Júrek aýrýynan qalai saqtanýǵa bolady?

Júrek aýrýynan qalai saqtanýǵa bolady?

Búgin - dúniejúzilik júrek kúni. Jyl saiyn júrek-qantamyr aýrýlarynan qaitys bolatyn adamdardyń sany basqa aýrýlarǵa qaraǵanda kóp, dep habarlaidy QazAqparat.

Kardiologiia jáne ishki aýrýlar ǴZI kardiologiia kafedrasynyń assistenti, meditsina ǵylymdarynyń kandidaty Janar Ibakovanyń aitýynsha, júrek-qantamyr aýrýlarynyń profilaktikasy ár adamnyń ómiri úshin mańyzdy. Profilaktika patologiialardyń paida bolýy men damýyna jol bermeý arqyly adamnyń ómir súrý sapasyn jaqsartý men uzartý úshin qajet. 

Qazirgi tańda meditsina qyzmetkerleri júrek-qantamyr aýrýlary qaýpiniń negizgi faktorlaryn anyqtady. Osynyń negizinde dárigerler salaýatty ómir súrý saltyna qatysty usynymdar ázirledi. Eger osy erejelerdi durys ustanatyn bolsa, adam úshin meilinshe kóp ýaqyt aralyǵynda tamyrlary men júregin saqtap qalýǵa múmkindik týady.

Osyndai patologiialardy qalyptastyra alatyn jaǵdailardyń tizimi keń. 

Negizgilerdiń ishinde mynalardy aita ketken durys: 

- Dene qimylynyń az bolýy nemese gipodinamiia. Kóp qimyldaýǵa tyrysyńyz! Ózińizge jáne otbasy músheleriniń teledidar men kompiýter aldynda ótkizetin ýaqytyna shekteý qoiyńyz. Otbasymen serýenge jáne taza aýaǵa shyǵyp oinaýdy uiymdastyryńyz. Júkteme kezinde tamyrdyń soǵýy minýtyna 120-140-tan aspaýy tiis;

- Stress. Ol júrek-qantamyr júiesine áser etýi kezinde adrenalin gormony shyǵarylady da, júrektiń jii soǵýyna, tamyrdyń tarylýy men qysylýyna ákeledi. Osynyń saldarynan qan qysymy joǵarylap, júrek bulshyqeti tozady. Tamyrdyń tarylýyna profilaktika jasaý úshin qalanyń qarbalasynan tys jaqqa, tabiǵatqa jii shyǵý kerek, ómirde bolatyn qandai da bir jaisyzdyqtarǵa, turmysta bolatyn kikiljińge kóńil aýdarmaýǵa, onyń ornyna ózińizge pozitivtik kóńil-kúiler syilaýǵa tyrysý qajet;

- Dene salmaǵynyń artýy densaýlyqqa keri áser etedi; 

- Maily jáne ashy tamaqty artyq qabyldaý. Janýardyń maiyn (mai, sary mai, qaimaq, shujyqtyń quramynda mai kóp) paidalanýdy meilinshe qysqartý, al tuzdy táýligine 3-5 g deiin (shái qasyǵynan az) azaitý qajet. Ratsiondy jemis-jidekter, kókónister quraý kerek;

- Maily, qýyrylǵan jáne joǵary kaloriialy taǵamdardan bas tartyńyz;

- Qandaǵy holesterin deńgeiiniń artýy (normanyń joǵary shegi 5,0 mmol/l); 

- Jas kelgen saiyn (45 jastan joǵary) júrek-qantamyr aýrýlarynyń damý qaýpi artady;

- Er adamdardyń aǵzasy júrek-qantamyr júiesi aýrýlarynyń damýyna beiim keledi;

- Tuqym qýalaýshylyq;

- Temeki shegý, alkogoldik ishimdikter ishý. Nikotin tamyrlardy taryltady, sondyqtan arteriialyq qan qysymy joǵarylaidy. Tamyr qabyrǵalary zaqymdanyp, olarda túiinder jinalyp, saldarynan júrek-qantamyr aýrýlary paida bolady.

- Arteriialyq qan qysymynyń joǵarylaýy (140/90 mm syn.baǵ. joǵary);

- Qant diabeti nemese ash qarynda qandaǵy qanttyń joǵary bolýy (qandaǵy gliýkozanyń qalypty deńgeii 3,3-ten 5,5 mmol/l);

- Kórsetilgen faktorlardy joiý arqyly (tolyǵymen nemese tipti jartylai bolsa da) tek kóńil-kúidi ǵana jaqsartyp qana qoimai, sonymen qatar uzaq ómir súrýge bolady.

Ózińizdiń tsifrlaryńyzdy bilińiz. Sizdiń arteriialyq qan qysymyńyzdy ólsheitin, qandaǵy gliýkoza men holesterinniń deńgeiin anyqtaityn, dene salmaǵynyń indeksin eseptep beretin meditsina uiymyna baryp qaralyńyz. Júrek-qantamyr aýrýlarynyń damý qaýpin bile otyryp, júrektiń jaǵdaiyn jaqsartýǵa arnalǵan naqty is-áreket josparyn ázirleýge bolady.