فوتو: otyrar.kz
ەلدەگٸ ٶزەكتٸ مەسەلەلەردٸڭ بٸرٸ - مەكتەپ تاپشىلىعى. قازٸرگٸ ۋاقىتتا باس قالا - استانانىڭ ٶزٸندە ەربٸر ون بالانىڭ بٸرەۋٸنە مەكتەپتە ورىن جەتپەيدٸ, ول 27 مىڭ وقۋشى. سوندىقتان دا بولار سوڭعى جىلدارى جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر كٶبەيە تٷسكەن.
ەگەر ستاندارت بويىنشا بٸر سىنىپتا 25 بالادان اسپاۋى كەرەك بولسا, كٶپتەگەن بٸلٸم مەكەمەلەرٸندە بٸر سىنىپتاعى بالا سانى 40-قا تاياپ قالعان. تٸپتٸ ٷش اۋسىمدا وقيتىن مەكتەپتەر دە جەتٸپ ارتىلادى. وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنٸڭ قارجى جەنە بيۋدجەتتٸ جوسپارلاۋ دەپارتامەنتٸ بىلتىر 2026 جىلعا قاراي مەكتەپتەردەگٸ ورىن تاپشىلىعى 1 ملن 100 مىڭعا جەتۋٸ مٷمكٸن ەكەنٸن مەلٸمدەگەن. وسى سەبەپتٸ دە بولار قازٸرگٸ ۋاقىتتا جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ سانى ارتىپ كەلەدٸ. 2022 جىلى ەلدە 408 جەكەمەنشٸك مەكتەپ جۇمىس ٸستەسە, 2023 جىلى ولاردىڭ سانى 563 كە جەتكەن.
قازاقستاندا بٸر ەرەكشەلٸگٸ بارلىق مەكتەپتەردە بٸلٸم بەرۋ ستاندارتى بٸردەي, ونى وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸ بەكٸتەدٸ. ال اقش, سينگاپۋر سيياقتى كەيبٸر ەلدەردە ەر بٸلٸم مەكەمەسٸ ٶز بٸلٸم بەرۋ جٷيەسٸن قۇرعان, كەي ەلدەردە قالا نەمەسە اۋدان كٶلەمٸندە بەكٸتٸلەتٸن ستاندارتپەن جٷرەدٸ.
بٸزدەگٸ جەكەمەنشٸك بٸلٸم ورىندارى قازاقستاننىڭ وقۋ-اعارتۋ مينيسترلٸگٸنە ەسەپ بەرٸپ, مەملەكەتتٸك ستاندارت بويىنشا جۇمىس ٸستەسە دە, وقىتۋدا اۆتورلىق ەدٸستەمەلەر مەن تەسٸلدەردٸ ەنگٸزە الادى. مىسالى مەكتەپ بەلگٸلٸ بٸر پەنگە باسا نازار اۋدارۋى مٷمكٸن نەمەسە STEAM, شەت تٸلدەرٸ, دايىندىق ساباقتارى بولسىن, وليمپياداعا دايىندىق نەمەسە روبوتوتەحنيكاعا كٷش سالا الادى. سونداي-اق كەي مەكتەپتەردە وقۋشىلاردىڭ اتا-انالارى وقۋ ورنىنىڭ ساياساتىنا ەسەر ەتەتٸن ماڭىزدى شەشٸمدەر قابىلداۋعا قاتىسا الادى.
جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردٸڭ مەملەكەتتٸك مەكتەپتەردەن بٸلٸمٸ ساپالىراق دەپ ايتۋعا كەلمەس. ەر مەكتەپ ەرتٷرلٸ ەكەنٸن 3 بالانىڭ اناسى مارينا بولاتقىزى ايتادى:
"كەنجە بالامدى جەكەمەنشٸك مەكتەپكە بەردٸم. مەكتەپتە جاسالعان جاعداي, بٸلٸم جاقسى بولار دەپ ويلادىم. راسىمەن دە ەر بالاعا كٶڭٸل بٶلۋٸ, ولاردىڭ جاعدايىن جاساۋى جاقسى بولىپ شىقتى. بٸلٸمٸ دە كٶڭٸلٸمنەن شىقتى. بٸراق ٷلكەن بالالارىم بارعان مەملەكەتتٸك مەكتەپتەردە دە بٸلٸم ناشار دەپ ايتا المايمىن. بارلىعى مەكتەپتٸڭ ٷيلەستٸرۋ بٶلٸمٸنە, ياعني تٸكەلەي باسشىلارىنا بايلانىستى دەر ەدٸم", - دەيدٸ جاس انا.
ەدەتتە اتا-انالار جەكەمەنشٸك مەكتەپ تاڭداعاندا ونىڭ ورنالاسقان اۋدانى, ساباق كەستەسٸ, تاسىمالداۋ مەن تاماقتانۋى, سونداي-اق وقۋ اقىسى جەنە جەڭٸلدٸكتەرگە باسا نازار اۋدارادى. بۇدان بٶلەك مەكتەپتەر مەن ٷيٸرمەلەر قانداي باعىتتا كٶبٸرەك وقىتاتىنى, سىنىپتاعى مۇعالٸمدەر مەن ورىنداردىڭ سانى, مەتەپكە قابىلداۋ شارتتارى مەن بالا بۇل مەكتەپتەن شەت تٸلٸن قانشالىقتى مەڭگەرٸپ شىعا الاتىنىنا مەن بەرەدٸ.
"بالام قازٸر ەكٸنشٸ سىنىپقا بارادى. اعىلشىن تٸلٸن ٷيرەنٸپ, جٷزۋگە دە ماشىقتانىپ قالدى. مەنٸ سول قۋانتادى. ەيتپەسە وقۋ اقىسى ٶتە قىمبات. بيىلعى وقۋ جىلىندا تاعى قىمباتتايدى دەپ جاتىر", - دەيدٸ مارينا بولاتقىزى.
ەندٸ قازاقستانداعى ەڭ تانىمال جەكەمەنشٸك مەكتەپتەردەگٸ جىلدىق وقۋ اقىسىنا توقتالىپ ٶتەيٸك:
"TAMOS Education" مەكتەپتەر جەلٸسٸندە بالاسىن وقىتقىسى كەلەتٸن اتا-انانىڭ قالتاسىندا 3 ملن تەڭگە شاماسىندا بولۋى تيٸس. ەگەر «CAMBRIDGE» بٶلٸمٸندە وقىتقىسى كەلسە, 6 ملن تەڭگەگە دەيٸن قاراجات جۇمساۋعا دايىن بولعانى جٶن.
ەگەر بالاڭىز حالىقارالىق "Haileybury" مەكتەبٸنٸڭ 10-سىنىپ وقۋشىسى بولسا الداعى وقۋ جىلىندا 5 775 000 تەڭگە تٶلەيسٸز. بۇل سومماعا تاماقتانۋ, مەكتەپكە اپارىپ قايتۋ جەنە مەكتەپ فورماسى كٸرمەيدٸ.
2024-2025 وقۋ جىلىندا "Kazakhstan International School" 1-سىنىپتان 11-سىنىپقا دەيٸنگٸ قازاقستان جەنە تمد بالالارىن 2 524 500 تەڭگەگە وقىتپاق.
2018 جىلى قۇرىلعان "NGS جاڭا ۇرپاق مەكتەبٸنە" ەر بالا 4 245 000 تەڭگە تٶلەپ وقيدى.
قازاقستانداعى العاشقى جەكەمەنشٸك مەكتەپتەر قاشان اشىلدى?
ەلدەگٸ العاشقى مەملەكەتتٸك ەمەس (جەكە) مەكتەپتەر 1992 جىلى پايدا بولدى. ولاردىڭ قاتارىندا "ارحيمەد مەكتەبٸ", "كٶك جەلكەن", "سەنٸم", "ديالوگ", "التەر "ەركٸن دامۋ مەكتەبٸ", "بەست" بٸلٸم بەرۋدٸ دامىتۋ قوعامدىق قورى جانىنداعى يۋنەسكو-نىڭ "بەست" قاۋىمداستىرىلعان مەكتەبٸ بار.
"كٶكٸل" العاشقى جەكەمەنشٸك قازاق مەكتەبٸ 1995 جىلى الماتى قالاسىندا پايدا بولدى.
1996 جىلدان باستاپ جەكە مەكتەپتەر جوعارى وقۋ ورىندارىندا, كوللەدجدەردە جەنە مەملەكەتتٸك مەكتەپتەردە اشىلا باستادى. بۇل " تۇران" ۋنيۆەرسيتەتٸ بازاسىنداعى "تۇران" مەكتەپ-ليتسەيٸ (الماتى ق.), رەسپۋبليكالىق فيزيكا-ماتەماتيكا مەكتەپ-ينتەرناتى جانىنداعى "كەلەشەك" مەكتەبٸ. جەۋتٸكوۆا, يۋنەسكو-نىڭ قازاق-امەريكا ۋنيۆەرسيتەتٸنٸڭ قاۋىمداستىرىلعان مەكتەبٸ (1998ج.), استانا ق. №9 گۋمانيتارلىق-ەكونوميكالىق ليتسەي جانىنداعى ەكونوميكالىق ليتسەي (1998ج.) جەنە ت. ب.
