Zimbabvede áskerilerdiń tóńkeris jasap, bilikti basyp alǵany habarlandy. Áskeri jetekshilik prezident Mýgabeni "qaýipsiz jerge kóshirip", onyń tóńiregin "qylmyskerlerden tazartyp jatqanyn" málimdedi.
Zimbabve áskeri qarashanyń 15-inde 93 jastaǵy prezident Robert Mýgabeniń "tóńiregindegi qylmyskerlerdi nysanaǵa alǵanyn", al Mýgabeniń ózi men otbasy "qaýipsiz ári senimde jerde ekenin" málimdedi.
Sál erterek ásker men áskeri tehnikalar el astanasy Harareniń ortalyǵyndaǵy úkimet keńseleri, parlament pen sotqa aparatyn negizgi joldardy japqan. Hararedegi Mýgabe rezidentsiiasynyń ainalasynda atys pen jarylys úni estilgen. Ásker eldiń memlekettik telearnasy ZBC-diń keńsesin basyp aldy.
BUL TÓŃKERIS PE?
"Biz Mýgabeniń ainalasyndaǵy eldiń áleýmettik jáne ekonomikalyq qiyndyqqa ushyraýyna sebep bolǵan qylmys jasaǵandardy jaýapqa tartýdy kózdep otyrmyz. Óz missiiamyzdy aiaqtaǵan soń jaǵdai qalypqa túsedi dep oilaimyz" dedi Zimbabve qorǵanys kúshteriniń resmi ókili, general-maior Moio telearna arqyly.
Mýgabeniń ózi de, onyń saiasi belsendilik tanytyp júrgen zaiyby Greis te telearnadan kórinbedi.
Úkimettegi derek kózi Reuters aqparat agenttigine qarjy ministri Ignatiýs Chombonyń da qamaýǵa alynǵanyn habarlady. Chombo bileýshi Zanu-PF partiiasynyń Greis basqaratyn fraktsiiasynyń múshesi edi.
Bul áskeri aktsiiany kim basqaryp otyrǵany belgisiz. Zimbabve áskeriniń qolbasshysy Konstantino Chivenga áskerdiń Zanu-PF partiiasynyń ishindegi "jappai qýdalaýdy toqtatpaq bolǵanyn" aitty.
Zimbabve oppozitsiiasynyń jetekshisi Morgan Tsvangiraidyń keńesshisi bolǵan Aleks Magaisa BBC-ge bergen suhbatynda áskerdiń bul áreketin "tóńkeris emes" dep sipattaýyna senbeitinin aitty.
"Olar buny "tóńkeris" dep atamaiyq dep sheshken. Óitkeni tóńkeristi aqtap alý qiyn ekenin, aiyptaýǵa ushyraitynyn biledi. Bilikke qatysty aitsaq, prezident Robert Mýgabe - shartty túrde ǵana prezident, al quzyret áskerge tigen siiaqty" dedi Magaisa.
REAKTsIIa
Zimbabveniń oppozitsiialyq "Demokratiialyq ózgerister qozǵalysy" elde konstitýtsiialyq demokratiiaǵa beibit túrde oralýǵa shaqyryp, áskerilerdiń bilikke yqpal etýi "turaqty, demokratiialyq memleket ornatýǵa sep bolady" degen úmiti baryn málimdedi.
Zimbabveni azat etý soǵysy ardagerleriniń basshysy Ońtústik Afrika respýblikasyn, ońtústik Afrika aimaǵy elderi men Batys elderin sońǵy 20 jylda ekonomikalyq daǵdarysqa ushyraǵan Zimbabvege qoldaý kórsetýge shaqyrdy.
AQSh pen Ulybritaniia Hararedegi elshilikteriniń jumys ýaqyty qysqaratynyn eskertip, azamattaryn "qaýipsiz mekende qala turýǵa" shaqyrdy. Zimbabveniń eń iri saýda áriptesi Qytai ahýaldy jiti baqylap otyrǵanyn málimdedi.
Ótken aptada Robert Mýgabe Zimbabve vitse-prezidenti Emmerson Mnangagvany "memlekettik tóńkeris jasamaq boldy" dep aiyptap, otstavkaǵa jibergen. Mnangagva Mýgabeniń "yqtimal murageri" sanalǵan ári armiianyń qoldaýyna ie bolǵan. Zimbabve qarýly kúshteriniń basshysy eldegi saiasi daǵdarysty toqtatýǵa "aralasýǵa" daiyn ekenin málimdegen.
Robert Mýgabe Zimbabve Ulybritaniiadan táýelsizdik alǵan 1980 jyldan beri 37 jyl boiy bilikte otyr. Áskeriler vitse-prezidenttiń otstavkaǵa ketýi bilikti Mýgabeniń áieli Greiske ótýge jol ashýy múmkin dep qaýiptenip kelgen.
Mýgabe álem boiynsha "eń jasy úlken" prezident bolatyn. Ol eń uzaq bilik quryp otyrǵan saiasi jetekshiler tiziminde úshinshi orynda turǵan. Bul tizimdi Kamerýn prezidenti Pol Biiia (de-fakto bilik merzimi - 41 jyl) bastap tur. Ekinshi oryndaǵy Ekvatorlyq Gvineia prezidenti Teodoro Obiang Ngema Mbasogo da 37 jyldan astam ýaqyt bilikte otyr.
Marksshil Mýgabeniń tusynda Zimbabveniń ekonomikasy quldyrap, ulttyq valiýtasy qatty qunsyzdanyp, halyqtyń áleýmettik ál-aýqaty nasharlai túsken. Azamattyq belsendiler men oppozitsiia jetekshileri qysymǵa ushyrap kelgen.
