Foto: otyrar.kz
Eldegi ózekti máselelerdiń biri - mektep tapshylyǵy. Qazirgi ýaqytta bas qala - Astananyń ózinde árbir on balanyń bireýine mektepte oryn jetpeidi, ol 27 myń oqýshy. Sondyqtan da bolar sońǵy jyldary jekemenshik mektepter kóbeie túsken.
Eger standart boiynsha bir synypta 25 baladan aspaýy kerek bolsa, kóptegen bilim mekemelerinde bir synyptaǵy bala sany 40-qa taiap qalǵan. Tipti úsh aýsymda oqityn mektepter de jetip artylady. Oqý-aǵartý ministrliginiń Qarjy jáne biýdjetti josparlaý departamenti byltyr 2026 jylǵa qarai mektepterdegi oryn tapshylyǵy 1 mln 100 myńǵa jetýi múmkin ekenin málimdegen. Osy sebepti de bolar qazirgi ýaqytta jekemenshik mektepterdiń sany artyp keledi. 2022 jyly elde 408 jekemenshik mektep jumys istese, 2023 jyly olardyń sany 563 ke jetken.
Qazaqstanda bir ereksheligi barlyq mektepterde bilim berý standarty birdei, ony Oqý-aǵartý ministrligi bekitedi. Al AQSh, Singapýr siiaqty keibir elderde ár bilim mekemesi óz bilim berý júiesin qurǵan, kei elderde qala nemese aýdan kóleminde bekitiletin standartpen júredi.
Bizdegi jekemenshik bilim oryndary Qazaqstannyń Oqý-aǵartý ministrligine esep berip, memlekettik standart boiynsha jumys istese de, oqytýda avtorlyq ádistemeler men tásilderdi engize alady. Mysaly mektep belgili bir pánge basa nazar aýdarýy múmkin nemese STEAM, shet tilderi, daiyndyq sabaqtary bolsyn, olimpiadaǵa daiyndyq nemese robototehnikaǵa kúsh sala alady. Sondai-aq kei mektepterde oqýshylardyń ata-analary oqý ornynyń saiasatyna áser etetin mańyzdy sheshimder qabyldaýǵa qatysa alady.
Jekemenshik mektepterdiń memlekettik mektepterden bilimi sapalyraq dep aitýǵa kelmes. Ár mektep ártúrli ekenin 3 balanyń anasy Marina Bolatqyzy aitady:
"Kenje balamdy jekemenshik mektepke berdim. Mektepte jasalǵan jaǵdai, bilim jaqsy bolar dep oiladym. Rasymen de ár balaǵa kóńil bólýi, olardyń jaǵdaiyn jasaýy jaqsy bolyp shyqty. Bilimi de kóńilimnen shyqty. Biraq úlken balalarym barǵan memlekettik mektepterde de bilim nashar dep aita almaimyn. Barlyǵy mekteptiń úilestirý bólimine, iaǵni tikelei basshylaryna bailanysty der edim", - deidi jas ana.
Ádette ata-analar jekemenshik mektep tańdaǵanda onyń ornalasqan aýdany, sabaq kestesi, tasymaldaý men tamaqtanýy, sondai-aq oqý aqysy jáne jeńildikterge basa nazar aýdarady. Budan bólek mektepter men úiirmeler qandai baǵytta kóbirek oqytatyny, synyptaǵy muǵalimder men oryndardyń sany, metepke qabyldaý sharttary men bala bul mektepten shet tilin qanshalyqty meńgerip shyǵa alatynyna mán beredi.
"Balam qazir ekinshi synypqa barady. Aǵylshyn tilin úirenip, júzýge de mashyqtanyp qaldy. Meni sol qýantady. Áitpese oqý aqysy óte qymbat. Biylǵy oqý jylynda taǵy qymbattaidy dep jatyr", - deidi Marina Bolatqyzy.
Endi Qazaqstandaǵy eń tanymal jekemenshik mektepterdegi jyldyq oqý aqysyna toqtalyp óteiik:
"TAMOS Education" mektepter jelisinde balasyn oqytqysy keletin ata-ananyń qaltasynda 3 mln teńge shamasynda bolýy tiis. Eger «CAMBRIDGE» bóliminde oqytqysy kelse, 6 mln teńgege deiin qarajat jumsaýǵa daiyn bolǵany jón.
Eger balańyz halyqaralyq "Haileybury" mektebiniń 10-synyp oqýshysy bolsa aldaǵy oqý jylynda 5 775 000 teńge tóleisiz. Bul sommaǵa tamaqtaný, mektepke aparyp qaitý jáne mektep formasy kirmeidi.
2024-2025 oqý jylynda "Kazakhstan International School" 1-synyptan 11-synypqa deiingi Qazaqstan jáne TMD balalaryn 2 524 500 teńgege oqytpaq.
2018 jyly qurylǵan "NGS jańa urpaq mektebine" ár bala 4 245 000 teńge tólep oqidy.
Qazaqstandaǵy alǵashqy jekemenshik mektepter qashan ashyldy?
Eldegi alǵashqy memlekettik emes (jeke) mektepter 1992 jyly paida boldy. Olardyń qatarynda "Arhimed mektebi", "Kók jelken", "Senim", "Dialog", "Alter "Erkin Damý mektebi", "Best" bilim berýdi damytý Qoǵamdyq Qory janyndaǵy IýNESKO-nyń "Best" qaýymdastyrylǵan mektebi bar.
"Kókil" alǵashqy jekemenshik qazaq mektebi 1995 jyly Almaty qalasynda paida boldy.
1996 jyldan bastap jeke mektepter joǵary oqý oryndarynda, kolledjderde jáne memlekettik mektepterde ashyla bastady. Bul " Turan" ýniversiteti bazasyndaǵy "Turan" mektep-litseii (Almaty q.), Respýblikalyq fizika-matematika mektep-internaty janyndaǵy "Keleshek" mektebi. Jáýtikova, IýNESKO-nyń Qazaq-Amerika ýniversitetiniń qaýymdastyrylǵan mektebi (1998j.), Astana q. №9 gýmanitarlyq-ekonomikalyq litsei janyndaǵy Ekonomikalyq litsei (1998j.) jáne t. b.
