەن بالالارىنا اۋىز تيگٸزۋ ٷشٸن باتا بەرٸلٸپ, دۇعا وقىلعان مول داستارقاننان تەتتٸ مەن باۋىرساق العان. بۇل دەستٷر كٷنٸ بٷگٸنگە دەيٸن جالعاسىپ كەلەدٸ.
