365info.kz سايتىنىڭ تٸلشٸسٸ رايحان راحىم تٷركيياعا بارىپ, وسىنداعى التاي اۋىلىندا تۇراتىن قازاقتاردىڭ تىنىس-تٸرشٸلٸگٸمەن تانىسىپ قايتىپتى. الىپ قوسارى جوق, جٷرەكپەن جازىلعان دٷنيەنٸ اۋدارىپ باستىق. سونىمەن…
بٸر كەزدەرٸ انكارادان 350 شاقىرىم جەردە ورنالاسقان التاي اۋىلى تٷركيياداعى قازاق دياسپوراسى شوعىرلانعان ٶلكە بولاتىن. تٷرٸك جەرٸنەن پانا تاپقان قازاقتار دەل وسى اراعا كەلٸپ قونىس تەپكەن ەدٸ. قازٸر بۇل اۋىلدان تاراعان قازاقتاردىڭ ٷرٸم-بۇتاعى شارتاراپقا شاشىراپ كەتتٸ. بٸرەۋٸ بٸلٸم قۋىپ, ەۋروپاعا كەتسە, ەندٸ بٸرەۋلەرٸ تاريحي وتانىنا ورالعان.
بٸلمەۋٸڭٸز مٷمكٸن. التاي اۋىلى – ٶتكەن عاسىردىڭ 50 جىلدارىندا قۋعىن-سٷرگٸن كٶرگەن كەرەي رۋىنىڭ قازاقتارى قونىس تەپكەن جەر.
بۇل ەكٸمشٸلٸگٸ جەرگٸلٸكتٸ قازاقتاردان سايلاناتىن تٷركيياداعى جالعىز قازاق اۋىلى.
اۋىلدا قازٸر 20-اق تٷتٸن قالىپتى. اينالدىرعان 100 ادام. الايدا ولاردىڭ بۇل جەردەن كەتكٸسٸ دە, كٶشكٸسٸ دە جوق.
التايعا تٷندەلەتٸپ جەتتٸك. زەكٸ اعا مەن قانيپا اپاي كٷتٸپ الدى. تٷركييادا تۇراتىن قازاقتاردىڭ قوناقجايلىلىعى تاعى بٸر تاقىرىپقا ارقاۋ بولار ەدٸ, انىعىندا. كەرەمەتتەي كٷتتٸ. داستارحانى جيىلعان جوق. سەبەبٸ, بٸزبەن امانداسۋعا, حال سۇراسۋعا كەلگەن ادام اياعى ٷزٸلمەدٸ. قازاقتىڭ «شاي ٸشەيٸگٸ» تاۋسىلسىن با? بٸز توقتاعان ٷيدٸڭ بوساعاسىنان اتتاعان ادامنىڭ ەشبٸرٸ داستارحاننان دەم تاتپاي كەتكەن جوق.
بۇل جاقتا تۇراتىن قازاقتاردىڭ داستارحانى دا ەرەكشە بولادى ەكەن. قازاقتىڭ دەستٷرلٸ اسىنان بٶلەك, تٷرٸكتٸڭ تٸسكەباسار تەتتٸ تاعامدارىن دا الدىمىزعا توستى. بٸز قوناق بولعان ٷيلەردٸڭ بارلىعى قازاقتىڭ ويۋىمەن ٶرنەكتەلگەن تۇسكيٸزدەر مەن تاريحي جەدٸگەرلەرگە تۇنىپ تۇر.
ەرينە, اۋىلداعى اعا بۋىن تۋعان تٸلٸن ۇمىتپاعان. جاستار جاعىنىڭ دا قازاقشاسى تەۋٸر. تەك كٷندەلٸكتٸ ٶمٸردە تٷرٸك تٸلٸن جيٸ قولدانادى ەكەن.
«قازاقستاننان جۋرناليستەر كەلٸپتٸ» دەگەندٸ ەستٸگەن اۋىلداعى اقساقالدار بٸز توقتاعان ٷيگە جينالدى. ٶتكەن تاريحتان سىر شەرتتٸ. جات جەردٸڭ توپىراعى بۇيىرعان بابالاردىڭ باسىنا بارىپ, قۇران وقىدى.
قازاق اۋىلىنىڭ ەكٸمٸ
مۇستافا كٶك 2004-2009 جىلدارى وسى اۋىلدىڭ ەكٸمٸ بولعان.
— سول كەزدەرٸ قازاق مەدەنيەتٸن قولداۋعا ارنالعان قاۋىمداستىق قۇرىلعان. ەلٸ كٷنگە جۇمىس ٸستەيدٸ. 2006 جىلى اۋىلدىڭ 50 جىلدىعىن دٷركٸرەتٸپ ٶتكٸزدٸك. قازاقستانداعى باۋىرلاردى, قىتايداعى قانداستاردى شاقىردىق. ەلشٸلٸك ٶكٸلدەرٸ دە بولدى.
بٸزگە قىتاي ەلشٸلٸگٸ قارايلاسىپ تۇرادى
بٸرنەشە جىل بۇرىن سولاردىڭ كٶمەگٸمەن اۋىلعا سۋ جٷرگٸزدٸك. تارتۋ رەتٸندە كيٸز ٷي سىيلادى. ٷنەمٸ قولداپ وتىرادى. سەبەبٸ, بٸر كەزدەگٸ تالقاندالعان تاعدىرىمىز ٷشٸن ٶزدەرٸن ايىپتى سانايدى. راس قوي, قانشاما قازاقتىڭ ەرجٷرەك ۇلدارى قىتاي جەرٸنٸڭ قويناۋىندا قالدى. بٸرجولاتا. مەڭگٸلٸككە…, – دەيدٸ مۇستافا اعا.
ول ٶزٸن الاشتىڭ بالاسىمىن دەيدٸ.
– جۇرتىمدى ساعىنامىن. قازاقتى ساعىنامىن. كٶز جاسىڭا ەرٸك بەرەسٸڭ سوندايدا. اتاقونىستان الىستا جٷرگەندٸكتەن با, قازاققا قاتىستى بارلىق دٷنيە الابٶتەن ىستىق. بالالارىما دا ايتىپ وتىرام. «تامىرىڭدى جوعالتپا. تۋرا جولمەن جٷر. اداسپا. ۇساقتالما. قازاق بولىپ كەلدٸك, قازاق بولىپ ٶتەمٸز. يە, تٷرٸك بٸزگە باۋىر. تٷرٸكتٸڭ جاقسىلىعىن, قامقورلىعىن كٶردٸك. بٸراق, بۇل بٸزدٸڭ تٷرٸككە اينالاتىنىمىزدى بٸلدٸرمەيدٸ», — دەيمٸن. يە, بالا-شاعانىڭ تٷرٸكشەسٸ بٸزگە قاراعاندا, ەلدەقايدا جاقسى. يە, قازاقشاسى شورقاقتاۋ. سوعان قاراماي, دەستٷر-سالتىمىزدى ساقتاپ وتىرمىز. ارامىزدا بالالارىن قازاقستانعا جٸبەرٸپ جاتقان وتباسىلار بارشىلىق, – دەيدٸ ول.
التايداعى از عانا تٷتٸننٸڭ تۇرمىسى تٷزۋ. وسى اراعا كٶشٸپ كەلگەلٸ بەرٸ تٶرت بۋىن الماسىپتى. العاشقىدا اۋىر بولعان, ەرينە. مۇستافا اعانىڭ ەكەلەرٸ ۇلدارىن وقۋعا تٷسٸرە الماي قينالىپتى.
– يە, سولاي بولدى. ول تۇستارى تٷركييا ەكونوميكاسى اقساپ تۇرعان. جوعارى وقۋ ورىندارىنا بٸز تۇرماق, تٷرٸكتەردٸڭ ٶزٸ ەزەر تٷسەتٸن. قازٸر, قۇدايعا شٷكٸر, كەڭشٸلٸك زامان. بالالارىمىز تٷركييانى قويىپ, شەتەلدە وقىپ جٷر. ۇرپاعىمىزعا جامان تەربيە بەرمەدٸك. تٶرت بالامنىڭ دا جوعارى بٸلٸمٸ بار. ٷلكەن قىزىم ستامبۇل ۋنيۆەرسيتەتٸن تەمەمدادى, قازٸر مەكتەپتە ساباق بەرەدٸ. ۇلىم پوليتسەي. ەكٸنشٸ قىزىم دا ۇستاز. كٸشٸ ۇلىم قىتايدا وقيدى, – دەيدٸ مۇستافا كٶك.
ايتۋىنشا, ەۋروپادا تۇراتىن قازٸرگٸ قازاق دياسپوراسىنىڭ بارلىعى وسى التاي اۋىلىنان شىققان. 1963 جىلى وسىنداعى قازاق جاستارىنىڭ بٸر توبى گوللاندييا, شۆەتسييا, فرانتسييا جەنە گەرمانيياعا شەتەلدٸك مامان رەتٸندە قونىس اۋدارعان. قالىپ قويعان.
«ولارعا «ورالساڭدارشى. مىنا جاقتاعى اتالارىڭنىڭ, ەكە-شەشەلەرٸڭنٸڭ جامان ٷيلەرٸن جاماپ-جاسقاپ قويىڭدار», — دەيمٸز. «پەنسيياعا» شىققاندا قايتٸپ كەلەمٸز دەپ, ۋەدە بەرگەن. كٶرەمٸز. كٷتەلٸك», – دەيدٸ جٷزٸنە كٷلكٸ ٷيٸرٸلگەن مۇستافا اعا.
تٷرٸك بٸزگە باۋىر, ال قازاقستان – اتاقونىس
ەكٸمنٸڭ ايتۋىنشا, تٷرٸك بيلٸگٸ وسىنداعى قازاقتاردىڭ ەشبٸر ٶتٸنٸشٸن اياقسىز قالدىرعان ەمەس. تٷرٸكتەر التايداعى از قازاقتى باۋىر سانايدى.
– قۇدايعا شٷكٸر, تٷتٸنٸمٸز تٷزۋ. بٸلسەم, موڭعولييا مەن يرانداعى قازاقتار بٸز سيياقتى باقۋاتتى ٶمٸر كەشپەيدٸ. تٷركييا مەن قازاقستان دا قازٸرگٸ كٷنٸ قويان-قولتىقتاسىپ قانشاما دٷنيەلەردٸ بٸرگە اتقارىپ جٷر. دۇرىس. اعايىن ەلدەردٸڭ الىس بەرٸسٸ, بارىس كەلٸسٸ ٷزٸلمەۋٸ كەرەك. دۇرىس. دەگەنمەن دە, دەل وسى بٸزگە كەلگەندە, ەلٸ دە بولسا بەلگٸسٸزدٸك بار…
قۇرىلتايدا بولدىم. «ورالمان قازاقتار نەگە الماتىنىڭ اينالاسىنان شىقپايدى? نەگە الماتىدان ٷي سۇرايدى, جەر سۇرايدى?» دەيدٸ. تٷسٸنبەيدٸ. بٸز جاقسى, جايلى ٶمٸرگە ٷيرەنٸپ قالدىق. مىنا جاقتا بٸزدەردٸ ايدالاعا لاقتىرمايدى. قۇلا تٷزگە تىقپايدى. قازاق دياسپورالارى انكارا مەن ستامبۇلداعى ەڭ ٷزدٸك اۋدانداردا ٶمٸر سٷرەدٸ.
ايتالىق, ستامبۇلدا زەيتٸنبۇرنى دەگەن «كۆارتىل» بار. شوپينگتٸڭ كٶكەسٸ وسى جەردە. قازاقتاردىڭ ٷيٸ, دٷكەنٸ, اتەلەسٸ مەن فابريكالارى وسى اۋداندا ورنالاسقان.
بٸز باسى ارتىق دٷنيە سۇرامايمىز. قازاقستاننىڭ تەۋەلسٸزدٸك العانىنان اسقان باقىت جوق. ەلٸمٸز امان بولسىن. تٷركييادا تۇرساق تا, جٷرەگٸمٸز قازاقستان دەپ سوعادى. قايدا جٷرسەك تە قازاقپىز, – دەيدٸ مۇستافا اعا.
بابا جولى
ۇزاق سٶيلەستٸك. مۇستافا اعانىڭ ەڭگٸمەسٸن ۇيىپ تىڭداپپىز. ۇنادى. اعا دومبىرا شەرتتٸ. ەن ايتتى. قازاقستانداعى التايدان وسىنداعى التايعا قونىس اۋدارعان بابالارىنىڭ مۇڭ-زارىن دومبىراتىن ٷنٸمەن جەتكٸزدٸ.
ارتىنشا ەسكەرتكٸش تاقتاعا الىپ باردى.
– تاقتانى وسىنداعى ەربٸر قازاق تۋعان-تۋىسقانىن جوعالتپاۋى ٷشٸن ورناتتىق. تٷركيياعا تابان تٸرەگەندە, تٷگەلگە دەرلٸك تٷرٸكتٸڭ تەگٸن (فاميليياسىن) بەردٸ. مىسالعا, ماعزۇم كٶك. بۇل اراداعى «كٶك» فاميليياسى اعاشتىڭ تامىرى دەگەن ماعىنانى بٸلدٸرەدٸ. ال يسلام ياۆاش — «ساق يسلام» دەگەن سٶز, – دەيدٸ ول.
83 جاسار ٶمەر اتا وسى اراعا العاش تابان تٸرەگەن جىلداردى ەسٸنە الدى.
— 1955 جىلدىڭ 7-مامىرىندا كەلدٸك بۇل اراعا. ول كەزدەگٸ سانىمىز 800-دەي ەدٸ. بٸر جىلدىڭ ٸشٸندە 165 تام تۇرعىزدىق. ٶز قولىمىزبەن. جەرگٸلٸكتٸ بيلٸك تە بارىنشا كٶمەكتەستٸ. العاش رەت ارقامىز كەڭٸپ ەڭبەك ەتتٸك, الدى ارتىمىزعا الاڭداماي ناماز وقىدىق. باستاپقىدا اۋىلدىڭ اتىن «ورال» دەپ قويعانبىز, كەيٸن اقىلداسا كەلە, التاي دەپ ٶزگەرتتٸك.
بيلٸك اۋىلدىڭ ەر تۇرعىنىنا 30 گەكتار جەر بٶلدٸ. 55 جىلى وتباسىڭدا بەس ادام بولسا, ساعان 150 گەكتار جەر تيەسٸلٸ بولاتىن. اۋىلعا جاپسارلاس جاتقان 20 مىڭ گەكتار جەر قازاق دياسپوراسىنا تيەسٸلٸ. جارتىسى جايىلىم جەر, قالعانىنا باۋ-باقشا ەگەمٸز.
— مەن سٸزگە مىنانى ايتايىن. تٷرٸكتەر تالاي ۇلتتىڭ ٶكٸلٸن باۋىرىنا باسقان. بٸراق, سولاردىڭ اراسىندا ەڭ سىيىمدىسى دا, سىيلىسى دا قازاقتار دەپ ەسەپتەيدٸ. بٸز تٷركيياداعى ەڭ سىيلى دياسپورامىز. ەشكٸمگە زييانىمىزدى تيگٸزبەيمٸز, سەبەبٸ. اقكٶڭٸلمٸز. قوناقجايمىز. قوناقجايلىعىمىزدىڭ ارقاسىندا قۇرمەتتٸمٸز. ەسٸگٸمٸز اشىق, كٶڭٸلٸمٸز كەڭ, – دەيدٸ ٶمەر اتا.
كەرەي
ٶمەر سەيسٸگٷزەل — وسىندا قوي شارۋاشىلىعىمەن اينالىسادى. جانىندا اۋعانستاننان كەلگەن بٸرنەشە كٶمەكشٸ شوپانى بار.
— بۇل بالا كەرەيدٸڭ ٸشٸندەگٸ – قاراقاس. ەكەسٸنٸڭ اتى جٷسٸپ. اتاسىنىڭ اتى ابدۋللا. يە, تٷرٸ تٷرٸكتەن اۋمايدى. قانى قازاق, بٸراق. تٷركيياعا جەتەر جولدا اتاسىنىڭ تٶرت ەيەلٸ دە كٶز جۇمعان عوي. وسىندا جەتكەسٸن تٷرٸك ەيەل العان… – دەيدٸ اۋىل ەكٸمٸ مۇستافا كٶك.
ٶمەر دە ٷنسٸز قالعان جوق:
— قازاقستان ەگەمەندٸك العاندا وسىنداعى قازاقتاردىڭ كٶپشٸلٸگٸ تۋعان جەرگە قونىس اۋداردى. اتا قونىستاعى اعايىنمەن قايتا قاۋىشارىنا قۋاندى. بٸراق, ٸس جٷزٸندە بەرٸ بٸز ويلاعانداي بولعان جوق. ەشتەڭە جوق. ەشنەرسە دامىماعان. بيزنەستٸ مٷلدەم جٷرگٸزە المايسىڭ. ونىڭ ٷستٸنە, بٸزدٸ اندا-مىندا بٶلٸپ تاستادى. ٶتٸرٸك ۋەدە بەرۋ, سانسىز سىلتاۋ ايتۋ, الداپ-ارباۋ دا كٶپ بولدى. بيزنەستٸ بٸرٸگٸپ جٷرگٸزۋگە ٷيرەنٸپ قالعان بٸزگە سول كەزگٸ قازاقستاننىڭ ٶمٸر داعدىسىنا بەيٸمدەلۋ قيىنعا سوقتى. سودان دا شىعار, كٶشٸپ كەتكەندەردٸڭ تەڭ جارتىسى قايتىپ ورالدى.
بۇل 90-شى جىلدار تۇعىن. ودان بەرٸ بٸراز دٷنيە ٶزگەردٸ. اعام ەزٸر اتىراۋدا تۇرادى. 15 جىل بولدى. تەرەزە جاسايتىن كومپانييادا جۇمىس ٸستەيدٸ. مەن دە باعىمدى سىناپ كٶرگەم. قازاق-تٷرٸك قورى ارقىلى تۋعان جەرگە كەشٸپ كەلۋ ٷشٸن وتباسىممەن بٸرگە قۇجات ٶتكٸزدٸم. «2007 جىلدىڭ مامىر ايىندا قازاقستانعا كٶشەسٸڭدەر» دەگەن. بٸراق, كٷتكەن قۇجاتى قاراشادا كەلدٸ. بۇل ۋاقتا بٸزدە قىسقى كيٸمدەردٸڭ ماۋسىمى باستالاتىن. ول تۇستارى ستامبۇلدا تۇراتىنمىن. تون تٸگەتٸن تسەحٸم بار ەدٸ. ەدەتتە, ماۋسىمنىڭ قىزعان شاعىندا بٸز بٸر جىلعا جەتەرلٸك تابىس تاباتىنبىز. قاراشادا كٶشٸپ كەتەر بولساق, تابىسسىز قالار ەدٸك.
مٸنە, وسىلاي ٷش جىل بويى قايتالاندى. 2007, 2008, 2009…قۇجات تاپسىرامىن. كٶكتەمدە كەلەدٸ دەپ ۋەدە بەرەدٸ. ونىسى قىستا جەتەدٸ. قۇجات دەر كەزٸندە رەسٸمدەلمەيتٸن, – دەيدٸ ٶمەر سەيسٸگٷزەل.
ۇزاق جىل تەرٸ ٶنٸمدەرٸمەن جۇمىس ٸستەگەننەن كەيٸن ٶمەر رەۆماتيزم اۋرۋىنا شالدىققان. وسىدان ەكٸ جىل بۇرىن نەسيە الىپ مال شارۋاشىلىعىمەن اينالىسا باستاعان.
قازٸر قوراسىندا 200 قويى, 50 ەشكٸسٸ مەن 13 جىلقىسى بار.
تٷركييادا اۋىل شارۋاشىلىعىنا قولداۋ كٷشتٸ. مال جۇقپالى دەرتكە شالدىقسا بٸردەن ينسپەكتور كەلەدٸ دە, باعاسىن ٶتەيدٸ. نەسيە الساڭ دا, سالماعىن سالمايدى. وسى ٸسٸمٸزدٸ بٸز قازاقستاندا دا ٶركەندەتە الار ەدٸك. تەك سوعان ساي جاعداي جاسالسا…», – دەيدٸ ول.
گيمالايدا قالعان قازاقتار…
ەرلەر جاعى نامازعا كەتٸپ, قانيپا اپا باستاعان ەيەلدەر تٷسكٸ اس ەزٸرلەۋگە كٶشتٸ.
وسى سەتتٸ پايدالانىپ ٶمەر اتانى تاعى دا ەڭگٸمەگە تارتتىق. اقساقالدىڭ اتا-باباسى الدىمەن التايدان قىتايعا قاشىپتى, بۇل جاقتان پانا تاپپاي ٷندٸستانعا اۋعان. اقىرى تٷركيياعا تابان تٸرەگەن.
— اتام مارقۇم گيمالاي تاۋلارىندا ٶلدٸ. 70-تەن اسقان شاعى ەدٸ. كەرٸلٸك جەڭدٸ. قۋعىن-سٷرگٸندٸ كٶتەرە المادى. ٶلەر الدىندا ٶزٸن كەز-كەلگەن مۇسىلمان ەلٸنە اپارىپ جەرلەۋدٸ ٶتٸنگەن بولاتىن. بٷكٸل تۋعان-تۋىس باس قوسىپ اقىلداستىق. جول بولسا, ۇزاق. ٷندٸستانعا جەتۋ ٷشٸن 4 ايى بويى تىنباي جٷرۋٸمٸز كەرەك. نە كەرەك, توبىمىزدىڭ ەرەسەكتەر جاعى وت جاقتى. تٷنٸمەن جاقتىق. تاڭ اتا وت قىزۋىمەن جۇمسارعان جەردٸڭ استىن قازا باستادىق. ٶنبەدٸ. تاۋ ەمەس پە? سٸرەسكەن تاس. كەلەسٸ كٷنٸ دە ماندىتىپ قازا المادىق. وسىلاي 4 كٷن جٷردٸك. بەسٸنشٸ كٷن دەگەندە قازدىق-اۋ اقىرى. انىعى, جول بويى كٶز جۇمعانداردى كٶمەتٸن ورىندى وسىلاي دايىندادىق. مارقۇمداردى جەر قوينىنا تاپسىرعاسىن قابٸردٸڭ بەتٸن ادام بايقامايتىنداي جاسىرعان بولدىق. ەيتپەسە, تيبەتتٸكتەر جاس قابٸردٸ ارشىپ الىپ, ٶلگەن دەنەنٸ يتتەرٸنە بەرەتٸن. وسى ورادان قۇران وقىپ, ەرٸ قاراي جٷرٸپ كەتتٸك. مەن ول كەزدە بالا ەدٸم. تٷسٸنبەيمٸن عوي. اپامنان: «اتامدى ەندٸ قاشان كٶرەمٸن?» دەپ سۇراي بەرەتٸنگە ۇقسايمىن. مٸنە, بٸزدٸڭ ٶمٸر وسىلاي ٶتتٸ. قارا جەردٸڭ توپىراعى دا بۇيىرماي كٶمۋسٸز قالعاندار قانشاما…
تيبەت پەن گيمالايدىڭ, پەكٸستان مەن ٷندٸستاننىڭ ارالىعىنداعى بٸتٸپ بولماس ۇزاق جولعا تالايى تٶزە المادى. بۇعان اشتىق مەن اۋرۋ-سىرقاۋدى تاعى قوسىڭىز. ايتالىق, وتباسىدا 7 ادام بولسا, اراسى بٸر اپتانىڭ ٸشٸندە بٸر وتباسى تٷگەل قىرىلىپ قالاتىن. وسىلايشا, بٷتٸن بٸر ٷرٸم-بۇتاق ٷزٸلەتٸن. تٸپتٸ, تٸرٸ قالعانداردىڭ ٶزدەرٸ ەسٸنەن اداساتىن…
گيمالايدا تٶبەمٸزدەن بومبىلادى. سامولەتتٸڭ گۋٸلٸ مەن بالالارىنان كٶز جازىپ قالعان ەيەلدەردٸڭ ايعايى ەسٸمدە قالىپتى. قۋعىننان قۇتىلدىق پا دەگەندە بەلگٸسٸز اۋرۋ پايدا بولدى. ادامداردىڭ دەنەسٸ ٸسٸنٸپ كەتەتٸن. تٸپتٸ, ات ارقالاي المايتىن ولاردى. مۇندايلاردى جانىنا شاپانى مەن بٸر شٶلمەك سۋىن قالدىرىپ جارتاسقا جانتايتىپ كەتەتٸن. ولار وسىلاي ٶلدٸ…
بۇل ايتقانعا عانا وڭاي. ٶزٸڭمەن بالا جاستان بٸرگە ٶسكەن ادامىڭ: «مەنٸ تاستاي كٶرمە!» دەپ ايعايلاعاندا, جانىڭدى قويارعا جەر تاپپايسىڭ. امال جوق, ول ٷشٸن كٶشتٸ توقتاتىپ قويۋعا قويمايدى. العا جىلجۋ كەرەك. مۇنى كٶرگەن كەيبٸرەۋلەر ەسٸنەن اداسا باستادى. كاشميرگە جەتە بەرە مۇندايلاردىڭ بٸر توبىن تەرەڭ ور قازىپ, ٸشٸنە تٷسٸردٸ. سۋى مەن ازىعىن بەردٸ. بٸراق, سىرتقا شىعارعان جوق. سەبەبٸ, ورتاسىنا قاۋٸپتٸ بولاتىن. ٶزٸن نە ٶزگەنٸ ٶلتٸرٸپ تىنار ەدٸ. ٷندٸستاننىڭ مۇزافاراباد, پەكٸستاننىڭ تىرناۆا قالالارىنىڭ ارالىعىندا تالاي قازاقتىڭ قابٸرٸ بار. التايدان شىققاندا 5 مىڭ قازاق ەدٸك, تٷركيياعا جەتكەندە ٷشتەن بٸرٸمٸز عانا قالدى. بۇل 1941-42 جىلدار تۇعىن…, – دەيدٸ كٶز جاسىنا ەرٸك بەرگەن ٶمەر اقساقال.
ٷنسٸز تىڭدادىق. تٷسٸنە بٸلگەنگە مۇنىڭ استارىندا قازاقتىڭ شىنايى تاريحى جاتىر-اۋ. زورلىق-زومبىلىق پەن قۋعىن-سٷرگٸننەن كٶز اشپاعان حالىقتىڭ تاعدىرى. مىڭ ٶلٸپ, مىڭ تٸرٸلگەن…
بۇل اۋىلدا بٸرنەشە كٷن ايالدادىق.
(جالعاسى بار...)
اۋدارعان, دۋمان بىقاي
سۋرەتتەردٸ تٷسٸرگەن ۆلاديمير ترەتياكوۆ
