Dúniejúzilik JITS-ke qarsy biylǵy naýqan «Óz mártebeńdi bil» uranymen ótkiziledi. Naýqannyń maqsaty – qoǵamnyń, áleýmettik, saiasi, dini jáne basqa da basshylardyń nazaryn AITV (VICh) jáne JITS (SPID) problemasyna aýdarý, qoǵamdaǵy dertke kóp bolyp, jumyla qarsy turýǵa úndeý. JITS-tiń aldyn alý jáne oǵan qarsy kúres jónindegi ortalyqta ótken baspasóz máslihatynda elimiz boiynsha «Óz mártebeńdi bil» atty ailyq 15 qarashadan bastalyp, naýqannyń 15 jeltoqsanǵa deiin jalǵasatyny jariia etildi.
Jalpy, Shymkent qalasy men Túrkistan oblysynda (burynǵy Ońtústik Qazaqstan) AITV infektsiiasy 1993 jyly anyqtaldy. Al, 2018 jyldyń 1 qazanyna deiin óńirimizde osy dertpen 3 330 naýqas tirkelgen. AITV aýrýyn juqtyrǵandardyń 83,5%-y 15-49 jas aralyǵynda bolyp tur. Qaýipti AITV infektsiiasynyń tirkelýi Shymkent, Kentaý, Túrkistan qalalary men Maqtaaral, Sairam, Saryaǵash, Tólebi aýdandarynda basym. Sondai-aq, Shymkent qalasynda da kóptep tirkelýde.
Dárigerler qaýipti derttiń tósek qatynasy arqyly (82,8%) kóbirek juǵatynyn aitýda. Kerisinshe, qan arqyly juǵý (11%) joly kemip keledi.
Túrkistan oblysynda jyl saiyn 370-380 myń adam tekserýden ótedi. Biyl 10 aida barlyǵy 355 283 adam tekserildi. AITV infektsiiasymen ómir súretin 1380 naýqas retrovirýsqa qarsy em qabyldap jatyr. Tiimdi terapiianyń jáne onyń qoljetimdiligin arttyrýdyń arqasynda qaýipti infektsiia saldarynan oryn alatyn ólim jáne naýqastaný jaǵdaiy azaiyp keledi. Testileý AITV statýsyn bilýge jáne terapiiany alýǵa múmkindik beredi. Testileý jáne aýrýdan emdelý tegin júrgiziledi. Bul júkti áielderden AITV juqpasyn ýaqtyly anyqtaýǵa jáne aýrýdyń anadan balaǵa berilý joldarynyń aldyn alýǵa septigin tigizedi. Indet juqtyrǵan júkti áielder 531 bala týdy. Sonyń ishinde 516 ana saý sábidi dúniege ákeldi. Iaǵni olardan AITV juqpasy anyqtalmady.
Jiynda atalmysh ortalyq dárigerleri qaýipti aýrýdyń aldyn alý, salaýatty ómir saltyn ustaný týraly áńgimelep, BAQ ókilderiniń suraqtaryna jaýap berdi.
Serikqali JEKSENBAEV, «Ońtústik Qazaqstan».
