Foto: Aqordanyń baspasóz qyzmeti
Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Almatyda ótken seismikalyq qaýipsizdik máseleleri boiynsha keńeste el aýmaǵynyń úshten bir bóliginde jer silkinisi qaýpi bar ekenin aitty, - dep habarlaidy "Ult aqparat" Aqordanyń baspasóz qyzmetine silteme jasap.
Seismologiialyq stantsiialar sońǵy 5 jylda 45 myńnan astam dúmpý jaǵdaiyn tirkegen. Onyń kóbi – tómen baldyq jer silkinisi.
"Biraq, ashyǵyn aitý kerek, Almatyda bolǵan tótenshe jaǵdai kezinde tiisti organdar shuǵyl áreket etýge tolyq daiyn bolǵan joq. Al qala turǵyndary ne isterin bilmei, abdyrap qaldy. Degenmen bul jiynnyń basty maqsaty – syn aitý emes, naqty sheshimder qabyldaý. Mysaly, jurttyń kópshiliginde «tótenshe jaǵdaiǵa qajetti chemodan» da joq bolyp shyqty. Tiisti oqý-úiretý sharalary mektepten, tipti balabaqshadan bastalýy kerek. Buryn Almatyda osyndai tájiribe bolǵan. Sony qaita jańǵyrtý qajet. Sebebi qazir azamattardy tótenshe jaǵdaiǵa daiyndaý júiesi talapqa sai emes. Quzyrly organdar halyqqa jan-jaqty túsindirý jumysyn júrgizýge tiis. Oqý oryndarynda, memlekettik mekemelerde turaqty jattyǵý ótkizip turý qajet. Bul – óte mańyzdy. Osy jumysty dereý qolǵa alý kerek", – dedi Prezident.
Qasym-Jomart Toqaev infraqurylymdardyń halyqty evakýatsiialaýǵa daiyndyǵyna jáne qulaqtandyrý júiesine qatysty máselege erekshe nazar aýdardy.
"Dabyl qosylmady. Bul durys sheshim boldy. Áitpese, qalada dúrbeleń týyndaityn edi. Biraq halyqty basqa bailanys arnalary arqyly habardar etý qajet bolatyn. Qulaqtandyrý birneshe negizgi mindetti sheshýi kerek. Olardyń qaisysyn buryn qoldaný kerektigi qaýip-qaterdiń aýqymyna bailanysty. Alaida qoldanystaǵy algoritmderde bul eskerilmeidi. Qatty jer silkinisi kezinde adamdardy zilzalanyń fizikalyq sipattamalary men epitsentri týraly aqparat qyzyqtyrmaidy. Olar tabiǵat apatynyń qanshalyqty joiqyn ekenin onsyz da sezindi. Mundai sátte, eń bastysy, turǵyndardy ári qarai qalai áreket etý jónindegi aqparatpen qamtamasyz etý mańyzdy. Azamattar «Úige oralýǵa bola ma?», «Qaidan kómek alýǵa bolady?» degen saýaldarǵa jaýap alýy kerek. Sondyqtan qulaqtandyrý júiesin qaita qarap, ony barynsha naqty qajettilikke beiimdeý qajet. Tehnikalyq quraldar aqparattyń ár adamǵa ýaqytyly jetýin qamtamasyz etýge tiis. Bul joly SMS-habarlamalar tym kesh keldi. Sondai-aq dúmpý kezinde baibalam salyp, jalǵan aqparat taratqandar boldy. Jurtty ádeii dúrliktirgen adamdardy zańǵa sáikes jazaǵa tartý qajet", – dedi Memleket basshysy.
Prezident tótenshe jaǵdailardyń aldyn alý jáne joiý júiesin materialdyq-tehnikalyq turǵydan jaraqtandyrý deńgeiiniń tómendigin synǵa aldy. Bul seismikalyq monitoring jelisine de, sondai-aq qutqarýshylardy zamanaýi qural-jabdyqtarmen, tehnikamen jáne arnaýly kiimdermen qamtamasyz etý isine de qatysty.
"Seismikalyq baqylaýdy «Ulttyq seismologiialyq baqylaý jáne zertteý ǵylymi ortalyǵy» JShS-ne qarasty Almaty, Shymkent qalalaryndaǵy jáne 12 oblystaǵy 70 seismologiialyq stantsiia júrgizedi. Onyń altaýy isten shyqqan. Mamandardyń esebine sáikes búkil el boiynsha qosymsha 285 seismologiialyq stantsiia ornatý qajet. Joiqyn jer silkinisi kezinde memlekettik materialdyq rezervtiń bolýy jáne onyń qoljetimdiligi airyqsha mańyzdy. Kólik bailanysyn jedel qalpyna keltirý jáne meditsinalyq kómek uiymdastyrý múmkindigi de sheshýshi ról atqarady. Ákimder Tótenshe jaǵdailar ministrligimen birlesip, barlyq eldi mekenniń osyǵan qaǵaz júzinde emes, is júzinde daiyn ekenine kóz jetkizýge tiis. Osy jer silkinisinen sabaq alyp, jiberilgen olqylyqtardy túzetý qajet", – dedi Qasym-Jomart Toqaev.
Prezident qurylys barysynda seismikalyq qaýipsizdikti qamtamasyz etý máselesi tolyq sheshimin tappai otyrǵanyn aitty. Memleket basshysynyń pikirinshe, zilzala kezindegi qaýipsizdik sharalaryn túbegeili qaita qaraý qajet.
