2-8 qyrkúiek aralyǵynda Qyrǵyzstannyń Sholpan-Ata qalasynda Dúniejúzilik kóshpendiler oiyny ótti. Qazaqstan sportshylary bul oiyndarda 18 altyn, 24 kúmis jáne 30 qola medal ielenip, jalpy esepte 2-oryn aldy. Medal sany esebinde 40 altyn, 32 kúmis jáne 31 qola medal ielengen Qyrǵyzstan quramasy úzdik boldy.
Áleýmettik jelilerde qazaqstandyq sportshylardyń kórsetken ónerine syn aitqandar barshylyq. Ásirese týrnir favoriti sanalyp kelgen kókparshylardyń jóni bir bólek desti jurt. Alaida Qazaqstan jartylai finalda Ózbekstan quramasyna ese jiberdi. Osydan keiin onsyz da qyzyp turǵan áleýmettik jelidegi daýǵa qyrǵyz BAQ-tary túsirgen videolar mai quiǵandai áser qaldyrdy.
Daý neden shyqty?
Máselen, Facebook jelisinde taraǵan videodaǵy at ústinde turyp suhbat bergen qazaq sportshysy kóptiń nazaryna ilikti. Videoda sportshy eshqandai daiyndyq bolmaǵanyn, qarjylandyrýdyń da júrgizilmegenin, sonymen qatar, at joqtyǵyn málimdeidi.
Alaida, QR Mádeniet jáne sport ministrliginiń baspasóz qyzmeti bul videonyń 2016 jyly túsirilgenin habarlady.
Ministr ne deidi?
Favorit sanalǵan qurama kókparshylarynyń finalǵa da shyǵa almaýyn elimizdiń mádeniet jáne sport ministri Arystanbek Muhamediuly eki faktormen bailanystyrdy.
"Óz basym baryp qatystym, kóshpendiler oiynynyń ashylý saltanatynda qyrǵyz áriptesterimizben sóilestik. Sonda biz týrnir iesiniń halyqaralyq erejeni saqtaýy kerek ekenin aityp, jaýaptylardy shaqyrttyq. Mysaly, halyqaralyq ereje boiynsha, sheńber turýy qajet, al uiymdastyrýshylar onda qazandyq qoiǵan. Bul óte qaýipti, máselen ótken jyly bizdiń sportshylar sondai qazandyqqa soǵylyp, aýyr jaraqattar alǵan edi. Búkil álem sheńberge ótip jatsa, jarys ieleri qaitadan qazandyq salyp qoiǵan. Buǵan, árine, biz narazylyq tanyttyq. Solaisha daýlasyp júrgende bir kúnimizdi joǵaltyp aldyq", - deidi ministr.
Sonymen qatar, Muhamediulynyń aitýynsha, bul dodaǵa tájiribe jinap qaitsyn degen oimen jas sportshylar jiberilgen.
Qazaqstandyq kókparshylar óz attarymen barmaǵan
Jelidegi synnyń bir sypyrasy kókparshylardyń atsyz barǵanyna aityldy. Sóitsek, Qazaqstannyń Ulttyq sport qaýymdastyǵy týrnir qarsańynda Qyrǵyzstannyń "Kókbóri" federatsiiasyna atpen qamtamasyz etý týraly ótinish joldaǵan eken.
Qazaqstan kókpar federatsiiasynyń prezidenti Erlen Ospanovtyń aitýynsha, Qyrǵyz tarapynan mundai kómek suraýdyń sebebi 27 tamyzda ǵana aiaqtalǵan Qazaqstan chempionaty eken.
"Dál 27 tamyzda kókpardan Qazaqstan chempionaty aiaqtaldy, sondyqtan attardy daiyndap úlgermei, Qyrǵyz tarapyna osyndai ótinish aittyq. Qyrǵyz tarapy bizge táp-táýir attaryn berip, jaqsy kútip aldy. Dese de, biz budan ýaqyt joǵalttyq. Jalpy aitqanda, óz atymyzben barmaýymyz jeńilis tabýymyzǵa sebep emes", - deidi Ospanov.
Al ministr aitqan oiyndaǵy sheńber men qazandyq qoiýdyń ereksheligin Qazaqstan kókpar federatsiiasynyń prezidenti bylai dep túsindirdi:
"Halyqaralyq qaýymdastyq bar, sol qaýymdastyq bekitken ereje boiynsha, biz bul týrnirde qazandyqsyz, iaǵni sheńber arqyly oinaýymyz qajet edi. Sebebi qazandyqqa attar jii soǵylyp, jaraqat alyp jatady, sportshylarymyz da aiaǵyn jaraqattaityn. Sondyqtan ulttyq sportymyzdy osylai igi maqsatta modernizatsiialaý týraly sheshimge qaramastan, Sholpan-Atadaǵy dodada eski erejemen oinaýǵa májbúr boldyq", - deidi ol.
"Jurttyń nazary osy sport túrine aýǵanyna qýandym"
Áleýmettik jelilerde avtobýs ishinde otyrǵan qazaqstandyq kókparshylarǵa bir er adamnyń qyrǵyz tilinde sóilep turǵan videosy keń taraldy.
"Bul sport qoi. Nemenege saiasatty aralastyryp otyrsyńdar? "Kók bóriden" nege sonsha qorqasyńdar? Bul oiyn ǵoi, sport qoi. Jigitshe oinap, kúlip jainap ketpeisińder me elderińe? Ózbekstan ómiri kókpar oinaǵan joq. Qaitip utylyp barasyńdar elderińe? Qai betterińmen barasyńdar?", - deidi er adam videoda.
Ospanovtyń aitýynsha, bul videoda Qyrǵyzstan quramasynyń ókili Talas Begaliev beinelengen.
"Bul jigit bir jyl buryn bizdiń elge komandanyń jetekshisi retinde kelip, jeńilis tapqan edi. Sodan bolar, finalda bizdiń quramamen oinap, ese qaitarǵysy kelgen siiaqty. Videodaǵy sózin tyńdasaq, Ózbekstan tipti osal komanda sekildi, alaida múldem olai emes. Ózbek quramasynda úlken jigitter, bizden barǵandar jastar edi, ony videodan da kóre alasyzdar. Sportta bireýden jeńilmeý úshin ekinshisine qasaqana ese jiberý naǵyz namyssyzdyq, bizdiń namysy bar jigitter mundaiǵa attap baspas edi. Jastar quramasy qolynan kelgendi jasady. Bastysy kókparshylarymyzdyń videoda sabyr saqtap, emotsiiaǵa berilmegeni durys boldy. Sebebi bul sport, sport tatýlyqqa, beibitshilikke shaqyrady. Qazir áleýmettik jelilerde kóp talqylanyp jatqany, bir jaǵynan, osy sport túrine degen kóptiń yqylasy, namystyń bolǵany durys. Jurttyń nazary osy sport túrine aýǵanyna qýandym", - deidi Erlen Ospanov.
Osylaisha Qazaqstan kókpar quramasy jartylai finalda Ózbekstannan 4-5 esebimen jeńildi. Alaida úshinshi orynǵa talasta otandastarymyz Máskeý quramasyn 18-1 esebimen oisyrata jeńdi.
Ózbekstanǵa jeńisti qoldan berdi dep aiyptalǵan qazaqstandyq quramanyń oiynshysy Esjan Qurmanbaidyń aitýynsha, qyrǵyz kókparshylarynyń mundai málimdemesi orynsyz ári negizsiz.
"Jeńisti qoldan berdi degenge kelispeimiz!"
"Ózbek komandasy ońai qarsylas emes, bildei bir eldiń atynan barǵan myqty jigitter. Bizdiń quramada jas balalar boldy. Qudai qalasa, 2021 jyly ótetin Olimpiadaǵa qatysatyn balalar dep aitsaq bolady. Ózbek komandasy da, biz de jaqsy daiyndyqpen keldik. Mundai iri halyqaralyq jarysty birinshi ret kórip otyrǵan balalar, al ózbek jigitteri jarys kórgen, úlken-úlken jigitter. Desek te, oiyn keremet ótti. Bizge berilgen attar da jaqsy boldy, óz deńgeiindegi attar der edim. Sondyqtan jeńisti qoldan berdi degenge kelispeimiz. Jigitter jas ta bolsa da, saqadai ózbek jigitterine baryn salyp, qarsylyq kórsetti. Jeńilmeitin sportshy joq, jas balalar, qudai qalasa óz biligin endi shyńdaidy, barlyq jeńis alda", - dedi kókparshy Esjan Qurmanbai.
Óz kezeginde Sport jáne dene shynyqtyrý isteri komitet tóraǵasy Serik Jarasbaevtyń aitýynsha, Qazaqstan kókparshylar quramasy óte joǵary ári laiyqty óner kórsete bilgen.
"Aziia aimaǵynda biz úzdikter qataryndamyz. Biraq sportta jeńilis te, jeńis te bolady. Kókparshylarymyz laiyqty óner kórsete bildi dep sanaimyz. Jalpy medaldar esebinde ekinshi oryn alǵany joǵary deńgeidi bildiredi. Sportshylar árdaiym moraldyq jáne psihologiialyq turǵydan kez kelgen jaǵdaiǵa daiyn bolýy qajet dep esepteimin. Menińshe, kókparshylarymyz daý-damaiǵa aralaspai, jaqsy oiyn kórsetti", - deidi Jarasbaev.
Aita keteiik, biylǵy Dúniejúzilik kóshpendiler oiynyna álemniń 77 elinen úsh myńnan astam sportshy qatysyp, 37 sport túrinen 594 medal juby sarapqa salyndy. Júlde qory - 28 million som.
